Turkey Data Monitor

Ayrıntılara baktığımızda, gerilemenin tüm alt kalemlere yayıldığını, ancak özellikle “Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi”ndeki bozulmanın belirleyici olduğunu görüyoruz.

TÜİK'in bugün açıkladığı verilere göre, tüketici güven endeksi (mevsimsellikten arındırılmış), Mayıs-Haziran aylarında kaydettiği zayıf toparlanmanın ardından Temmuz’da 1,5 puanlık belirgin bir azalışla 83,5 seviyesine gerileyerek son 5 ayın en düşük düzeyine indi.

TCMB’nin yayımladığı Sektörel Enflasyon Beklentileri verilerine göre, Haziran’da enflasyon beklentileri tüm aktörler nezdinde geriledi. Ancak özellikle belirgin katılık gösteren ve TCMB tarafından da yakından izlenen hanehalkı beklentilerinin 6,9 puanlık sert bir azalışla %53’e gerilemesi dikkat çekti.

Mayıs'ta toplam konut satışları yıllık %17,6'lık artışla 130 binin üzerine çıktı. İpotekli satışlarda belirgin bir artış olsa da, toplam satışlar içindeki payı (%14,9) düşük seyretmeye devam ediyor. İlk el satışlar ise yıllık %11,2 artışla 40 bine yaklaştı, toplam satışların %30’u ilk el olarak gerçekleşti.

Detaylara baktığımızda, Nisan ayında manşet endeksteki zayıflamanın %1,3 yükselen enerji üretimi hariç genele yayıldığını görüyoruz. Ancak özellikle sermaye malı imalatındaki %9,6’lık azalış bu zayıflamada başı çekmiş görünüyor.

Sanayi üretimi (takvim ve mevsim etkilerinden arındırılmış) Nisan ayında %3,1 oranında azalış kaydetti. Böylece Ocak-Şubat aylarındaki düşüşlerinin ardından Mart’ta %3,4’lük artışla toparlanma gösteren sanayi üretimi, yeniden negatife dönerek ikinci çeyreğe zayıf bir başlangıç yaptı.

Detaylarda, Mart ayında manşet endeksteki toparlanmanın dayanıklı tüketim malı ve enerji imalatı hariç genele yayıldığını görüyoruz. Özellikle sermaye malı imalatındaki %12,7’lik artış bu toparlanmada belirgin şekilde başı çekti.

Sanayi üretimi, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış olarak, Ocak-Şubat aylarında düşüş kaydettikten sonra Mart’ta %3,4 oranında artarak toparlanma gösterdi. Yine de bu şekilde 2024 son çeyrekte %3,4 artan sanayi üretimi bu yılın ilk çeyreğinde hız keserek %1,8 yükseldi.

Net hata noksan ya da kaynağı belirsiz sermaye akımlarına yakından baktığımızda Ağustos’tan bu yana hemen hemen kesintisiz bir çıkış trendi görüyoruz. 12-aylık toplam çıkışlar ise $15,3 milyara ulaşmış durumda.

Şubat’ta finansman tarafı ise $2,6 milyarlık giriş ile zayıf kaldı ve $4,4 milyarlık cari açığın finansmanına yeterli olmadı. Ek olarak kaynağı belli olmayan sermaye akımları kanalıyla (net hata noksan) $1,1 milyarlık çıkış kaydedildi. Sonuç olarak finansman açığı rezervlerden karşılandı ve Şubat’ta rezervler $2,9 milyarlık bir düşüş gösterdi.

Cari denge Şubat’ta $4,4 milyar açık verdi. Bu şekilde 12-aylık toplam açık Ocak’taki $11,8 milyardan $12,8 milyara yükseldi.

Çekirdek göstergelerde yıllık enflasyondaki düşüş devam etti. Bu göstergelerden B-endeksinde yıllık enflasyon Şubat’taki %39,5 seviyesinden Mart’ta %37’ye gerilerken, yıllık C-endeksi enflasyonu aynı dönemde %40,2 seviyesinden %37,4’e düştü.

Gıda fiyatları Mart’ta (aylık) %4,9 artarak, geçen yılın aynı ayındaki %3,4’lük artışın belirgin üzerinde kaldı. Böylece, yıllık gıda enflasyonu, Şubat’taki %35,1’den %37,1’e çıktı. Bu yükselişin tamamıyla işlenmemiş gıda fiyatlarından kaynaklandığını görüyoruz. Hesaplamalarımıza göre, gıda dışı enflasyon ise Şubat’taki %41,4’ten Mart'ta %38,7’ye düşüş kaydetti.

TÜFE enflasyonu Mart’ta aylık %2,5’lik artış ile beklentilerin altında geldi. Böylece, yıllık TÜFE enflasyonu 1 tam puanlık düşüşle önceki aydaki %39,1 seviyesinden %38,1'e geriledi. Yurt içi üretici fiyatları ise aylık %1,9'luk bir artış gösterdi ve 12-aylık ÜFE enflasyonunu Şubat’taki %25,2 seviyesinden, 52 ayın en düşük seviyesi olan %23,5'e taşıdı. Bu şekilde, yıllık Yİ-ÜFE-TÜFE makası Mart’ta 14,6 puana yükseldi ve TÜFE enflasyonu üst üste 21. ayda da ÜFE'nin üzerinde seyretmiş oldu.

RKGE’nin detaylarına baktığımızda, gelecek 3 aydaki ihracat siparişleri (-6,3 puan) ile yatırım harcamalarındaki (-1,4 puan) bozulmanın diğer kalemlerdeki artışlarla dengelendiğini görüyoruz. Özellikle genel gidişata dair değerlendirme +3,5 puan ile belirgin toparlamış görünüyor.

Reel Kesim Güven Endeksi aynı dönemde sınırlı bir artış kaydederek 103,2'ye yükseldi. Böylece 100 eşik değerinin üzerinde seyretmeye devam eden endeks, reel kesimin ekonomik aktiviteye dair iyimserliğinin sürdüğünü gösterdi (Anket yanıtlarının, ayın 1-15. günleri arasında alındığını hatırlatalım).

İmalat sanayi kapasite kullanım oranı (mevsimsellikten arındırılmış) Şubat’ta hemen hemen yatay seyrettikten sonra Mart’ta aylık 0,3 puanlık artışla 75,2’ye yükseldi ve yılın ilk çeyreğini 75 ile önceki çeyreğin (75,5) altında kapattı.

Ancak, alt kalemlere baktığımızda, manşet endeksteki zayıflamanın tamamen sermaye malı imalatından kaynaklandığını, diğer tüm alt kalemlerin pozitif büyüme kaydettiğini görüyoruz. Aralık ayında %14,7’lik belirgin bir artış gösteren sermaye malı imalatı, Ocak ayında %13,1 oranında geriledi.

Sanayi üretimi, mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış olarak, Aralık’taki (aylık) %5’lik güçlü artışının ardından Ocak’ta %2,3 daralarak yıla zayıf bir başlangıç yaptı.