Aydın Üneşi

VİDEO -Süleymaniye halkı İran saldırısında yaşamınnı yitiren Rojhılatlı peşmerge Xezal Mawlan'ın mezarını ziyaret etti

1961’de Suriye’de yapılan nüfus sayımında dikkat çeken bir konu da Kürtlerin yoğunlukta olduğu Haseke’deki nüfus artışıydı. 1954 sayımına göre Kürt nüfusu %27’lik bir artışla 240 binden 305 bine yükselmişti.  Şam yönetimi bir yıl sonra 5 Ekim 1962’de, sadece bu bölgeyi kapsayan bir sayım yapmış ve bu sefer de nüfusun 340 bine yükseldiğini görmüştü. Sayıma gerekçe olarak da kimlerin Türkiye’den yasadışı olarak ülkeye girdiğinin tespit edilmesi gösteriliyordu: Kürtler, Suriye’ye 1945 öncesinde yerleşmiş olduklarını belgelerle kanıtlamak zorundaydılar. Ne var ki sayımın sonuçlarına göre okuma yazma oranının %3 olduğu bir bölgede doğal olarak birçok Kürt bunu kanıtlayamadı ve sonuçta 120.000’den fazla Kürt vatandaşlıktan çıkarıldı. Vatandaşlıktan çıkarılanlar arasında 1925 Kürdistan isyanı sonrası bölgeye gitmiş olan Osman Sebrî gibi Kürt aydınlarının yanı sıra o güne dek Araplarla ile iyi geçinmiş kimseler de vardı. Örneğin 1949-1957 yılları arasında Suriye Devlet Başkanı yardımcılığı ve bakanlık yapmış olan Abdulbaki Nizameddin ve 1956-1957 arası Suriye Silahlı Kuvvetlerinde Kurmay Başkanlığı yapmış olan Tevfik Nizameddin gibi Kürtler de vardı. 1963’e gelindiğinde 200.000 Kürt, ecnebi (yabancı yerleşimci) veya maktumin (kayıtsız kaçak) etiketiyle vatandaşlık haklarından yoksun bırakıldı. Yer yer Kürtlerin itirazları sonucu küçük çaplı çatışmaların yaşanması üzerine, bu durum bütün ülkede baş gösteren bir anti-Kürt kampanyasına dönüştü ve Kürtler, Siyonistlerin bölgedeki kuklaları ve batılı devletlerin maşaları olarak hedef gösterildi. 1963’ün sonlarına doğru Haseke emniyet müdürü Teğmen Muhammed Talab El Hilal gizli bir rapor hazırladı. “Ulusal, Toplumsal ve Siyasi Yönleriyle Cezire Bölgesi Çalışması” adlı bu raporda şöyle denilmekteydi: “Cezire’de alarm zilleri çalıyor ve Arap vicdanını bu bölgeyi kurtarmaya, onu tarihin yüzkarası olan tüm bu kötü insanlardan temizlemeye çağırıyorum. Çünkü coğrafi konumu gereği Cezire, Arap topraklarındaki diğer vilayetlerin yanı sıra tüm gelir kaynaklarını ve zenginliklerini sunmaktadır. Kürt sorunu, Kürtlerin artık örgütlenmeye başladıkları günümüzde, yalnızca Arap ulusunun vücudunda çıkmış ve gelişen bir habis urdur. Bunun tek ilacı, onları kesip atmaktır.” Çözüm başlığı altında 12 maddede isteklerini belirten Hilal şunları öneriyordu:

▪ Kürtler meskûn oldukları topraklardan çıkarılmalıdır. ▪Kürtlere eğitim hakkı tanınmamalıdır ve halen Suriye okullarında bulunan öğrenciler, okullardan alınarak ailelerinden uzak bölgelere nakledilmelidir. ▪Türkiye’de aranan ve Suriye’ye sığınmış bulunan kaçaklar geri gönderilmelidir. ▪Kürtlerin işverenler tarafından çalıştırılması yasaklanmalıdır. ▪Kürt karşıtı bir ulusal propaganda kampanyası başlatılmalıdır. ▪Kürt ulemaları bölgelerinden alınarak uzak bölgelere gönderilmeli ve yerine Arap milliyetçisi ulemalar atanmalıdır. ▪Kürt aşiretleri ve büyük aileleri en az üç parçaya ayrılarak farklı yerlere sürülmelidir. ▪Kürtlerin meskûn oldukları topraklara milliyetçi Arap aşiretleri yerleştirilmelidir. ▪Türkiye sınırı boyunca bir Arap emniyet şeridi oluşturulmalıdır. ▪Arap yerleşimciler için bu topraklarda kolektif çiftlikler kurulmalıdır. ▪Vatandaşlıkları bulunan Kürtlerin oy verme ve iş kurma hakkı geri alınmalıdır. ▪Vatandaşlıkları bulunan Kürtlerin iş ve benzeri olanaklar için Suriye’nin dışına çıkmasına izin verilmeli ve vatandaşlıkları düşürülmelidir. +

ABD'li papaz Rick Wiles: -Liderlerimiz küçük kızlara tecavüz eden pisliklerdir. -Mossad bu tecavüzleri kaydediyor ve politikacılara şantaj yapıyor. -Tanrı dönüştüğümüz şey için bu ülkeyi yok etmeli.

Oxir be Ebdilhekîmê Gulîstanê. Bavê me yê delal. Tu wek gulşîranekê jiyayî. Te ne axatî, lê hevaltî kir. Te ji xwe da, lê ji kesî nestend. Te umrê xwe wek qencekî xas bir serî. Te Kurmanciya gewr xist dilê me. Dengê te yê hezîn li gir û zeviyên me, li hewş û baxçeyên olan da. Êdî ne tenê zaroyên te, stranên te jî sêwî ne. Bavo lo bavo, xweşmêro, siwarçako, maqulo... *: Hawariya me li "Mala Taziyeyê ya Vahdettin Terece" ya li Taxa Gultepeya Batmanê ye.

بسم الله الرحمن الرحيم سبحان الخالق المصور سبحان الله

Qazî Mihemed û rêhevalên wî Sedrî Qazî, Seyfî Qazî ku di 31’ê Adara 1946’an de hatin qetilkirin, di dîroka Kurdistanê de rêçên mayînde hiştin. Ne ev welat ne jî ev gel dê bîranîna wan a bi rûmet ji bîr neke. Têkoşîna ku bi destên Qazî Mihemed û rêhevalên wî hat meşandin, di eslê xwe de ji bo hilweşandina paradigmaya netewe-dewletê hat meşandin. Wan xwest ku li seranserê Îranê rêveberiyeke demokratîk û hevbeş were avakirin. Bila bizanin ku ev xwesteka wan ê bê guman were bicîhanîn. Bila çavên wan li dû nemînin, lewra neviyên wan dê têkoşîna wan mezin bikin. Çar perçeyên Kurdistanê di van mehan de şahidiya pêvajoyeke dîrokî dikin. Têkoşîna Qazî Mihemed û rêhevalên wî yên biryardar bi taybetî bi bangawaziya 27’ê Sibata Rêberê Gelê Kurd Abdullah Ocalan re gihîşt asteke nû. Ji Rojava heta Rojhilat, ji Bakur heta Başûr têkoşîna hebûnê roj bi roj xurtir dibe û hêviya azadiyê mezin dike. Êdî dem dema netewa demokratîk e. Tenê ev model dikare di Rojhilatê Navîn de dawiya şer û qeyranan bîne. Em ê xwedî mîrateya têkoşîna Qazî Mihemed û rêhevalên wî derkevin. Bi vê mebestê, em Qazî Mihemed û rêhevalên wî bi rêzdarî bi bîr tînin û li ber têkoşîna wan pejna xwe ditewînin. … Qazî Mihemed û rayîrhevalê ey Sedrî Qazî, Seyfî Qazîyo ke 31ê adara 1946î de ameyî daliqnayene, tarîxê Kurdîstanî de rêçê mendeyî veradayî. Ne no welat ne zî no sar vîrameyîşê înan ê erjayeyî do xo vîr ra mekero. Têkoşîno ke bi destê Qazî Mihemed û rayîrhevalanê ey dîya, eslê xo de seba pûçkerdişê paradîgmaya netewe-dewlete dîya. Înan waşt ke heme Îran de pergalêko demokratîk û têduşt bêro awankerdene. Wa ê bizanê ke no waştişê înan do qetî bêro peydakerdene. Wa çimê înan pey de nêmanê ke tornê înan do xoverdayîşê înan pîlêr bikerê. Çar leteyê Kurdîstanî nê aşman de prosesê tarîxî rê şahidîye kenê. Xoverdayîşê Qazî Mihemed û rayîrhevalanê ey yo qerardar bitaybetî vengdayîşê 27ê Sibate yê Rayberê Şarê Kurdî Abdullah Ocalanî reyde vejîya astêka newe. Rojawan ra heta Rojhelat, Bakur ra heta Başur têkoşînê estîye roj bi roje xurt beno û hêvîya azadîye pîl keno. Êdî dem demê netewe-dewletan nê, demê neteweya demokratîk o. Têna no model eşkeno Rojhelatê Mîyanênî de peynîya şer û krîzan bîyaro. Ma do wayîrê mêrasê têkoşîn ê Qazî Mihemed û rayîrhevalanê ey bivejê. Ma înan bi rêzdarîye yad kenê û verê têkoşînê înan de sereyê xo çewt kenê.

Me li gund Nanê Hilatî çêdikir. Li nexweşxanê canê Dêya min Nanê Hilatî xwestiye. Vê sibê xuşka min rabû jê re çêkir. Em dibêjin Nanê Hilatî, nizanim hûn çi dibêjin?