Upamiętnianie IPN

🇵🇱 Inżynier, profesor i rektor Politechniki Warszawskiej. Premier RP oraz minister oświaty, kultury i sztuki w latach 1921–1922. W czasie II wojny światowej w Delegaturze Rządu RP na Kraj. 🗓️ 29 maja 1878 roku w Siedlcach urodził się Antoni Ponikowski.

🎗️ Reprezentujący #IPN dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek oddał hołd żołnierzom walczącym w Bitwie o Narwik, składając wieniec pod Grobem Nieznanego Żołnierza w Warszawie. W uroczystym Apelu Pamięci na placu Marszałka Józefa Piłsudskiego w Warszawie uczestniczyli także m.in. weterani walk o niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, działacze opozycji antykomunistycznej, przedstawiciele najwyższych władz państwowych i samorządowych.

78. rocznica śmierci rtm. Witolda Pileckiego Dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN Adam Siwek oddał hołd jednemu z najdzielniejszych obrońców Niepodległej -  składając kwiaty pod pomnikiem Rotmistrza Pileckiego na warszawskim Żoliborzu.

📣 Grób weterana ➡️ W ostatnich dniach w mediach społecznościowych pojawiła się fałszywa informacja o planach likwidacji grobu jednego z bohaterów bitwy o Monte Cassino. Na mogile Antoniego Niewęgłowskiego we Wrocławiu miała znaleźć się kartka administracji Cmentarza Grabiszyńskiego: „Uwaga: grób przeznaczony do likwidacji”. ➡️ W rzeczywistości fotografia pochodzi z 2017 r. Wówczas, niemal natychmiast odwołano tę decyzję, a w 2022 r. z inicjatywy #IPN wzniesiono nowy nagrobek i mogiłę objęto ochroną. Na podstawie ustawy o grobach weteranów walk o wolność i niepodległość Polski grób wachmistrza Antoniego Niewęgłowskiego znajduje się w ewidencji prowadzonej przez IPN. ⚠️ Wachmistrz Antoni Niewęgłowski, żołnierz 1. Pułku Ułanów Krechowieckich, przeszedł Szlak Nadziei Armii Andersa. Podobnie jak wielu jego kolegów zdecydował się powrócić do komunistycznej Polski. Ich miejsca wiecznego spoczynku, tak jak groby weteranów innych szlaków bojowych, są otaczane opieką IPN. ℹ️ W Ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski znajduje się dziś niemal 14 tysięcy nazwisk. Każda mogiła jest oznaczana stosowną tabliczką informacyjna. W miarę możliwości finansowych odnawiamy także kolejne zapomniane groby naszych bohaterów. ‼️ Zachęcamy rodziny, organizacje społeczne, a także osoby trzecie do zgłaszania polskich bohaterów w celu wpisania ich mogił na listę grobów weteranów walk o wolność. Formularz jest dostępny na stronie internetowej: bit.ly/4wBdIgc

Informacje o organizacji ruchu i bezpieczeństwa zostaną udostępnione na początku przyszłego tygodnia.  W czasie trwania uroczystości pogrzebowych prosimy o stosowanie się do zaleceń organizatorów oraz służb porządkowych.

Ceremonia pogrzebowa żołnierzy NSZ w Kamesznicy ma charakter otwarty – zapraszamy wszystkich, którzy chcą wziąć w niej udział i oddać hołd poległym.

7 maja w Kamesznicy odbędą się państwowe uroczystości pogrzebowe żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych zgrupowania kpt. Henryka Flamego „Bartka”, połączone z otwarciem nowego Cmentarza Wojennego Żołnierzy NSZ. Transmisja uroczystości na kanale YT IPNtv. ipn.gov.pl/pl/dla-mediow/…

🟡 Pomnik nagrobny poświęcił ks. Włodzimierz Sołowiej, proboszcz parafii pw. św. Kazimierza w Powiewiórce. Uroczystość zakończyło złożenie kwiatów i zapalenie zniczy. 🟡 Instytut Pamięci Narodowej reprezentowali dyrektor BUWiM Adam Siwek oraz dyrektor Oddziału IPN w Białymstoku Krzysztof Sychowicz.

🎖️ Napoleon Ciukszo, ps. Waligóra – urodził się w 1913 roku we wsi Bielkiszki na Wileńszczyźnie. ➡️ Pochodził z rodziny o tradycjach patriotycznych. Od marca 1935 r. służył w 4 kompanii 85 Pułku Strzelców Wileńskich. W czasie II wojny światowej był żołnierzem Armii Krajowej. Już w marcu 1943 r. przyłączył się do pierwszego, stale przebywającego w terenie, oddziału AK Antoniego Burzyńskiego „Kmicica”. Brał udział w potyczkach z wojskami okupacyjnymi. Gdy oddział powiększył się, „Waligóra” był w grupie zaufanych, doświadczonych żołnierzy tworzących radę przyboczną „Kmicica”. ➡️ 26 sierpnia 1943 r. w wyniku zdrady doszło do ataku sowieckiego na polską bazę nad jeziorem Narocz. Waligórze jako jednemu z nielicznych udało się uniknąć aresztowania. Przyłączył się do 5 Brygady AK mjr. „Łupaszki”. Kontynuował walkę w plutonie „Zapory”. Ciukszo pełnił tu funkcję dowódcy drużyny. Oddział operował w okolicy Świra. Przeprowadził liczne akcje przeciwko formacjom niemieckim oraz sowieckiej partyzantce. ➡️ Napoleon Ciukszo zginął w grudniu 1943 roku. W nocy drużyna, którą dowodził została wysłana do leśniczówki w zaścianku Sobkiszki, by rozbroić gajowego. W czasie akcji „Waligóra” otrzymał śmiertelny postrzał. Towarzysze broni pochowali go na skraju lasu na terenie majątku Cypliszki.

💬 – Nasza obecność tutaj jest dowodem wypełnienia naszego obowiązku jako wspólnoty narodowej, jako Polaków, aby oddać hołd żołnierzowi niepodległej Polski – temu, który za wolność swojej ojczyzny oddał cenę najwyższą, czyli własne życie – zaznaczył podczas przemówienia dyrektor @BUWiM_IPN Adam Siwek.

🇱🇹 Na Litwie w miejscowości Powiewiórka odbyła się uroczystość poświęcenia pomnika nagrobnego kpr. Napoleona Ciukszy „Waligóry” – żołnierza Armii Krajowej i bohatera walk o niepodległość. 🟡 Wydarzenie rozpoczęła Msza Święta w kościele pw. św. Kazimierza w Powiewiórce. Po nabożeństwie uczestnicy przeszli na cmentarz parafialny, gdzie spoczywa Napoleon Ciuksza.

Dzień zakończył wywiad w TVP Wilno, gdzie dyrektorzy opowiadali o działalności IPN na Litwie oraz o jutrzejszej uroczystości poświecenia pomnika nagrobnego Napoleona Ciukszy na cmentarzu parafialnym w Powiewiórce.

Delegacja IPN spotkała się z księdzem Jerzym Witkowskim proboszczem parafii pw. Odnalezienia Krzyża Świętego w Kalwarii Wileńskiej. Spotkanie dotyczyło nowego urządzenia miejsca pochówku żołnierzy Armii Krajowej poległych w bitwie pod Krawczunami.

19 marca 2026 r. w czasie pobytu w Wilnie delegacja @ipngovpl na czele z dyrektorem BUWiM IPN Adamem Siwkiem oraz z dyrektorem @IPN_Bialystok dr. hab. Krzysztofem Sychowiczem, oznaczyła mogiły wpisane do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.

💬 – Życiorys Sergiusza Piaseckiego to gotowy scenariusz filmu, nie tylko historycznego, ale też sensacyjnego. Jego wspaniałym domknięciem jest fakt, że dziś spoczywa na Warszawskich Powązkach ramię w ramię z innym polskim bohaterem – Zygmuntem Szendzielarzem „Łupaszką”. To niesamowite połączenie dwóch postaci, które różnymi drogami dochodziły do wielkości – powiedział zastępca prezesa #IPN dr hab. Karol Polejowski.

❗ Pomimo śmiertelnego zagrożenia Polacy nieśli pomoc żydowskim współobywatelom 🚫 Narrację filmu „Wśród sąsiadów” poddał analizie badacz dziejów społeczności żydowskiej i niemieckiej zbrodni Holokaustu dr Tomasz Domański. Szczególny sprzeciw historyka wywołuje pomijanie skali terroru oraz ogromu wyzysku i prześladowań, jakim poddani zostali Polacy pod okupacją niemiecką. 💬 Skoro filmowcy tak szeroko omawiają kontekst polski („sąsiadów”), to przybliżenie współczesnemu odbiorcy ogólnych realiów życia polskiej ludności podczas okupacji powinno być jednym z podstawowych elementów analizy filmowej – zauważa. 🔇 Zupełnym milczeniem pominięto niezwykle rozbudowane niemieckie, okupacyjne prawo przeciwpomocowe. „Żydzi opuszczający dzielnicę żydowską bez zezwolenia podlegają karze śmierci. Według tego rozporządzenia osobom, które takim żydom [tak w dokumencie] świadomie udzielają przytułku, dostarczają im jedzenia lub sprzedają artykuły żywnościowe grozi również kara śmierci” – głosiło obwieszczenie niemieckich władz okupacyjnych, które pojawiło się na murach Częstochowy w 1942 r. ⚠️ O tym przejawie niemieckiego terroru w okupowanej przez Niemców Polsce wydają się „zapominać” autorzy wyemitowanego w listopadzie 2025 r. na antenie TVP filmu „Wśród sąsiadów”. W efekcie konsekwentnego pomijania zbrodniczych zarządzeń władz niemieckich Polacy stają się w tej narracji niemal głównymi sprawcami, a nie narodem żyjącym pod jedną z najbardziej brutalnych okupacji w Europie, w której za jakąkolwiek pomoc żydowskim sąsiadom karano śmiercią. 💬 Pominięto nawet sankcje karne dla Polaków za próby przedostawania się do gett, ograniczając się jedynie do wzmianki, że Polakom nie wolno było tam chodzić. Nie zająknięto się również o wykonywaniu kary śmierci za pomoc Żydom w okolicach Gniewoszowa – podkreśla dr Tomasz Domański. 💬 W związku z ogromnymi lukami informacyjnymi, bardzo łatwo można, a tak to uczyniono, przedstawić obraz, z którego wynika, że jedyną stałą determinującą relacje między Polakami i Żydami był antysemityzm i to rzekome antysemickie nastawienie blokowało pomoc Żydom w okupowanej Polsce – podsumowuje dr Tomasz Domański. ❗ „Wśród sąsiadów” to swego rodzaju „imaginarium”, wizja budowana w oderwaniu od prawdy i służąca kształtowaniu kłamliwego obrazu przeszłości i Polaków jako współwinnych Holokaustu. 🔜 Więcej, już wkrótce, 25 marca na portalu przystanekhistoria.pl zostanie opublikowane omówienie filmu „Wśród sąsiadów”. 📰 Zachęcamy do zapoznania się z materiałami poświęconymi #PolacyRatującyŻydów: rodzinaulmow.ipn.gov.pl/ulm/polacy-rat…

📣 Komunikat Instytutu Pamięci Narodowej w sprawie tzw. Pomnika Wdzięczności Armii Czerwonej w Rzeszowie ➡️ W marcu 2022 r., po agresji zbrojnej Federacji Rosyjskiej na Ukrainę, dr Karol Nawrocki – prezes Instytutu Pamięci Narodowej, wystosował apel do polskich samorządów w sprawie przeprowadzenia pełnej dekomunizacji przestrzeni publicznej. ➡️ Prezes Instytutu Pamięci Narodowej zwrócił się wówczas pisemnie do Konrada Fijołka, prezydenta Miasta Rzeszowa z propozycją współpracy w zakresie usunięcia obiektu propagandowego nazwanego w przeszłości „Pomnikiem Wdzięczności Armii Czerwonej”, usytuowanego na Placu Ofiar Getta w Rzeszowie oraz utworzenia w jego miejscu upamiętnienia poświęconego ofiarom zbrodniczych totalitaryzmów. Karol Nawrocki powołał się na ustawę z 1 kwietnia 2016 r. o zakazie propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego przez nazwy jednostek organizacyjnych, jednostek pomocniczych, budowli, obiektów i urządzeń użyteczności publicznej oraz pomniki (Dz.U. 2016 poz. 744). Podkreślił, że w przestrzeni publicznej niepodległego państwa polskiego nie ma miejsca na obiekty totalitarnej propagandy. ➡️ W odpowiedzi prezydent Fijołek wyraził wolę przeniesienia obiektu na Cmentarz Żołnierzy Armii Radzieckiej przy ul. Lwowskiej w Rzeszowie. W dalszej korespondencji prezes Nawrocki zwracał się z prośbą do prezydenta Miasta Rzeszowa o wyrażenie formalnej zgody na prace IPN związane z demontażem sowieckiego obiektu propagandowego oraz na przekazanie do Instytutu zezwolenia wojewody podkarpackiego, wydanego zgodnie z art. 5 Ustawy o grobach i cmentarzach wojennych (Dz.U. 2018, poz. 2337), na podstawie którego wymieniony wyżej obiekt miałby zostać umieszczony na cmentarzu wojennym żołnierzy Armii Radzieckiej przy ul. Lwowskiej. Jednocześnie prezes IPN zaznaczył, że postsowiecki relikt powinien zostać usunięty z przestrzeni publicznej, gdyż „miejsce sowieckiego obiektu propagandowego jest na śmietniku historii, nie na cmentarzu”. ➡️ Ostatnią korespondencją jaką Biuro Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN otrzymało w tej sprawie było pismo Marcina Deręgowskiego, zastępcy prezydenta Miasta Rzeszowa, z 19 marca 2025 r., w którym podkreślono gotowość wypracowania wspólnego z #IPN rozwiązania dotyczącego nowego upamiętnienia, które uzyska aprobatę społeczną oraz uszanuje pamięć i historyczny kontekst miejsca. W odpowiedzi na nie 21 maja 2025 r. BUWiM IPN przesłało do prezydenta Miasta Rzeszowa projekt porozumienia w tej sprawie. Jego przedmiotem miała być współpraca przy realizacji miejsca pamięci, które zostanie umieszczone w przestrzeni publicznej na Placu Ofiar Getta w Rzeszowie w celu upamiętnienia historycznych postaci i wydarzeń w dziejach społeczności lokalnej i całego Narodu Polskiego. ➡️ Zgodnie z projektem porozumienia Instytut Pamięci Narodowej był gotowy do likwidacji istniejącego „pomnika”, jednak nie wyraził zgody – zarówno z powodów merytorycznych, jak i finansowych – na inne potraktowanie tablic umieszczonych na obiekcie, podkreślając, że nie może ponieść kosztów ich demontażu. Skoro miasto chce je zachować musi je zdemontować na swój koszt. IPN zobowiązał się natomiast do poniesienia w 2025 r. kosztów usunięcia pozostałych elementów pomnika (z wyłączeniem tablic) oraz do wykonania nowych elementów upamiętnienia według projektu wyłonionego w drodze konkursu w 2026 r., pod warunkiem przyznania środków finansowych na ten cel w ustawie budżetowej na 2026 r. Na tę propozycję Instytut nie otrzymał odpowiedzi do dziś. ➡️ Należy podkreślić, że tzw. Pomnik Wdzięczności Armii Czerwonej na Placu Ofiar Getta w Rzeszowie stanowi element narracji gloryfikującej system totalitarny i jako taki nie może funkcjonować w przestrzeni publicznej. Umieszczenie jego elementów na cmentarzu wojennym utrzymywanym przez państwo polskie byłoby zaprzeczeniem idei dekomunizacji, gdyż uczyniłoby je nienaruszalnymi w świetle zapisów ustawy. Obecność tego rodzaju obiektów sprzyja utrwalaniu propagandowego, a nie rzetelnego obrazu najnowszej historii Polski oraz pozostaje w sprzeczności z wartościami demokratycznego państwa prawa. ➡️ Instytut Pamięci Narodowej pozostaje w gotowości do wznowienia rozmów na temat warunków i zasad usunięcia z przestrzeni publicznej obiektu poświęconego tzw. Wdzięczności Armii Czerwonej, a nie jego przeniesienia, nawet gdyby to dotyczyło jego części, oraz zbudowania na jego miejscu upamiętnienia polskich bohaterów, na zasadach zaproponowanych w 2025 r.

📣 Nieprawdziwy zarzut o bezczynność Instytutu Pamięci Narodowej ➡️ W odpowiedzi na zarzut postawiony wobec Instytutu Pamięci Narodowej – zawarty w tekście Andrzeja Krzystyniaka pt: „Środowiska Ruchu Autonomii Śląska oskarżają państwo polskie o represje na Niemcach”, opublikowanym 27 stycznia 2026 r. na portalu wPolityce.pl – dotyczący rzekomego braku reakcji Instytutu na usunięcie makiety dwóch totalitaryzmów z Miejsca Pamięci „Zgoda” w Świętochłowicach, pragniemy zaznaczyć, że nie jest prawdą, że IPN milczy w tej sprawie. ➡️ Oficjalne stanowisko w sprawie zajął Adam Siwek – dyrektor Biura Upamiętniania Walk i Męczeństwa IPN. Pismem z 13 stycznia br., zwrócił się z pytaniem do Daniela Bergera, prezydenta Miasta Świętochłowice, o podanie przyczyny usunięcia makiety dwóch totalitaryzmów. Jednocześnie przypomniał, że 4 kwietnia 2025 roku Instytut Pamięci Narodowej skierował na ręce prezydenta Miasta Świętochłowice pismo, w którym zaznaczono, że makieta dwóch totalitaryzmów powstała z inicjatywy Muzeum Powstań Śląskich w Świętochłowicach i została uzgodniona z IPN pod względem historycznym. Odzwierciedla ona wygląd infrastruktury obozu dwóch totalitaryzmów, który został opracowany na bazie zachowanych dokumentów. Zatem trudno zrozumieć, dlaczego po remoncie bramy obozowej nie została ona przywrócona. Czekamy na odpowiedź prezydenta Daniela Bergera.

18 listopada w Warszawie odbyły się uroczystości pogrzebowe Powstańca Warszawskiego śp. płk. Zbigniewa Ostoja Rylskiego „Brzozy”, „Andrzeja”. W uroczystości w imieniu Instytutu Pamięci Narodowej udział wziął Adam Siwek, dyrektor BUWiM IPN. ipn.gov.pl/pl/aktualnosci…

🏴 W Mościskach (Ukraina) pożegnaliśmy żołnierzy Wojska Polskiego, poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. W uroczystości zorganizowanej przez Instytut Pamięci Narodowej wzięli udział zastępcy prezesa: dr hab. Karol Polejowski i dr hab. Krzysztof Szwagrzyk. 💬 – Ci, których dzisiaj pożegnamy i pochowamy w poświęconej ziemi, bronili Lwowa. Miasta, które było semper fidelis, zawsze wiernym. To było miasto-symbol. Ci żołnierze, którzy polegli pod Lwowem, również byli zawsze wierni. Wierni złożonej przysiędze, przysiędze składanej Bogu i Ojczyźnie – powiedział dr hab. Karol Polejowski. – Naszym obowiązkiem jest o nich pamiętać. Naszym obowiązkiem jest wrócić po swoich. Odnaleźć ich, ekshumować i złożyć w poświęconej ziemi - jak dzisiaj to czynimy z nieznanymi z imienia żołnierzami Wojska Polskiego. ➡️ Po przemówieniach trumny ze szczątkami żołnierzy ekshumowanych w sierpniu br. we Lwowie-Zboiskach zostały złożone do grobów w polskiej kwaterze wojennej, a uczestnicy uroczystości złożyli wieńce. ➡️ Delegacja IPN oddała również hołd polskim żołnierzom poległym w 1939 roku, pochowanym na cmentarzu w Mościskach w latach 2015 i 2016.