Platforma Netewî ya Kurd

Wekî Platforma Neteweyî ya Kurd, me li Edeneyê dest bi xebatên belavkirina broşûrên xwe yên danasînê kir. Ev çalakiyên me armanc dike ew ê ku raya giştî li ser armanc, pîvanên bingehîn û xebatên platforma me agahdar bikin, di pêvajoya pêş de dê li tax û herêmên cuda yên ku nifûsa Kurd lê zêde ye jî bên domandin. Ev xebatên ku armanca wan avakirina têkiliya rasterast bi gel re û bihêzkirina hişmendî û pişgiriya civakî ye dê di çarçoveya têgihîştineke demokratîk, rewa û şefaf de berdewam bikin.

JI BO RAYA GIŞTÎ Têgihîştina ku me di dema pêvajoya damezrandina Platforma Neteweyî ya Kurd de bi dest xistiye, li ser prensîbên şefafî, rewa û qanûnî ye, wekî ku di "Belgeya Helwesta Siyasî û Danezana me" de hatiye destnîşankirin. Platforma me bi armanca parastina mafên neteweyî yên bingehîn ên neteweya Kurd li ser bingehek demokratîk, rewa û qanûnî dixebite. Di vê çarçoveyê de, em ê hemî karên xwe li gorî normên qanûnî yên gerdûnî, bi nêzîkatiyek vekirî û zelal bidomînin. Prensîbeke din a bingehîn ev e ku em hebûna xwe li ser dijberiya ti rêxistin an kesekî ava nekin an jî nexin meriyetê. Bê guman, platforma me bi armanca afirandina nûnertiyek alternatîf hate damezrandin ji ber ku ew rewşa heyî ya di siyaseta Kurd de û paradîgmaya entegrasyonîst a ku mafên Kurdan wekî neteweyek paşguh dike qebûl nake. Lêbelê, ev nayê wê wateyê ku platforma me dê zimanek dijminatî, heqaret û dûrxistinê bikar bîne ku bi rûmeta xwe re ne lihevhatî ye. Ji ber vê yekê; Em ê bi biryardarî dûrbûna xwe ji gotar û nêzîkatiyên marjînal û neqanûnî yên ku hewl didin platforma me bikişînin nav deverên nakokî yên exlaqî, siyasî û qanûnî biparêzin. Platforma Neteweyî ya Kurd dê têkoşîna xwe ya parastina mafên rewa yên neteweya me di çarçoveyek sivîl û demokratîk de, bê tawîz bidomîne. Bi rêzdarî.

RAGIHANDINA GIRÎNG Em bi dilgiranî pêhesiyan ku hinek ji hevalên me yên ku di nav Platforma Neteweyî ya Kurd de bi hev re dimeşiyan, biryara veqetandinê dane. Nirxandinên cuda û cudahiya dîtinan, parçeyeke siruştî ya siyasetê û têkoşîna civakî ye. Em hevalên ku ji me veqetiyane wekî dijberên xwe nabînin; berevajî vê, wan wekî xwişk û birayên xwe yên ku ji bo paşeroja mîlletê Kurd xwedî fikar û xemxurî ne, pênase dikin. Em ked û piştgiriya ku wan heta îro nîşan dane qîmetdar dibînin û spasiya wan dikin. Baweriya me ew e ku hewcedariya miletê Kurd a ji bo yekîtî, pişgirtî û têkoşîna hevpar, îro ji her demê zêdetir e. Ji ber vê çendê, em ê her wekî berê li şûna zimanekî birîndar û dabeşker, zimanekî yekker û piralî (hembêzker) esas bigirin. Her çend rêyên cuda werin hilbijartin jî, di mijara mafên hevpar û paşeroja mîlletê me de, em parastina diyalog û hurmeta dualî girîng dihesibînin. Em ê xebatên xwe bi kelecan û berpirsiyariyeke mezin bidomînin. Bi rêzgirtin.

Em di salvegera jidayîkbûna Pêşewa Qazî Mihemed da wî bi rêz û îhtîram bi bîr tînin ku bê dudilî di rêya azadîya miletê xwe da bû cangorî û rêya me ronî kir.

BEŞA SÊYEM Organ û Sîstema Hilbijartinê Babeta(madde)1 - Civata Giştî 1. Civata Giştî salê carekê ji bo hilbijartinan dicive. 2. Belgeyên siyasî yên bingehîn û dezgehên temsîlî yên platformê ji hêla vê civînê ve têne destnîşankirin. 3. Biryar bi piraniya dengan (2/3) têne girtin. Babeta(madde)2 - Civîn 1. Civîn ji bo salekê tê hilbijartin. 2. Ji 40 endaman pêk tê. 3. Di hilbijartina Civînê de ji bo jin û ciwanan cudakariya erênî tê sepandin.  Babeta (madde)3 – Lijneya Rêveber 1. Ji 11 endamên ku bi dengdanê têne hilbijartin pêk tê. 2. Dema wezîfeyê salek e. 3. Li ser bingeha prensîba xebata kolektîf e. 4. Biryar bi piraniya dengan têne girtin. BEŞA ÇAREM Berdevkê Zivirî û Nûnertiya Kolektîf Xala 4 - Sîstema Berdevk 1. Li ser platformê modelek yekane ya serokatiyê tune. 2. Berdevk ji nav endamên Lijneya Rêveber ji bo demek şeş meh/salek tê hilbijartin. 3. Heman kes nikare du caran li pey hev wekî berdevk xizmet bike. 4. Berdevk îradeya kolektîf temsîl dike û îmtiyazên îdarî tune ne. Ev model li şûna desthilatdariya kesane, li ser prensîba nûnertiya sazûmanî û kolektîf hatiye damezrandin. BEŞA PÊNCEM Çarçoveya Helwesta Siyasî ya Hevbeş û Xwerêvebirin Babeta (madde) 9 - Belgeya li ser Helwesta Siyasî ya Hevbeş 1. Belgeya ku daxwazên neteweyî yên herî kêm ên Platformê dihewîne, ji hêla Civata Giştî ve tê pejirandin. 2. Ev belge çarçoveya jêrîn dihewîne: - Naskirina mafê xwerêvebirinê yê neteweya Kurd, Statuya demokratîk û bi destûrî garantîkirî, Mafê perwerdehiya bi zimanê dayikê û karanîna ziman di qada giştî de, Wekhevî di temsîliyeta siyasî de, Vegerandina navên cihan, Eşkerekirina cihên veşartina kesayetên dîrokî yên Kurd û rehabîlîtasyona wan, Pêşxistina mekanîzmayên nenavendî yên çandî û îdarî, Parvekirina çavkaniyan a dadperwer û wekhev. 3. Platform perspektîfa xwe ya çareseriyê li ser bingeha normên hiqûqa navneteweyî, diyalog û danûstandinên demokratîk dimeşîne. BEŞA ŞEŞEM Nûnera Nûnertiya Neteweyî û Dîplomasiya Navneteweyî Xala 10 - Nûnertiya Navneteweyî 1. Platform dikare Nûneratiyek Nûnertiya Neteweyî ava bike da ku mafên kolektîf ên neteweya Kurd li ser platformên navneteweyî îfade bike. 2. Ev nûneratî dikare bi van re têkiliyên dîplomatîk bike: • Dezgehên Neteweyên Yekbûyî,  • Konseya Ewropayê,  • Parlamentoya Ewropayê, • Rêxistinên mafên mirovan ên navneteweyî. 3. Referansa sereke di têkiliyên navneteweyî de dê belgeyên Neteweyên Yekbûyî û peymana mafên mirovan a gerdûnî û qanûn be.

PLATFORMA NETEWEYÎ YA KURD HELWESTA SÎYASÎ Û MODELA DAMEZRANDİNÊ BEŞA YEKEM; Armanc, Bingeha Yasayî û Berdewamiya Dîrokî Babeta (madde) 1-  Armanca Platforma Neteweyî ya Kurd ew e ku di çarçoveya normên qanûnî yên navneteweyî û prensîbên rewatiya demokratîk de mafên neteweyî yên kolektîf ên neteweya Kurd biparêze; temsîliyeta wê di asta neteweyî û navneteweyî de xurt bike; û îradeya hevpar a neteweya Kurd li ser bingehek sazûmanî, ku li ser bingeha xalên hevpar ên herî kêm hatiye damezrandin, ava bike. Sedema hebûna platformê ew e ku mafên neteweyî û rewa yên miletê Kurd bi rêya mekanîzmayên demokratîk misoger bike. Rojevên siyasî yên duyemîn û polemîkên rojane nikarin vê armanca bingehîn bixin bin siya xwe. Babeta (madde) 2 - Prensîba Berdewamiya Dîrokî Platform tevahiya dîroka têkoşîna siyasî ya Kurd wekî dîroka xwe dibîne. Mîrateya dîrokî ya neteweya Kurd bîra me ya kolektîf e, ku aliyên wê yên erênî wekî îlham û xeletiyên wê wekî ders in. Babeta (madde)3- Bingeha Yasayî ya Navneteweyî 1. Platform mafê çarenûsî yê neteweyan wekî mafekî gerdûnî nas dike.  2. Ev maf bi awayekî eşkere di van xalan de tê naskirin:  • Babeta 1/2 ya Peymana Neteweyên Yekbûyî, • Babeta 1 a Peymana Neteweyên Yekbûyî ya li ser Mafên Sivîl û Siyasî (ICCPR). • Babeta 1 a Peymana Neteweyên Yekbûyî ya li ser Mafên Aborî, Civakî û Çandî (ICESCR), • Danezana Neteweyên Yekbûyî ya 1970an a li ser Têkiliyên Dostane. 3. Mafê çarenûsî mafê neteweyan e ku bi awayekî azad statuya xwe ya siyasî diyar bikin û bi awayekî azad pêşveçûna xwe ya aborî, civakî û çandî bişopînin.  Babeta (madde)4. Platform li ser parastina vî mafê neteweya Kurd bi rêbazên aştiyane, demokratîk û yên li ser bingeha qanûnê hatiye avakirin.  - Nêzîkatiya Li ser Bingeha Mafan  XALA1. Platform mafên neteweya Kurd ên di derbarê nasname, ziman, çand, temsîliyeta siyasî, statu û yekparçeyiya erdnîgariya Kurdistanê de di çarçoveya mafên kolektîf de dinirxîne. XALA2. Platform nûnerên kêmneteweyên ku li erdnîgariya Kurdistanê dijîn wekî pêkhateyên xwe dibîne; daxwazên wan ên ji bo maf û azadiyan wekî beşek ji têkoşîna xwe dibîne. Li dijî polîtîkayên yekperest û asîmîlasyonîst helwestek zelal digire. BEŞA DUYEM Taybetmendî û Prensîbên Bingehîn ên Platformê Babeta (madde) 5 - Taybetmendî, Qedexekirina Wesayetê, û Wekhevî. Platform; • Her hewldanek ji bo wesayetê ji aliyê her partiyek siyasî, tevgera îdeolojîk, an komeke olî ve red dike. Wekhevî, qanûna biratiyê, û îradeya hevpar a neteweyî di serî de ne.  • Ew li ser temsîliyeta demokratîk, piralî û kolektîf ava dibe.  • Ew bi awayekî aştiyane û di çarçoveya qanûnê de dixebite. Ew rêbazên çekdarî an tundûtûjî wekî amûrên siyasî yên rewa qebûl nake. Babeta (madde)6 - Pêkhateyên wê; Platform ji nûnerên hemû beşên çîna siyasî ya Kurd pêk tê, tevî partî, kom, rêxistinên sivîl û kesan. Babeta (madde)7 - Azadiya Bawerî û Ramanê; Azadiya raman, derbirînê, bawerî û bêbaweriyê ji bo platformê bingehîn e. Heta ku tundûtûjiyê tê de nebe an jî şîdetê teşwîq neke, tu raman, bawerî an mafê rêxistinkirinê nayê sînordarkirin. Hemû bawerî wekî dewlemendiya çandî ya neteweya me têne qebûlkirin. Îstîsmara baweriyan û dijminatiya li hember baweriyan bi heman rengî li dijî wan e. Babeta (madde)8 - Şêwaz û Çanda Siyasî ya Rexnekirinê Rexne û nîqaş rêbazên rewa û pêwîst in. Zimanê siyasî dê ji heqaret, rezîlkirin, marjînalîzekirin û bangewaziyên tundûtûjiyê dûr be. Rexne dê avaker, çareserker û li gorî prensîbên exlaqî bin. Babeta(madde) 9 - Exlaqa Siyasî û Qanûna Biratiyê Têkiliyên bi hemî partî û rêxistinên Kurd re, hetta yên ku di platformê de nayên temsîlkirin jî, dê di çarçoveya qanûna biratiyê, nezaketa siyasî û prensîbên exlaqî de werin kirin.

Konferansa me her wiha biryar daye ku Platformeke Netewî ya Kurd a xweser li dîyasporayê bi hevahengîya platforma me ya li welêt ava bike. Konferansa me bi biryarî ji gelê xwe ra radigihîne ku projeyên ku bi navên "Komara Demokratîk", "Neteweya Demokratîk", "Entegrasyona Demokratîk", "Civaka Demokratîk" û hwd. ji miletê me ra hatine pêşkêşkirin tu daxwazên miletê me yên derbarê maf û azadîyên bingehîn da bi cîh naynin û ew kesên ku dema xwe li ser van projeyan xerc dikin nûnerên miletê Kurd nîn in. Yek ji prensîbên bingehîn ên platforma me ev e ku mafê miletê Kurd ê xwebirêvabirinê bi statuyeke sîyasî ya li ser bingeha wekhevîyê li welatê xwe ji dest nayê hiştin, nayê veguheztin û nayê gotûbêjkirin. Konferansa me tekez dike ku Platforma Netewî ya Kurd di serî da mafê neteweya Kurd a xwerêveberîyê dê li pişt daxwazên jêrîn bisekine: 1- Mafê perwerdehîya bi zimanê dayîkê 2- Di serî da navê Kurdistanê vegerandina navên cîhên guhertî û qedexekirî 3- Eşkerekirina cihên veşartina kesayetên dîrokî yên Kurd û vegerandina îtîbara wan 4- Rakirina astengîyên li pêşîya azadîya raman û rêxistinbûnê 5- Dabînkirina çavkaniyan ji bo bikaranîna miletê me. 6- Pejirandina daxwaza statuya sîyasî li ser bingeha mafê çarenivîsê yê miletan. Konferansa me radigihîne ku Platforma Netewî ya Kurd, digel mafê xwerêveberîyê di serî da qanûnîkirina mafên destûrî yên miletê Kurd dê li pişt van daxwazan bisekine. Ji bo bidestxistina van daxwazan, konferansa me şîretê dide platforma me ku têkoşîna xwe bi rêbaz, amûr û rêxistinên rewa di çarçoveya hiqûqa sivîl û navneteweyî da bidomîne û destnîşan dike ku serdema pêş dê serdema rêxistinbûnê be û divê meclîsa hilbijartî û desteya rêveberîyê van erkên xwe li gorî pêşnîyazên delegeyan bi cîh bînin. Ev daxuyanî ragihandinek e ji raya giştî ra ku em parêzvanên îradeya hevpar û daxwazên rewa yên miletê Kurd in. Bi rêzdarî!

JI BO ÇAPEMENÎYÊ Û RAYA GEL Wek encama pêşîn a banga me ya di Sibata 2026an da me pêvajoya damezrandina Platforma Netewî ya Kurd bi konferansa xwe ya yekem a di 28-29ê Adara 2026an a li Amedê da gihand asteke sazûmanî. Gelek kesayetên sîyasî yên hêja ji spektrumên sîyasî yên cûda bi awayekî erênî bersîva banga me da û ew wekî delege beşdarî konferansa me bûn. Konferansa me di destpêkê da rastî kontrolên polîsan hat û komek hevalên me yên beşdar hatin binçavkirin. Bi tevahî 225 beşdar tev li konferansa me bûn. Delegeyên me analîzên berfireh ên rewşa heyî ya welatê me kir û pêşnîyazên xwe yên çareserîyê pêşkêş kir. Konferansa me pêşnîyazên delegeyên me tomar kir û biryar da ku wan veguhezîne rojeva Meclîsa Platforma Netewî ya Kurd a hilbijartî. Konferansa me piştgirîya Platforma Netewî ya Kurd ji bo têkoşîna rizgarîya neteweyî ya gelê me û partîyên me yên siyasî li Rojhilatê Kurdistanê li dijî dewleta Îranê piştrast kir, di serî da êrîşa li ser mala Serokê Başûrê Kurdistanê Nêçîrvan Barzanî ew êrîşên dewleta Îranê û hêzên wê yên paramîlîter li ser sazîyên xizmetguzarîyê bi tundî şermezar kir û bi rêzdarî gelê sivîl û şervanên me yên pêşmerge yên şehîd bi bîr anî. Bi heman awayî, konferansa me piştgirîya xwe ji bo têkoşîna gelê me li Rojavayê Kurdistanê ji bo parastina mafên xwe yên neteweyî diyar kir, di heman demê da êrîşên berdewam ên li dijî gelê me ji hêla rêveberîya demkî ya Sûriyeyê va şermezar kir. Konferansa me destnîşan kiriye li Bakurê Kurdistanê demeke dirêj e krîzeke sîyasî ya temsîlîyeta neteweyî heye. Konferansa me destnîşan kir ku çîna siyasî ya Bakurê Kurdistanê bi qasî 40 sal e di bin serdestîya tevgereke siyasî ya totalîter da ye . Vê tevgerê, ji ber taybetmendîya xwe ya totalîter hebûna alîyên sîyasî yên li derveyî xwe nepejirandiye, dem bi dem li dijî wan zext û tundûtûjî bi kar anîye. Bi vî awayî, ne tenê rê li ber çîna sîyasî ya Kurd girtiye ku bi hemû dînamîkên xwe beşdarî qada sîyasî nebe, lê di heman demê da dînamîkên wê di nav sînorên xwe yên teng da jî asê kiriye, bûye sedema kavilbûna tevgera neteweyî di warên rewşenbîrî, dîplomatîk û çandî da. Konferansa me piştrast kir ku ew kesên xwe wek nûnerên neteweya Kurd dizanin ji bo entegrekirina çîna sîyasî ya Kurdan di nav pergala sîyasî ya Tirkiyeyê da bi bernameyekê xebitîne û wek dawî jî bi deklarasyona 27ê Sibatê stratejîya serkutkirina qada sîyasî ya Kurdî û astengkirina hewldanên nîqaşkirin û çareserkirina pirsgirêka Kurdî di rêça wê ya xwezayî da pejirandine. Konferansa me di demeke wisa da kom bûye ku em şahidîyê lê dikin hewldanên plansazkirî yên têkbirina têkoşîna maf û azadîyan a Kurdan hene. Lewra, konferansa me destnîşan dike; asta zext û astengîyên vê heyamê rê nade kesayet, kom û hêzên sîyasî yên Kurd da bi azmûna xwe ya heyî û bi hêza xwe ya rêxistinkirî ya heyî her yek bi tena serê û ji hev cihê bikaribin serî li pêvajoyê derkevin. Konferansa me gihîştîye wê encamê ku em ê di vê pêvajoyê da rastî zext û astengîyan bên û tenê bi yekbûna hêzên sîyasî yên Kurd ji hemî spektrûman li ser platformeke neteweyî em ê bikaribin wan zextan ji nav bibin. Di vê çarçoveyê da, konferansa me biryara Înîsîyatîfa Yekîtîya Neteweyî ya Bakurê Kurdistanê ya "avakirina platformeke temsîlîyeta neteweyî ya berfireh" pêşwazî kir û destûr da desteya rêveberîyê ya hilbijartî li ser "modelên yekîtîyê" bi Înîsiyatîfa Yekîtîya Neteweyî ya Bakurê Kurdistanê û partî û alîyên sîyasî yên din ên Kurd ra bixebite. Ji ber vê yekê, avakirina tifaqeke berfireh a bi alî û kesên beşdarî li konferansa 14ê Adarê kirine û yên li derveyî wê mane armanca me ya stratejîk e. Konferansa me destnivîsa "Belgenameya Helwesta Sîyasî" ya ji hêla komîteya damezrêner va hatî amadekirin bi guhertinên pêwîst qebûl kir. Erka temamkirina nivîsê li gorî biryarên konferansê, piştî nirxandinên pêwîst ji meclîsa me ya hilbijartî ra hişt. Konferansa me, li gorî "Belgenameya Helwesta Sîyasî û Damezrandinê" meclîsek hilbijart û erk da vê meclîsê ku desteyek rêveberîyê ava bike.