Shell Bonjour 🇨🇭🇩🇪

ΓΑΡΥΦΑΛΛΟ ΣΤ' ΑΥΤΙ...ΚΑΙ ΠΟΝΗΡΙΑ ΣΤΟ ΜΑΤΙ! Η παρουσία των «αυλικών» γύρω από έναν ναρκισσιστή ή κακοποιητικό πυρήνα αποτελεί μια σύνθετη ψυχοδυναμική οργάνωση, η οποία αναπαράγει και σταθεροποιεί την κακοποίηση σε επίπεδο ομάδας. Δεν πρόκειται μόνο για άτομα που «συμφωνούν» με τον θύτη, αλλά για υποκείμενα που εμπλέκονται σε μια ασυνείδητη οικονομία εξουσίας, ταύτισης και άμυνας. Ο ναρκισσιστής, όπως έχει περιγραφεί από τον Otto Kernberg και τον Heinz Kohut, οργανώνει τον ψυχισμό του γύρω από ένα εύθραυστο, μεγαλειώδες Εγώ, το οποίο χρειάζεται συνεχή επιβεβαίωση. Οι «αυλικοί» λειτουργούν ως επεκτάσεις αυτού του Εγώ — ως καθρέφτες που επιστρέφουν την επιθυμητή εικόνα. Ωστόσο, η συμμετοχή τους δεν είναι παθητική. Αντίθετα, εμπλέκονται ενεργά σε έναν μηχανισμό που ο Sigmund Freud θα ονόμαζε ταύτιση με τον επιτιθέμενο, ενώ η Anna Freud το περιέγραψε ως βασικό αμυντικό μηχανισμό: το άτομο ταυτίζεται με την πηγή του φόβου για να αποφύγει το άγχος. Σε αυτό το πλαίσιο, οι αυλικοί δεν είναι απλώς συνεργοί· είναι φορείς ενός διαμοιρασμένου ασυνειδήτου. Ο φόβος αποκλεισμού, η ανάγκη για ένταξη και η επιθυμία συμμετοχής στην «παντοδυναμία» του ναρκισσιστή οδηγούν σε μια συλλογική άρνηση της πραγματικότητας. Εδώ ενεργοποιείται αυτό που η Melanie Klein περιέγραψε ως splitting: το καλό και το κακό διαχωρίζονται απόλυτα. Ο θύτης ιδεατοποιείται, ενώ το θύμα φέρει το «κακό» και γίνεται αποδέκτης προβολών. Η δυναμική αυτή συνδέεται άμεσα με το φαινόμενο του scapegoating (αποδιοπομπαίος τράγος), όπου το θύμα λειτουργεί ως δοχείο προβολής ανεπιθύμητων στοιχείων της ομάδας. Ο Wilfred Bion ανέλυσε πώς οι ομάδες, υπό άγχος, επιστρέφουν σε πρωτογενείς ψυχικές καταστάσεις («basic assumption groups»), στις οποίες η σκέψη υποκαθίσταται από άμυνες. Οι αυλικοί, σε αυτή τη συνθήκη, δεν σκέφτονται — συμμετέχουν. Από μια άλλη οπτική, ο Erich Fromm μίλησε για τη «φυγή από την ελευθερία», όπου το άτομο παραιτείται από την ηθική του αυτονομία για να ενταχθεί σε μια δομή εξουσίας. Οι αυλικοί βρίσκουν ασφάλεια μέσα από την υποταγή και ταυτόχρονα αντλούν δευτερογενή ναρκισσιστική ικανοποίηση, συμμετέχοντας έμμεσα στην ισχύ του θύτη. Το τραύμα για το θύμα δεν προκύπτει μόνο από την κακοποιητική πράξη, αλλά από τη διαψευσμένη προσδοκία του «τρίτου». Στην ψυχαναλυτική θεωρία σχέσεων αντικειμένου, ο τρίτος (ο μάρτυρας, ο άλλος) είναι εκείνος που μπορεί να αναγνωρίσει, να οριοθετήσει, να προστατεύσει. Όταν ο τρίτος αποτυγχάνει ή, ακόμη χειρότερα, συμμαχεί με τον θύτη, τότε το τραύμα βαθαίνει: δεν καταρρέει μόνο η σχέση με τον άλλον, αλλά και η εμπιστοσύνη στην ίδια την πραγματικότητα. Εδώ συναντάμε και τη θεωρία του τραύματος όπως αναπτύχθηκε από τη Judith Herman, η οποία τονίζει ότι η κακοποίηση εντείνεται όταν συνοδεύεται από κοινωνική άρνηση ή σιωπή. Το θύμα δεν βιώνει απλώς βία, αλλά μια μορφή «ψυχικού εκτοπισμού» — γίνεται αόρατο μέσα σε ένα σύστημα που αρνείται να το δει. Τελικά, οι αυλικοί βιώνονται ως «χειρότεροι» όχι επειδή είναι απαραίτητα πιο παθολογικοί, αλλά επειδή ενσαρκώνουν την κατάρρευση της ηθικής και διαπροσωπικής ευθύνης. Αν ο ναρκισσιστής εκφράζει την πρωτογενή βία, οι αυλικοί εκφράζουν κάτι πιο υπαρξιακό: την απουσία του ορίου, την αποτυχία της σχέσης, την εγκατάλειψη του ανθρώπου από τον άνθρωπο. Το απαίσιο εδώ δεν ειναι η επίθεση, αλλά η συνενοχή.