Feri فری

✍️ وقتی «گروک» اشتباه می‌کند: بررسی عملکرد بات X در راستی‌آزمایی تصاویر جنگ با آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در نهم اسفند ۱۴۰۴، حجم زیادی از عکس‌ها، ویدیوها و خبرهای جعلی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و بسیاری از کاربران در شبکه X برای درستی‌سنجی این محتواها سراغ هوش مصنوعی گروک (Grok) رفتند. بررسی نمونه‌های مختلف نشان می‌دهد گروک در موارد متعددی نتوانسته پاسخ‌های دقیقی ارائه دهد و گاه حتی باعث گمراهی بیشتر شده است./۱⬇️

@corrbaccio این جور تهدیدها دارند خیلی زیاد می‌شن و احساس کردم که باید به وضعیتم اشاره کنم.

I hope that if there's one thing that this Iran conflict and the explosion of online misinformation about it has laid bare for most people is the significance of content verification and fact-checking in the digital age. AI cannot replace human verification, at least not yet.

@AliR_Ahmadi Yes it is. There's been a near-total internet blackout since Feb 28th. The National Information Network is active to allow limited domestic connectivity. There is limited global connectivity by state design/policy & internet freedom community efforts. filter.watch/english/2026/0…

Yea, this isnt really true. How do you think you are getting so much phone-recorded video from all over Iran? My father in Tehran is messaging me on WhatsApp. The filtering is more aggressive than usual, but a "near-total internet outage" isn't what's going on. Also, domestic apps and sites work, including messaging, e-hailing and even food delivery. Connecting to the foreign internet is the issue. That is a key distinction.

🎥 تصاویر ساختگی در روزهای جنگ / بخش اول همزمان با روزهای جنگ و اعلام خبر رهبری مجتبی خامنه‌ای، تصاویر متعددی با این دو موضوع در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که نادرست و ساختگی‌اند. در این ویدیو چند نمونه از این تصاویر را مرور می‌کنیم؛ از ماکت مقوایی مجتبی خامنه‌ای تا ویدیوی ساختگی که در اکانت رسمی سفارت جمهوری اسلامی ایران در ارمنستان منتشر شد. ویدیو را می‌توانید در یوتیوب ببینید:👇 @FactNameh/shorts" target="_blank" rel="nofollow noopener">youtube.com/@FactNameh/sho…

❌ ادعای نادرست مجتبی خامنه‌ای درباره حمله به پایگاه‌های نظامی آمریکا در پیام کتبی مجتبی خامنه‌ای آمده است: «ما بدون اینکه تعرضی به کشورهای همسایه صورت دهیم، صرفاً پایگاه‌های نظامی را مورد حمله قرار داده‌ایم.»‌ طبق گزارش «موسسه مطالعات جنگ» از زمان شروع جنگ تا روز انتشار پیام خامنه‌ای، ایران بیش از ۷۰ نقطه را در کشورهای بحرین، امارات متحده عربی، کویت، قطر، عربستان سعودی، اردن، قبرس، عراق، عمان و اسرائیل هدف قرار داده است. از این تعداد، ۳۵ مورد جزو زیرساخت‌های غیرنظامی و تجاری، مانند هتل، اماکن مسکونی، فرودگاه‌های غیرنظامی، اماکن عمومی شهری و زیرساخت‌های انرژی و آب بوده‌اند. اینها صرفا مواردی است که گزارش موثقی از اصابت پرتابه‌های جنگی ایران وجود دارد. طبیعتا صدها موشک و پهپاد رهگیری و منهدم‌شده که به سمت مناطق غیرنظامی شلیک شده‌اند، در این فهرست در نظر گرفته نشده‌اند. برخی مقام‌های جمهوری اسلامی، در توجیه حمله به هتل‌ها و تاسیسات غیرنظامی می‌گویند دلیل حمله، استفاده نظامیان از این اماکن است. برخی هم حمله به تاسیسات آب شرب، کشتی‌های تجاری و نفت‌کش‌ها یا پالایشگاه‌های نفت را تلافی حمله به زیرساخت‌های و امکان غیرنظامی ایران معرفی می‌کنند. حتی اگر موافق این توجیه باشیم و آن را معتبر بدانیم، باز هم تغییری در وضعیت ادعای مجتبی خامنه‌ای ایجاد نمی‌شود. او بدون اشاره به چنین توجیهاتی، به وضوح گفته ایران «صرفا به پایگاه‌های نظامی» حمله کرده، که ادعای درستی نیست. جزئیات بیشتر در مقاله فکت‌نامه:👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

❌ ادعای نادرست نمایش پرچم اسرائیل با پروجکشن در شهرک اکباتان ❌ False claim about an Israeli flag being projected onto a building in Tehran A video circulating on social media and in some media outlets appears to show the Israeli flag projected onto the wall of a residential building in Tehran using a video projector. This flag was added later to an original footage. We found another video recorded at the same time and place, but from a different angle and without any flag. Matching visual and audio details in both videos (such as the same pattern of lit and dark windows) show that they capture the same building at the same moment from two different viewpoints. However, the Israeli flag appears only in one version, indicating it was added later using CGI. ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی و برخی رسانه‌ها منتشر شده که در آن پرچم اسرائیل را روی دیوار یکی از بلوک‌های شهرک اکباتان در تهران می‌بینیم؛ به طوری که به نظر می‌رسد با ویدئو پروژکتور روی دیوار انداخته شده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که این پرچم، بعدا به یک ویدیوی خام اضافه شده است: ۱- شامگاه ۹ اسفند ویدیوی دیگری از همان مکان (از زاویه بلوک روبرو) منتشر شده بود که صدای مردم در حال شادی برای کشته شدن علی خامنه‌ای در آن شنیده می‌شد. ثانیه‌هایی از صدای آن ویدیو دقیقا در ویدیوی پرچم اسرائیل نیز شنیده می‌شود. ۲- از طرف دیگر، الگوی پنجره‌های روشن و خاموش در این دو ویدیو دقیقا و بطور کامل، یکسان است که نشان می‌دهد این دو ویدیو در یک زمان و از سوی دو کاربر مختلف ضبط شده‌اند؛ اما نکته اینجاست که در ویدیوی ۹ اسفند، هیچ پرچمی روی دیوار دیده نمی‌شود. ۳- به دلایل بالا، این را می‌دانیم که پرچم اسرائیل، به یک ویدیوی واقعیِ بدون پرچم، اضافه شده است؛ اما کیفیت تصویرِ این ویدیو، نوع حرکت دوربین، سایه‌ها، انعکاس نور چراغ در لنز دوربین، قرار گرفتنِ درستِ درختان بین دوربین و پرچم و تمام عناصر دیگر تصویر، نشان می‌دهد که با چیزی فراتر از دستکاری هوش مصنوعی مواجهیم. اگر این ویدیو با هوش مصنوعی دستکاری شده بود، انتظار داشتیم که نشانه‌ای از خود بر جای بگذارد، اما آنچه در این ویدیو شاهدیم، حرفه‌ای‌تر از هوش مصنوعی و حاصل جلوه‌های ویژه (CGI) است. جزئیات بیشتر در سایت فکت‌نامه: factnameh.com/fa/fact-checks…

Iranian authorities immediately imposed a near-total international internet blackout starting on February 28th. While the National Information Network remains active to preserve domestic services, global connectivity has been systematically dismantled. filter.watch/english/2026/0…

بعد از ۱۳ روز و درست بعد از اینکه در پیام رهبر جدید منشن نشد، یادشون افتاد که «به اطلاع می‌رساند». انگار که با خودشون گفتن دیگه قضیه لو رفت، بگیم الان.

Interesting that Mojtaba Khamenei's Persian account is being connected directly from Iran while others are connecting through VPNs. They each follow different set of accounts. Inconsistent PR strategy. Looks like accounts are managed by different people.

❌ ویدیوی ساخته هوش مصنوعی با ادعای رونمایی از ماکت مقوایی مجتبی خامنه‌ای A viral video claiming to show the unveiling of a cardboard cutout of Mojtaba Khamenei is AI-generated. The clip appears to be based on a real video from the day he was introduced as leader, but it has been digitally altered. One clear sign: the gibberish “writing” in the background, a common giveaway of AI-generated imagery. ویدیویی که در شبکه‌های اجتماعی با عنوان رونمایی از ماکت مقوایی مجتبی خامنه‌ای بازنشر می‌شود، جعلی و ساخته هوش مصنوعی است. کلمات به‌هم‌ریخته عربی پشت سر ماکت، یکی از نشانه‌های ساختگی بودن ویدیوست. ویدیوی اصلی روز ۱۸ اسفند در رسانه‌ها منتشر شده و مربوط به لحظه اعلام رهبری مجتبی خامنه‌ای در قم است. در ویدیوی اصلی، قاب عکسی از او روی سن قرار داده می‌شود.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

✍️ هر ۱۲ دقیقه یک مجتبی بررسی داده‌های کانال‌های تلگرامی فارسی‌زبان در طول ۲۴ ساعت (۱۸ تا ۱۹ اسفند) نشان می‌دهد کانال‌های روزنامه فرهیختگان، خبرگزاری تسنیم و خبرگزاری مهر با اختلاف بیشترین آمار تکرار کلیدواژه «مجتبی خامنه‌ای» را داشته‌اند. مجتبی خامنه‌ای، در نخستین ساعات بامداد روز ۱۸ اسفند رسما به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی معرفی شد و طبیعتا نام او در سرخط اخبار قرار گرفت؛ اما مقایسه رویکرد خبری رسانه‌های گوناگون در ایران نشان می‌دهد برخی رسانه‌های وابسته به نهادهای حکومتی در ایران، در ارجاع به او، گوی سبقت را از رقبا ربوده‌اند؛ به‌گونه‌ای که کانال‌های روزنامه فرهیختگان وابسته به دانشگاه آزاد و خبرگزاری تسنیم وابسته به سپاه، هر ۱۲ دقیقه یک محتوای خبری درباره او، در کانال خود پست کرده‌اند. این آمار حدود دو برابر آمار بکارگیری این واژه‌ در کانال خبرگزاری فارس است. نمودار مربوط به این داده‌ها را اینجا ببینید:👇 infogram.com/fc-reporttgwar…

✍️ How Ali Khamenei used numbers, narratives and conspiracy to shape reality in Iran For decades, Ali Khamenei used numbers, statistics, and sweeping claims in his speeches to shape a narrative about Iran, one that portrayed the country as strong, successful, and under constant threat from foreign enemies. An analysis by Factnameh reviewed 49 claims made by the former leader of the Islamic Republic. The results tell a different story: 13 were rated “Ridiculous”, 19 “False”, 11 “Misleading”, 2 “Half True”, and only 4 were found to be “True”. Many of the disputed claims relied on inflated stats and unsupported comparisons, from global scientific rankings to post-revolution economic progress. He often insisted “Iran is in good shape” despite worsening inflation, employment, and wealth. His speeches frequently pushed conspiracy theories, portraying the West, especially the U.S., as Iran’s enemy. During COVID-19, he suggested the virus might be a biological attack, delaying vaccine imports. Some claims extended beyond Iran’s borders: he denied Iran’s drone support to Russia in the war on Ukraine and rejected claims about operating proxies in the Middle East. After the Oct. 7, 2023 Hamas attacks, he claimed targeted kibbutzim residents were armed, framing the attack as consistent with international law. Overall, these fact-checks show a pattern of selective stats, exaggerations, and conspiracies used to legitimize the Islamic Republic and shape public perception. Factnameh’s Substack:👇 factnameh.substack.com/p/how-ali-kham…

بعد از مرگ رئیسی، پروژه‌ حکومتی پیچیده‌ای کلید خورد که صرفا به دنبال جانشینی مجتبی خامنه‌ای نبود: هدف آن، ایجاد این توهم بود که راه «اصلاحات واقعی» روی کار آمدن مجتبی بعد از مرگ پدر است. در ۱۴۰۳ در مطلب «پروژه عبور از خامنه‌ای با خامنه‌ای»، در مورد این پروژه هشدار داده شد. در بخشی از مطلب، با اشاره به گفتگوی مفصل یک چهره خبرساز نزدیک به محافل اطلاعاتی -عباس پالیزدار- در ترویج این ایده آمده بود: مدافعان سنتی مجتبی خامنه‌ای، عمدتا «استمرار عصر خامنه‌ای» را در گرو جانشینی فرزند او دانسته و برای تحقق آن، چشم به اجماع اصولگرایان داشته‌اند. روایت جدید اما، می‌کوشد راه «عبور از عصر خامنه‌ای» را جانشینی پسرش معرفی کند و ظاهرا در این مسیر، سعی در جذب اصلاح طلبان دارد. بین سطور اظهارات پالیزدار، در درجه نخست موکول دانستن مقابله با فساد در ایران به پایان مسئولیت علی خامنه‌ای است، و در درجه بعد، تلاش برای جا انداختن تعریف جدیدی از «اصلاحات» به سردمداری مجتبی خامنه‌ای. مهم تر آنکه عباس پالیزدار در جریان گفتگو، خود را پشت‌گرم به جریانی می‌داند که خاستگاهش را، بخشی از دستگاه اطلاعاتی معرفی می‌کند. ... ویژگی خاص اظهارات اخیر آن است که آشکارا، می‌کوشد پدیده غریبی را جا بیندازد که شاید بهترین توصیف برای آن، «اصلاحات مجتبی-محور» باشد. مهم‌تر آنکه این رویکرد غیرمنتظره را، با مترادف دانستن دوران علی خامنه‌ای با فساد، و ابراز امیدواری به پایان هرچه سریع‌تر عصر خامنه‌ای برای بهبود وضعیت کشور همراه می‌کند.» [لینک مقاله در توییت زیر:]

I'm being asked by many users how they can verify images and videos of the conflict in the Middle East, including many fakes that are going viral. This is a thread I wrote exactly three years ago with a step-by-step guide on verifying online images that anyone can learn to do.

❌ ادعای نادرست رسایی درباره مهلت یک هفته‌ای برای انتخاب رهبر جدید پس از کشته‌شدن رهبر پیشین جمهوری اسلامی و تشکیل شورای موقت رهبری، حمید رسایی، نماینده مجلس ادعا کرده طبق قانون عمر این شورا «یک هفته» است و رهبر جدید باید حداکثر در همین مدت معرفی شود. بررسی قانون اساسی نشان می‌دهد چنین محدودیتی وجود ندارد. در اصل ۱۱۱ قانون اساسی فقط آمده که مجلس خبرگان باید «در اسرع وقت» رهبر جدید را انتخاب کند و تا زمان معرفی رهبر، شورای موقت رهبری وظایف او را بر عهده دارد. در این اصل هیچ اشاره‌ای به «یک هفته» یا هر مهلت مشخص دیگری نشده است. بر اساس اصل ۱۰۸ قانون اساسی نیز قوانین مربوط به وظایف مجلس خبرگان در اختیار خود این مجلس است، اما در قوانین خبرگان هم هیچ مهلت یک‌هفته‌ای برای انتخاب رهبر وجود ندارد. سخنگوی شورای نگهبان نیز تاکید کرده که شورای موقت رهبری تا زمان انتخاب رهبر جدید وظایف رهبری را انجام می‌دهد و قانون اساسی مدت مشخصی برای این دوره تعیین نکرده است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…

In our essay for @factchecknet and @Poynter, we revisit nearly ten years of fact-checking Ali Khamenei, examining how he relied on statistics, narrative framing, and conspiracy theories to shape how reality was presented in Iran. poynter.org/fact-checking/…

نیاز داریم این ویدیو را مکان‌یابی (ژئولوکیت) کنیم. ممنون می‌شویم هر اطلاعات یا سرنخی را با ما درمیان بگذارید. برای این کار ترجیحا از هشتگ #فکتنامه استفاده کنید تا در جمع‌آوری و رفرنس به شما به ما کمک کند. We need to geolocate this video. We would appreciate any information or clues. Please use the hashtag #Factnameh so we can collect and properly reference your contributions.

A video circulating online claims to show prisoners being moved from Evin Prison to IRGC bases as human shields. However, the footage is AI-generated, with clear signs such as nonsensical text and a computer-generated voice. There is still no verified information about conditions inside Iran’s prisons. ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند انتقال زندانیان را از زندان اوین به پایگاه‌های سپاه پاسداران نشان می‌دهد تا از آنها به عنوان سپر انسانی استفاده کند. این ویدیو ساخته هوش مصنوعی است و عناصر موجود در آن مانند نوشته‌های نامفهوم، تابلوی راهنمایی رانندگی بی‌معنی، صدای کامپیوتری راوی و مواردی از این دست ساختگی بودن آن را نشان می‌دهد. از زمان شروع جنگ در روز گذشته ما نمی‌دانیم در زندان‌های ایران چه می‌گذرد و هیچ خبر رسمی‌ای از اوین یا سایر زندان‌ها منتشر نشده است.

❌ تصویر منتشرشده از تخریب رادار آمریکایی در قطر، ساختگی است حساب توییتر «تهران تایمز» @TehranTimes79 عکسی منتشر کرده که ادعا می‌کند یک رادار آمریکایی در قطر را که در یک حمله پهپادی ایران منهدم شده نشان می‌دهد. این تصویر ساخته هوش مصنوعی است. بررسی‌ها نشان می‌دهد پایه آن تصویری از گوگل‌ارث از دوم سپتامبر ۲۰۲۵ است. نشانه‌هایی مانند ثابت بودن خودروها در یک موقعیت یکسان در چند نما در دو تصویر نشان می‌دهد این محتوا ساختگی است. همچنین عناصری در فضای تصویر ساختگی «بعد از» وجود دارد که هوش مصنوعی آن را اضافه کرده و در تصویر اصلی نیستند. بررسی‌ها نشان می‌دهد محل تصویر، پایگاه ناوگان پنجم نیروی دریایی آمریکا در منامه بحرین است و نه قطر.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…