KennyH

Con đường lập nghiệp, để lại thành tựu cho đời. Sáng nay tui đi nghe 1 buổi giảng về con đường lập nghiệp, để lại thành tựu cho đời ở ĐH Triết Giang, một trong những ĐH lớn ở TQ nên hem có online được. Tui ngồi nghe, có take note lại và biên tập lại cho cư dân thị trấn X đọc. Facebook đang sa thải nhân viên quá trời, các bé mạnh dạn xây trang X của mình thành 1 cái sơ-cua nhen, không dồn trứng vào 1 giỏ, nó sụp 1 phát là toàn bộ hình ảnh kỷ niệm mình up lên 15 năm qua hem còn cái nào. Giờ tui nói vụ lập nghiệp nè. 1. Bắt đầu từ óc quan sát tốt, phát hiện khoảng trống nào đó trong việc cung cấp sản phẩm, dịch vụ, hoặc mình thấy SP, DV đã có nhưng bất tiện => Mình ra giải pháp để lấp khoảng trống đó, giải quyết cái bất tiện đó.  Ví dụ: sơ khai của dịch vụ giao hàng tận nơi bây giờ chính là 1 hôm vào trời mưa, nhân viên văn phòng không thể ra ngoài ăn cơm trưa, gọi điện thoại tới quán cơm, quán cơm hỏi ăn gì, rồi họ đóng hộp, thuê xe ôm chở tới cho nhân viên. Cái này mới diễn ra cỡ 20 năm trước, và 10 gần đây thì cải tiến thành App đặt cơm, gọi xe, mua bán online... Hoặc mình đang ở Hà Nội, thấy dịch vụ này kiếm ăn khá nhưng quá đông nhà cung cấp, mình chủ động đi lang thang ở thành phố nhỏ hơn, vừa rong chơi vừa tìm kiếm cơ hội. Ví dụ mình đến Lào Cai hoặc về quê hương, thấy chưa có dịch vụ này, sản phẩm này => TRIỂN. Nhưng mình phải thông minh, phải hiểu đặc thù dịch vụ hoặc sản phẩm đó có phù hợp ở đó, ví dụ ở Lào Cai thì không có nhiều nhân viên văn phòng hay sinh viên đại học, mình mang mô hình phục vụ nhân viên VP hay sinh viên về đó thì không bán được. Mặt bằng thu nhập ở đó có mua được SP hay dịch vụ này không? Mình có đến đó trực tiếp tham gia triển khai được không. Mới bắt đầu lập nghiệp mà quản lý từ xa thì 100% dẹp tiệm. Cách đây 10 năm, một chủ khách sạn ở TQ phát hiện sự bất tiện của du khách khi lưu trú dài ngày, khi cần giặt đồ, phải gọi dịch vụ laundry service trong hotel, rất đắt và mất 2-3 ngày mới xong. Họ lại không nhận giặt quần áo lót, nội y. Khách mặc xong đồ lót, không giặt, để trong vali thì cũng bốc mùi, mà giặt xong thì chỉ treo trong phòng tắm cũng khó mà khô, cũng bốc mùi. Thế là ông cho sắm hàng loạt máy giặt máy sấy và quảng cáo "khách sạn tôi có phòng riêng để khách tự giặt sấy 24/24, cung cấp miễn phí nước giặt, nước xả để đảm bảo khi bạn đi về, quần áo của bạn vẫn thơm tho sạch sẽ như khi mới đến". Thế là khách sạn của ông full công suất phòng 100%, ông có tiền mở rộng và làm nên chuỗi khách sạn ở mọi tỉnh thành khắp Trung Quốc có khách du lịch đông như Bắc Kinh, Hàng Châu, Trương Gia Giới, Trung Khánh, Quế Lâm... *Các bé thấy đề tài này có cần thiết ko để tui tiếp tục, vì tui phải đeo kính lão, bấm ĐT gõ mệt bỏ mẹ. **Trong hình là phòng giặt sấy của hotel thuộc hệ thống Accor mà tui đang ở, họ cũng phải lắp hệ thống này để có thể cạnh tranh. Giờ đây, gần như 100% hotel ở TQ đều có hệ thống giặt ủi tự phục vụ.

Toái que, sau khi đăng xong thì tui lăn ra ngủ, đúng 7 tiếng sau thì dậy. Tui luôn ngủ sớm, dậy sớm để người khỏe vì được đón nắng mai. Gió ban mai luôn tinh khiết do chưa mang nhiều bụi bặm hay khí thải từ sinh hoạt của con người (thường sau một ngày sinh hoạt, con người thải ra rất nhiều khí từ đốt rác, xe cộ đến sản xuất…). Soáng nai, tui pha ly cà phê sữa dê rồi đọc bài thơ này cho các bé nghe nè. Bé nào lanh lợi thuộc được ngay thì có thể làm clip. Content là đây chứ đâu. XY nói với XX: Anh đến tìm hoa, thì hoa đã nở. Anh đến tìm đò, thì đò đã sang sông. Anh đến tìm em, thì em đã lấy chồng. Em yêu anh như rứa, có mặn nồng chi mô? XX mới đáp lại rằng: Hoa đã đến kỳ, thì hoa phải nở. Đò khách đã đầy, thì đò phải sang sông. Em tới duyên thì em phải lấy chồng. Anh muộn màng như rứa, sao lại trách hồng trách lan? *Làm gì được thì làm ngay. Chốt sale được thì chốt liền. Ko có lề mề muộn màng rồi "trách hồng trách lan" nhen các bé. Muốn học thì ĐK học, muốn làm thì triển khai làm, muốn nói lời gì với ai thì gọi điện, nhắn tin, tới gặp. Cuộc sống là không chờ đợi. Dù người ta hô hào "không bỏ rơi ai" nhưng mình lề mề quá thì người ta bỏ lại thôi.

1. Tui thi bằng lái xe mấy lần mới đậu. Tui biết nguyên nhân của mình là học ít quá, nên tui vẽ ô trong sân nhà, hàng ngày lái ra vô ra vô cả mấy chục lần, ghép dọc ghép ngang liên tục, thậm chí tập chạy lùi cả mấy chục mét trong mấy tháng. Xong thi lại, 1 phát đậu ngay. Lúc đó tay nghề mình thuần thục rồi. Học nhiều thì thi cái gì cũng đậu hết. 2. Bạn Ất (sinh viên) đã học tiếng Anh rất nhiều năm nhưng nói sao con gặp khách Tây, họ nói con nghe không hiểu, nguyên nhân là gì. Tui nói: nghe không được là do học ít quá. Học nhiều lên, lấy mốc IELTS đạt 8.0 đi, Tây Ấn Mỹ Úc gì nói nghe được hết. Lúc còn đi học (sinh viên) phải tập trung học, ra mục tiêu IELTS 6.5 hay 7.0 đi, ở phần reading đủ mọi lĩnh vực, ra đời ng ta nói gì, mình nghe cũng sẽ hiểu hết. 3. Bạn Giáp học tiếng Trung, nói sao chữ viết (Hán tự) quá khó, con đã tập viết nhiều lần mà viết lại không được, nhìn chữ nhận mặt không được. Tui nói: do học ít quá. Cứ học nhiều lên, viết 1 chữ 100 lần, học HelloChinese 10 lần, như tui đã rành tiếng Trung (nghe nói từ năm 2001), nhưng khi học viết (hồi dịch Covid), vẫn học cái App HelloChinese 4 lần, học đi rồi quên, học lại miết, viết chi chít đầy cả chục quyển tập. Đi TQ, thấy cái bảng hiệu nào cũng chụp lại rồi về tự dịch xem là cái gì. Kể cả cái hoá đơn mua cà phê tui cũng chụp lại để dịch. Ai nói mình chưa giỏi trong học hành, thì chỉ có 1 nguyên nhân thôi: học ít quá.

1. Ba tui là một ví dụ tuyệt vời về 2 chữ "an yên". Má tui là người rất tiêu cực, lại trình độ cao nên khi chửi bới thì dùng những lời lẽ rất khó nghe. Người khác nghe bà chửi sẽ tức sôi máu nhưng ba tui vẫn bình thường. Bí quyết là ổng bị nặng tai từ nhỏ, càng già càng nặng. Mỗi lần má tui muốn chửi ổng thì phải gào 4-5 lần ổng mới hiểu. Má tui gào 1-2 lần thì còn sức, tới lần thứ 3 thứ 4 mà chỉ có 1 nội dung, có lẽ thấy chán hoặc mệt qué nên bỏ qua. Tui nhận ra bí quyết hạnh phúc của một người nằm ở chỗ: không quan tâm. Một người không biết chữ thì đâu có biết người ta viết gì trên mạng đâu, không bị cuốn theo drama, cứ thế mà sống đời an yên. 2. KOL (key opinion leaders), tức mấy người nổi tiếng trên mạng, sẽ dùng quyền lực mềm của mình để ý kiến ý cò và có 1 lượng fan đi theo, ủng hộ cái ý kiến đó. Dần dần, mấy KOL ấy ảo tưởng sức mạnh, nghĩ mình là cái gì đó ghê gớm lắm, nhưng thực ra là bị xã hội bào mòn thể chất và tinh thần. Bị cuốn theo dòng chảy ý kiến ý cò, phải tốn rất nhiều thời gian đọc các ý kiến cùng chiều và trái chiều, rồi phản biện lại. Và cuối cùng, họ không còn tự do. Đây cũng là 1 dạng hám quyền lực. Dù nổi tiếng trên mạng, tui không phải là KOL, vì không tham gia ý kiến ý cò gì về các vấn đề xã hội. Đơn giản là tui không có đọc, không nghe nên không biết. 3. Bữa tui gặp bạn admin bên X ở Mỹ, bạn nói quan điểm của X là không thể chặn clip bạo lực, chính trị và tình dục, vì xã hội nó diễn ra như vậy. Có chặn cũng đâu có chặn được, chỉ là thái độ của mình thôi, CHỦ ĐỘNG KHÔNG QUAN TÂM. X có cái nút thần thánh "mute", tức "tắt tiếng" nếu mình không muốn xem thông tin của người đó nữa, họ vẫn thấy là bạn bè, vẫn follow nhau, nhưng người kia đăng gì sẽ không hiện lên nữa. Bên cạnh đó họ lại có những nút "tôi không quan tâm điều này", để lĩnh vực nào mình thấy không thích thì họ không phát nữa, ai tò mò dừng lại xem thì họ sẽ tiếp tục phát tiếp nội dung đó vào X của mình. Do mình hết. 4. Các bé trên X nay rất đông, đăng bài đủ thứ. Đó là xã hội, phải vậy mới ra xã hội. Nhưng tui có bộ lọc riêng, chỉ dừng lại ở các bài viết hoặc các clip thuộc các động từ "làm, học, đọc, đi, cho, tập", còn lại thì bỏ qua, không tò mò xem. Giống như ăn và uống vậy, tui có đủ tiền để muốn ăn gì hay uống gì cũng được, nhưng chỉ lựa chọn những gì đơn giản và phù hợp mình nhất thôi. Còn lại ai ăn gì kệ họ, ăn tôm hùm thịt bò Mỹ hay ăn chay ăn lạt gì, kệ họ. Họ làm gì kệ họ, ai sai pháp luật or sai đạo đức thì tự chịu. 5. Những vấn đề trong xã hội loài người, mình không thể bấm nút "ngăn chặn", chỉ có thể bấm nút "không quan tâm". Quỹ thời gian cuộc đời có hạn, không ảo tưởng là có thể thay đổi người khác, dù đó là vợ chồng con cái anh em bạn bè. Không thể thay đổi thế giới theo ý mình được đâu, đó chỉ là suy nghĩ bồng bột thơ ngây và tự mình đau khổ thôi. *Các bé đọc 2-3 lần rồi cho tui cái tựa đề bài viết này.

Phu xướng, phụ tuỳ 1. Hồi ở Mỹ, có lần ông chú tui rao bán nhà, có 1 cặp vợ chồng nọ người Việt tới coi. Tui vừa mở cửa thì anh chồng chê ngay, nói với vợ nhưng nói to cốt để cho tui nghe "hướng nhà này không hợp với anh". Vào xem thì chê toàn diện, nào hướng này nóng, người ở nhà này dễ bị bệnh, layout bố trí không hợp lý, bếp bố trí bên này thì chuẩn hơn, phòng ngủ bé quá, phong thuỷ không thịnh vượng, sống ở đây sẽ không làm ra tiền,...và chị vợ cũng phụ hoạ, cứ chồng chê 1 câu thì vợ bè thêm 1 câu. Ông chú tui nóng mặt, ổng bị "cô huyết ốp" (cao huyết áp) nên tui kêu thôi chú vô phòng nằm đi, khách coi đông mỗi người một ý, hơi đâu quan tâm nhận xét cá nhân. Tui cũng nói to cốt để vợ chồng kia nghe thấy, anh chồng sừng cồ hỏi tui "sao anh bán nhà mà có thái độ như không muốn bán vậy". Tui nói "tâm lý bán hàng của dân châu Á, theo trí khôn lặt vặt là hay chê để có giá rẻ hơn. Cái này tui hiểu, tui là thương nhân buôn bán lâu đời chứ có phải tay mơ đâu. Nhưng người có trình độ, khi chê thì cũng tự về nhà nói với nhau, mấy câu này nói trước mặt người ta là vô duyên. Nhà chú tui đang ở, mà vô nói hướng này sinh bệnh, chỗ kia không hợp lý...để làm gì. Gia đình chú tui ở đây cả chục năm, ai cũng khoẻ mạnh, lần này bán nhà là để đi mua căn lớn hơn vì tích luỹ được nhiều tiền hơn, nên cái anh nói phong thuỷ không sinh thịnh vượng là không đúng chút nào hết". 2. Có câu thành ngữ "phu xướng phụ tuỳ". Xướng ở đây là hát (xướng âm, xướng ca, hợp xướng), không phải "sướng", nghĩa khác (cư dân X có trình độ là phải kỹ lưỡng về từ ngữ ngữ pháp để không có sai nhen). Xưa trong làng có anh thầy đồ kia, vợ chồng anh được dân làng mời tới dự tiệc, được mời lên hát. Mọi người nhiệt tình, anh từ chối không được, nhưng vì không có giọng nên anh bèn đọc vài câu thơ. Chị vợ hễ nghe chồng đọc 1 câu thơ thì biến tấu thành 1 câu hát, ai ai cũng thích thú. Từ đó có câu "phu xướng phụ tuỳ 夫倡婦隨" ("tuỳ" là hoà giọng, tuân theo). Trong lễ nghĩa quốc gia, các nguyên thủ thường dắt theo phu nhân, thường đến là gặp phu nhân nước khác, không tham gia bàn chính trị, chỉ thưởng lãm văn hoá nghệ thuật thôi. Còn ngược lại, nếu phụ nữ làm chính trị thì hiếm khi dắt theo phu quân, vì mấy ông chồng ngại, không có muốn đi sau. Nếu nữ tổng thống 1 nước sang gặp 1 nước, thì ông tổng thống nước kia sẽ "một mình" đón tiếp, không lẽ ông phu quân bà tổng thống kia cũng đi coi tranh vẽ rồi thêu thùa cùng phu nhân mình, nó không có hợp. 3. Trong giới thương nhân, chồng chỉ dắt vợ theo trong các dịp đặc biệt, cho mối quan hệ đặc biệt, ví dụ trong gia tộc, bạn bè thân thiết vô cùng, và có hẹn nhau là đi với gia đình. Còn lại các mối quan hệ xã giao, bàn bạc làm ăn, mở rộng quan hệ kinh doanh...thì không đưa đi. Thương nhân là người toàn tâm toàn ý cho công việc, một ngày phải gặp gỡ rất nhiều người, từ khách hàng đến nhà cung cấp, rồi ngân hàng, rồi bảo hiểm, rồi các dịch vụ hỗ trợ, rồi nhân sự cốt cán của doanh nghiệp mình, rồi người đỡ đầu, rồi đệ tử... Họ làm việc 1 ngày mệt nhoài, cái uống rượu của họ cũng không phải để enjoy thưởng thức mà là công việc. Người vợ lúc này cần ở nhà để chăm sóc con cái, vun vén gia đình, toàn tâm toàn ý chứ cũng lao theo tiếp khách với chồng thì con cái nhà cửa ai coi ngó. Còn sợ chồng đi 1 mình sinh tật cặp con này con kia, cố đu theo để giữ thì chỉ là sự không tự tin, nghĩ mình thấp hèn hơn. Người thương nhân thật sự, đầu óc họ nghĩ chuyện kiếm tiền cả ngày, chuyện mở rộng cơ ngơi làm ăn, mở thêm nhà máy, lấy thêm đơn hàng, đầu tư thêm sang nước A nước B...Mấy việc này choáng hết cả tâm trí, không có thời gian để mèo mả gà đồng. Còn nhóm đàn ông mà mèo mả gà đồng trai gái thì không thể làm ăn. Nhiều cô vợ sợ mất chồng, đu theo giữ thì tui thấy không ai giữ được. Chồng là giới thương gia thương nhân, dân làm ăn thì đầu óc khác, không có sa đà vô chuyện tình cảm vì thật sự không có thời gian. Đại bàng là chỉ săn mồi, mở rộng lãnh thổ, còn gà thì khác, cứ thấy gà mái là leo lên đạp. Mình lấy chồng đại bàng cho con cái bay cao, chứ lấy gà làm gì, đẻ ra bầy gà con cứ quanh quẩn trong chuồng, người ta thèm đạm là lôi ra thịt hết. 4. Giống như nhân viên trong công ty, tui thấy đứa nào mà yêu đương đồng nghiệp là biết 100% không có năng lực. Vì đầu óc nó không có tập trung làm, không xem trọng sự nghiệp, không phải đầu óc đại bàng.

Lúc khởi nghiệp, tui làm nhiều, trí óc lúc nào cũng nghĩ và nghĩ, cà phê uống ko phải vì thích mà vì phải uống để tỉnh táo, tay chân đi lại liên tục, gặp và nhạo nhẹt liên tục. Lúc đó tui bị bệnh đãng trí, khốn khổ vô cùng。 Có lần đi Mỹ, transit ở sân bay Thượng Hải, xuống máy bay, xếp hàng làm thủ tục transit thì mới nhớ là cái túi đựng mấy ngàn đô và hộ chiếu còn nằm trên máy bay. Quay lại máy bay thì họ không cho vào, bắt phải ra báo bên lost and found, mà muốn gặp bên này thì phải nhập cảnh, mà không có hộ chiếu sao nhập. Cứ xà quần như thế, mất mấy tiếng mới giải quyết xong, mới lấy lại được cái túi xách. Lúc đó, chuyến bay nối tiếp đã bay mất rồi. Tui phải ngủ lại sân bay đợi ngày hôm sau mới có chuyến đi tiếp. Rất nhiều lần như thế. Đi xe bus hay balo, điện thoại, Ipad cũng bỏ quên trên tàu, trong quán cà phê,.. Để trị bệnh đãng trí, tui đi khám khắp nơi, BV nhỏ to gì cũng đi. Mãi đến khi vào BV y học trung ương Bắc Kinh, ông bác sĩ già nổi tiếng ở đó nghe xong thì bảo tui. Bây giờ con phải nhớ 2 việc, 1 là ngủ đủ 7 tiếng/ngày liên tục vì người lao động trí óc, cần thời gian đó để phục hồi lại các trật tự tế bào ghi nhớ tạm thời trong não. Và thứ 2 là uống "hồng cảnh thiên", một loại dược liệu quý hiếm trên vùng núi cao Tây Tạng, đây là SP chuyên dùng cho người bị các lỗ hổng trong tế bào não. Ổng kê đơn tui uống, và bắt ngủ đủ. Ổng còn dặn nên có thói quen khi đứng dậy, xoay quanh người, dòm ngó lên xuống, coi xung quanh, thò tay vào túi quần túi áo, những góc khuất mình có bỏ cái gì vào đó không (lúc bỏ thì mình nghĩ là chút nữa mình nhớ, mình sẽ lấy, nhưng thực tế là quên). Phải diễn cho ổng coi, thấy OK ổng mới cho xuất viện. Và từ đó, hết hẳn bệnh này. Sau này tui sang Úc, Mỹ, Nhật..., thấy người ta cũng dùng "hồng cảnh thiên" nhiều, tên tiếng Anh là Rhodiola. Trong các quầy thực phẩm chức năng họ có bán. Đây là SP phục hồi trí nhớ tốt nhất cho người nạp nhiều thông tin quá nên nhớ nhớ quên quên. Lưu ý, khi uống thì phải ngủ đủ 7 tiếng liên tục/ngày thì hoạt chất trong thuốc này mới format lại tế bào não (tế bào này sẽ mất dần khi già, mất nhiều cỡ 80% thì sẽ bị bệnh lú lẫn, alzheimer). "Hồng cảnh thiên" cũng là SP dùng để uống để phòng ngừa bị say núi cấp khi lên vùng núi cao, các bé đi Shangri-La đợt này nên tìm mua mang theo, uống 1 tuần trước khi đi, và lên đó thì cũng uống nha, kèm loại CoQ10 trợ tim, ko bị đột quỵ. Nếu có người ở TQ hay Úc hay Mỹ, Nhật, Hàn hay châu Âu thì nhờ mua giùm 2 SP này. Như trên mạng hay nhà thuốc ở VN cũng có bán.

Lớp "bậc thầy giao tiếp" do @nguyenduyviet95 "cầm đầu" vui lòng đọc bài dưới đây và làm clip (max 3 phút) tóm tắt, đăng lên X của mình, quay mặt mình nói giống MC đài tàng hình. Hạn chót là 12h đêm ngày 7/3. Ai làm sớm được cộng điểm, ai quen thói "từ từ đến sát mốc thời gian mới làm mới nộp" thì sẽ bị đóng tiền học phí cao hơn. Đề bài: Kể 1 câu chuyện tương tự các ví dụ bài này (lịch sử hay bản thân hay quan sát xã hội), sau đó trình bày ý "Giao tiếp tốt không phải nói nhiều hay nói ít, mà là nói vừa đủ, đúng đối tượng, vào lúc hợp lý". ----------------------------------- 1. Trong Hán Sở thư hùng, thiên hạ cho là Hạng Vũ giỏi hơn Lưu Bang, nhưng chung cuộc lại thua. Có nhiều nguyên nhân, nhưng lịch sử nhắc sâu vào 1 chi tiết là Hạng Bá, chú của Hạng Vũ, người mà Hạng Vũ tin tưởng hết lòng, chỉ là tầm thường dân, không đủ bản lĩnh làm sếp. Cho làm tướng (kiểu CEO ngày nay của các doanh nghiệp) nhưng lại không giữ miệng, tiết lộ chuyện cơ mật, khiến phía Hạng Vũ thất bại trong đợt tấn công vào Lưu Bang. Tố chất lớn của người làm tướng, làm đại nghiệp, là phải kín bưng, các nước cờ họ đi không ai biết, kể cả vợ con. Nhiều vị tướng bại trận cũng vì tiết lộ ngày mai mình đi đâu cho vợ hoặc người tình, và vợ/người tình thì lo lắng, đi ra chợ gieo quẻ bói xem cát hung thế nào, và cứ thế việc quân lọt ra ngoài. Tố chất là người làm tướng là không chia sẻ việc quân với người không liên quan. Một khi đã chấp nhận lấy một ông chồng hoặc bà vợ làm tướng làm soái thì chỉ nên biết là "chồng đi công tác" thế thôi, còn lại không nên tò mò việc quân vì mình không liên quan, không được phép biết những chuyện cơ mật đại sự của quốc gia. 2. Bạn A, năm ngoái làm hồ sơ du học. Mới dự định mà đã kể khắp vì chịu không nổi. Thế rồi bạn phỏng vấn trượt visa, sau đó thì phải giải đáp thắc mắc của cả trăm người, tốn thời gian vô cùng. Người thương thì lo lắng, người ghét thì hả hê, người quan tâm tò mò thì bu vô hỏi. 3. Ca sĩ B, vừa có thai là loan tin ầm ĩ trên báo. Post hình chuyện thai nghén, chồng chăm sóc vợ ăn uống ra sao lên phây. Người thương cũng nhiều mà kẻ ghét cũng không ít, nên khi nghe cô động thai thì vui mừng bảo cho chừa, nói những lời ác độc cay nghiệt, hả hê. Lần sau cô có thai, cô bí mật cho đến ngày sinh. Gặp mình, cô nói, trước đây, em thật dại dột khi chia sẻ chuyện cá nhân. Lẽ ra, khi có thai, chỉ có 2 người em nên thông báo là chồng em và mẹ ruột em. Vì họ là người sẽ giúp em khi sinh. Còn những người KHÔNG THỂ GIÚP MÌNH, việc thông báo tin tức cho họ sẽ khiến mọi thứ rắc rối thêm. Với người không liên quan thì không việc gì phải báo cáo hay chia sẻ, đó là nguyên tắc về thông tin cá nhân, nhưng giờ em mới hiểu. Chuyện mình bị bàn tán, bị cản là DO MÌNH nhiều chuyện mà ra, chứ mình không nói CÁI MÌNH NGHĨ TRONG ĐẦU sao ai biết? 4. Bạn C, sau 5 năm làm phiên dịch thì quen một đối tác người Nhật, ông ấy đề nghị đầu tư một cơ sở sản xuất tăm xỉa răng để xuất khẩu, bạn lo đầu Việt Nam, ông Nhật lo tiếp thị ở bên kia. Bạn vốn là “con ngoan trò giỏi” nên nghỉ làm cũng xin phép gia đình, mở cơ sở làm ăn cũng xin phép. Cha đồng ý - mẹ phản đối. Bà mẹ tới gặp ông Nhật, điều tra đời tư người ta, ông Nhật không chịu, nói làm ăn thì liên quan gì đưa giấy tờ kết hôn hình vợ con ông ấy bên Nhật cho coi. Rồi bà mẹ sợ nên làm ầm ĩ cả lên, ai ai cũng biết, bạn nhức đầu đòi chết đòi sống. Sau này bạn nói những chuyện cá nhân làm ăn như thế này, không cần phải thông báo với cha mẹ gì cả. Chuyện mình mình làm, làm ăn chỉ thông báo với người LÀM CHUNG, NGƯỜI GÓP VỐN. Người làm ăn là đối tác, gặp gỡ bàn chuyện kinh doanh mà dắt chồng vợ cha mẹ đi theo, thật là phiền cho người ta. Họp lớp hay đám bạn thân đi nhậu cũng vậy, cứ có vợ có chồng kè kè theo, thật là khó tự nhiên cho người khác. Ra mở công ty mà chồng làm giám đốc, vợ làm kế toán thì công ty đó chỉ phát triển ở giai đoạn đầu. Vì tiền quản chặt quá, cơ hội dễ bị bỏ qua, không chịu bỏ tiền đầu tư thì sao có thu hoạch, sợ mất sao làm lớn, chỉ đưa mồi nhỏ ra nhử thì chỉ có thể câu được cá nhỏ. Và người giỏi cũng ngại vô làm, tâm lý họ sợ gia đình trị trong doanh nghiệp, nhất là ra những quyết định cảm tính, tùy tiện vì “vợ thấy con đó ngứa mắt, chồng đuổi đi cho vợ”. Có bữa thì cả giám đốc và kế toán trưởng đều vắng mặt, không ai ký giấy tờ vì “nhà có đám giỗ”. Các doanh nhân lớn, không ai biết mặt chồng con, vợ con của họ là ai, làm gì, ở đâu, có người chỉ giữ 1 ít cổ phần trong công ty và hết. Dù 1 đám “tò mò viên” suốt ngày vểnh tai lên nghe ngóng, săn hình, đồn thế này, thế kia... Mình còn quan tâm đời tư người khác là mình còn quá tò mò tiểu nông và....quá rảnh. 5. Bạn D, học xong cấp 3. Lúc bạn thi ĐH, ngành ngân hàng còn hot. Bốn năm sau, ngành này bão hoà, trường nào cũng hàng nghìn bạn tốt nghiệp. Vật vạ mãi ở phố, bạn đăng ký thực tập sinh nông nghiệp ở nước ngoài. Làm lương một ngày khoảng 60-70 đô la Mỹ, nhưng lao động chân tay, có 1-2 ngày đi học/tuần. Bạn thấy thú vị nhưng gia đình bạn thì không. Nghe con trai kể "chuyện ở bển", ba mẹ bạn kể cho chòm xóm nghe ngay, rồi chỉ sau 1 ngày, cả huyện đều râm ran. Nói tưởng học giỏi vậy thì làm ông này bà kia, té ra đi xuất khẩu lao động. Có vô NASA Boeing gì đó còn tạm chấp nhận, đằng này đi hái cà chua trồng nấm, vắt sữa bò…xấu hổ chưa. Cha mẹ bạn ấy thì buồn vì khổ tâm, còn bạn ấy thì tâm tư mãi. Đọc thư bạn mà mắc cười. Mắc mớ gì buồn. Kệ mọe họ chứ, có nuôi nhau ngày nào đâu mà quan tâm họ nghĩ gì, họ nói gì. Chữ sĩ được trọng quá mức trong văn hoá Khổng Giáo khiến ai cũng muốn ngồi đọc sách và chỉ tay năm ngón, bất chấp năng lực. Rồi hệ quy chiếu của mình xưa nay là hệ quy chiếu văn hoá làng xã, nên anh Dư chị Luận nào đó…dựa trên hiểu biết nhỏ nhoi của mình mà nhiệt tình đánh giá người khác. Ai cũng biết người khác phải nên làm gì, phải sống thế nào trừ bản thân họ. Hàng xóm láng giềng người quen là ai? Tập hợp những con người đó với nhận thức có hạn, hiểu biết có hạn,…nên không việc gì phải sợ. Mỗi người trong chúng ta giỏi lắm biết và giao tiếp với 1000 người, quanh đi quẩn lại 1000 người đó biết nhau, chuyện đông tây nam bắc có biết chi mô mà ý cò ý kiến? Ngoài kia thế giới có 7 tỷ người so với tập hợp 1000 người trong làng hoặc trong phường, có nhiều cái khác lạ lắm. Những cái thành công, thất bại, trí khôn và kinh nghiệm của người quen không giải quyết được, không thể hiểu được, không đánh giá được. Lúc triều đình Huế cử người đi sứ Pháp, sứ về kể bên đó có đèn chúc đầu xuống, quan văn triều đình cười như nắc nẻ. Rồi kể có xe đi hai bánh, không ai tin, nói hai bánh sao cân bằng, sao chạy được. Bảo là thằng ni răng mà nói xạo nói điêu, cả đám ngồi uống trà bên sông Hương cười chế nhạo, râm ran cả chợ Đông Ba. Chiếc bóng đèn điện và chiếc xe đạp đã vượt qua mọi khả năng tưởng tượng của họ. Vô bộ lạc nào đó kể có cái ống sắt, bỏ mấy trăm người chạy đà trên đường băng rồi bay lên không trung cả chục cây số trên mây, rồi tới nơi gần đến thì giảm tốc độ và hạ xuống, thả người chui ra, 1000 km chỉ mất có 1h đồng hồ, thì khả năng bạn sẽ bị hoả thiêu vì hoang tưởng. KIẾN THỨC, KINH NGHIỆM, THIỆN NGUYỆN THÌ TÍCH CỰC CHIA SẺ, CÀNG NHIỀU CÀNG TỐT, CÒN CHUYỆN CÁ NHÂN HAY LÀM ĂN, THÌ CHỈ CHIA SẺ CHO NGƯỜI CÓ THỂ GIÚP ĐỠ MÌNH. Dặn cha dặn mẹ, con báo cho biết vậy thôi, đừng chia sẻ chuyện riêng của con ra ngoài, con mà nghe là không có lần thứ 2 kể chuyện. Đám cưới làm vừa phải thôi, làm hoành tráng quá, lỡ ly hôn đi giải trình mệt mỏi. Làm ăn thì khai trương giản dị thôi, rầm rộ quá lúc phá sản đóng cửa nghe điện thoại "sao vậy em, sao vậy anh.." đến cháy máy á. 6. Việc mình dự định thì mình âm thầm triển, không cần phải chia sẻ với bố mẹ anh chị em vợ con gì sất, kẻo họ lo lắng và đi hỏi thăm chỗ này chỗ kia, cũng toàn bà Tư bà Bảy. Cứ qua hỏi ông Năm là con trai tui sắp đi Israel thực tập, thì ông Năm nói là đừng đi, bên đó đang bắn nhau ghê lắm, tui nghe trên tivi về dải Gaza, bờ tây sông Jordan…. Thực tế là trong 1 năm, lượng người chết do xung đột ở đó không bằng tai nạn giao thông do xe máy ở nước mình trong một ngày. Có bạn muốn đi đào tạo kỹ sư bên Nhật, bà mẹ liền cắp nón qua bà Bảy hỏi, vì bà Bảy hồi trẻ từng ở thành phố, từng bán cà phê cho một ông Nhật. Bà Bảy liền phán bên đó động đất ghê lắm, cho đi là mất con, tui lạ gì nước Nhật. Bé Vy (con chị Tuyết, chị họ mình) được học bổng đi Mỹ. Bữa bé Vy lên phường làm giấy tờ, anh văn thư ký giấy xong là ra quán cà phê bên chợ loan tin. Chị Hồng bán bún bò vừa gắp bún vừa vểnh tai nghe ngóng, nghe cái Vy sắp đi Mỹ thì ngưng bán, nói khách ăn nhanh nhanh giùm, bữa nay nhà có chuyện. Chị rửa tay, chùi chùi vào quần, tất tả qua nhà chị Tuyết nói “bên Mỹ xả súng hàng loạt, em có bà con bên đó", "anh chị phải cản lại, con của mình, mình cho hay không cho tụi nó phải nghe, không là đại bất hiếu”, “nó mà kiên quyết đi là chị từ nó cho em. Con em là em bóp mũi chết chứ ở đó mà dám trái ý”, “Em bỏ cả nồi bún bò qua đây chỉ để “chân tình góp ý” thôi đấy! Còn nhớ năm 2000, mình đi Hồng Kông làm việc cho một tập đoàn đa quốc gia trong 6 tháng, hồi đó còn thơ ngây, hay đem chuyện ra kể cho bạn bè người thân nghe. Nghe kể xong, bạn bè cà phê nói đừng đi mày ơi, bên đó người ta bắn nhau chéo chéo trên phố, ghê lắm. Mình chỉ cười, vì trong tâm thức các bạn, Hồng Kông là thế giới của phim xã hội đen TVB với Thành Long, Châu Nhuận Phát, Lê Minh, Lưu Đức Hoa, Trương Mạn Ngọc, … 2014

Mỗi ngày sau khi tui dậy, tui sẽ làm 1 số việc cá nhân xong ghé thị trấn X, vô từng nhà trêu chọc các bé ( = còm), tui đăng bài cho các bé đọc. Kỷ luật như vậy, trừ bữa nào bay liên lục địa ko có múi giờ rõ ràng thì đăng giờ lung tung. Sáng nay mình sẽ cùng nhau ôn lại tác phẩm văn học còn sót lại duy nhất của thiền sư Mãn Giác, là một trong những bài thơ hay nhất thời Lý. Thiền sư Mãn Giác là một nhà sư, nhà văn với trí tuệ xuất sắc, ông được vua Lý Nhân Tông vời vào cung, nhưng không lâu, ông dâng biểu xin xuất gia (xuất cung), vân du khắp nơi, thấy nơi nào sơn thuỷ hữu tình thì lưu lại. Như mọi bậc trí giả khác, thiền sư không màng danh lợi ở chốn lao xao. Thiền sư là bậc lĩnh tụ pháp môn trong một thời, được vua cùng nhân dân vô cùng kính nể. Bài thơ "Cáo tật thị chúng" (báo cho mọi người biết là đang bệnh), nguyên văn Hán Việt đọc như sau (thời đó ông cha ta dùng chữ Hán để học tập). Xuân khứ bách hoa lạc
Xuân đáo bách hoa khai
Sự trục nhãn tiền quá
Lão tòng đầu thượng lai
Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận
Đình tiền tạc dạ nhất chi mai. Bài thơ này còn goi là bài thơ Nhất Chi Mai, sau được nhà thơ Ngô Tất Tố dịch xuất sắc như sau: Xuân qua, trăm hoa rụng,
Xuân tới, trăm hoa cười.
Trước mắt, việc đi mãi,
Trên đầu, già đến rồi.
Đừng tưởng xuân tàn hoa rụng hết!
Đêm qua, sân trước, một nhành mai! Bài thơ, với những câu từ mỹ lệ và tinh tế nhất của tình yêu thiên thiên, thể hiện được bản chất bất biến trong quy luật sinh lão bệnh tử của con người (tức sinh ra, rồi lớn lên, rồi già đi, rồi có bệnh (giai đoạn như thiền sư Mãn Giác vừa cáo thị), rồi qua đời, rồi lại tiếp tục được sinh ra, tương ứng 4 chữ Sinh - Trụ - Dị - Diệt của trời đất, của hết thảy mọi sự vật hiện tượng thế gian. Sinh (生 – shēng) Hình thành, bắt đầu tồn tại. Trụ (住 – zhù) Tồn tại trong một khoảng thời gian, duy trì trạng thái tương đối ổn định. Dị (异 – yì) Biến đổi, thay đổi dần dần (không còn trạng thái ban đầu). Diệt (灭 – miè) Tan rã, chấm dứt, không còn tồn tại. Tiếp tục lại Sinh. *Bé nào thấy tui cắt nghĩa dễ hiểu thì còm cho tui mừng. Còn thấy khó hiểu quá thì các bé cũng còm lại để tui tìm cách giảng lại. Bé nào lanh lợi, học thuộc tiếng Việt tiếng Hán quay clip đọc luôn thì tui thương.

Đỗ Vũ (Thục Đế) được thừa kế làm vua nước Thục (Tứ Xuyên ngày nay) nhưng bản thân Thục Đế là người vô cùng hiền lành nhút nhát, ăn nói không ra câu ra cú gì. Đất nước dưới sự lãnh đạo của Thục Đế ngày càng nghèo khổ, dân tình oán than. Mọi người tiến cử 1 người tên là Miết Linh hỗ trợ vua điều hành kinh tế. Miết Linh xông xáo, sai đắp đê chỗ này, đào kênh chỗ nọ, lập chợ chỗ kia, ra chính sách khôn khéo, ăn nói lưu loát thuyết phục, nhân dân say mê. Bắt chước vua Nghiêu (nhường ngôi Thuấn vì Thuấn tài năng chứ không nhường ngôi cho con ruột), Thục Đế mời Miết Linh lên làm vua. Miết Linh lập triều đại Khai Minh và phát triển dữ dội, nước Thục trở nên hùng cường. Dù có bổng lộc từ triều đình, Đỗ Vũ trong lòng vẫn thấy u uất do không buông bỏ được nỗi nhớ về quyền lợi ngày xưa, lại "quê", sợ mọi người chế giễu là mình kém tài nên ông thấy người là trốn. Sống tiêu cực lâu ngày, ông bệnh nặng và qua đời, biến thành chim quyên (chim đỗ quyên). Tính cách chim quyên y chang Thục Đế ở chỗ là rất nhút nhát, thấy người là lủi trốn, luôn miệng kêu "thục quốc, thục quốc" (nước Thục ơi). Dân gian gọi là chim cuốc (chữ cuốc đồng âm với chữ quốc). Trong bài thơ Qua Đèo Ngang, có câu "nhớ nước đau lòng con cuốc cuốc" là 1 cách chơi chữ thú vị. Hay trong Kiều, Nguyễn Du cũng có nhiều lần nhắc về loài chim này. "Dưới trăng quyên đã gọi hè. Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông" hay khi miêu tả tiếng đàn của Thuý Kiều: "Khúc đâu êm ái xuân tình. Ấy hồn Thục Đế hay mình đỗ quyên?”. Nay kể chuyện này cho các bé để nói ý tui định nói hôm nay: nếu ngại giao tiếp, nhút nhát, ăn nói không nên hồn thì không thể làm ra tiền, cha mẹ có cho thừa kế gia sản thì cũng sẽ như vua Thục Đế. Chục năm trước có 1 bạn viết mail rồi năn nỉ theo tui học, tui thấy tha thiết quá nên cho vào group đào tạo khởi nghiệp chung với nhiều bạn. Có 1 lần đi dã ngoại ở Nha Trang, tui hẹn cả lớp đi ăn ở khách sạn Novotel lúc 6h chiều. Mọi người tới đông đủ, không thấy bạn đâu, mọi người gọi bạn không bắt máy, nhắn tin không trả lời. Cỡ 8h30 chuẩn bị về thì bạn mới tới, tui hỏi thì nói "Các anh nhắn ở Novotel mà con đọc thành Novaland, ở Cam Ranh (cách đó 50km) có 1 dự án Novaland nên con chạy tới tìm, chỉ thấy bãi cát trắng hoang vu, chạy vô chạy ra 100km nên giờ con kiệt sức rồi". Chữ Novotel tự động não điền thành chữ Novaland, là công ty bất động sản, ăn uống gì ở đó? Này là "nhìn gà hoá cuốc", người ta nói A mình đọc thành B, doanh nhân doanh nhéo gì mà học, chỉ là tốn thời gian. Tui hỏi sao con không chủ động gọi các bạn hỏi, ẻm nói là "con không quen việc hễ chút là hỏi, thích tự mình mày mò". Xong tui hỏi, "sao khi các bạn gọi và nhắn tin thì con cũng không bắt máy, không trả lời?" Ẻm nói "dạ con ngại, không biết nói gì và nhắn lại gì. Con không thích nói chuyện, chỉ muốn trở thành doanh nhân lớn, giúp đỡ ngàn người". Tui cũng không biết nói gì, vì biết đó chỉ là ước mơ viển vông. Không mở miệng nói gì với ai thì làm ăn gì được? Ai chọn lối sống ngại ngùng, không thích giao tiếp với người khác thì cuộc đời chỉ là con chim cuốc, chim quyên. "Ngày xưa khi chưa lớn khôn đà nghe câu hát lý chim quyên Chim quyên ăn trái nhãn lồng"... **Ai thấy mình có bệnh này, muốn học ăn học nói thì để lại cái còm. Còn còm cũng sợ thì tui bó tay bó chân bó toàn thân.

Tết Nguyên Đán là lễ quan trọng nhất của dân tộc Trung Hoa và các nước lân bang với văn hoá cầm đũa như Việt, Nhật, Hàn. Trừ Nhật họ bỏ lịch âm, chuyển sang lịch dương để đón Tết (họ ko bỏ Tết, chỉ bỏ lịch), các nước còn lại vẫn dùng lịch âm, đặc biệt là vào 2 tháng là tháng chạp, tháng giêng, còn lại thì vẫn sinh hoạt theo lịch phương Tây. Vì trong 2 tháng theo lịch âm này, xuất hiện Tết Nguyên Đán. Từ mùng 10 tháng giêng là người ta ít chú ý lịch âm, đến tháng chạp năm sau mới quan tâm lại. Năm nay là năm con ngựa, với câu chúc Tết rất phổ biến "mã đáo thành công". Câu này cũng là câu tiếng Hán xưa, ý nói khi ngựa (mã) đến (đáo), thì mọi thứ đã thành. Đánh giặc xong, ngựa quay về nơi xuất phát loan tin là đã thắng trận. Học hành thi cử, khi vinh quy thì sẽ cưỡi ngựa về làng. Làm ăn buôn bán, khi thành công thì sẽ cưỡi ngựa về tri ân nơi mình sinh ra hoặc lớn lên. Người Việt thấy câu này ý nghĩa nên sử dụng để chúc mừng người khai trương làm ăn, đặc biệt là tặng bức tranh 8 con ngựa (8 là phát). Trong bức tranh này, sẽ có 1 con quay đầu, ý nói dù thành công cũng phải nhìn lại quá khứ, nhìn lại quê hương. Nhìn lại hành trình mình tạm gọi là thành công đó, ai đã giúp đỡ mình? Nhìn lại cả quá trình, chúng ta đã có những bài học gì? Và dù cho chúng ta có thể đi xa thế nào, cũng không thể quên nơi chúng ta bắt đầu. "Mã đáo", năm ngựa đến, năm hoàn thành các mục tiêu đã đề ra cho người có đầu óc (có lẽ sống, có mục đích sống, có kế hoạch thực hiện). Các bé tóm lại ý để nhớ nhen, trong sách "cà phê cùng Tony" tui có viết 1 bài về câu thành ngữ này, các bé có nhớ bài nào hem?

Thế giới kiếm tiền của cả nhân loại trong thời gian tới sẽ diễn ra đồng thời 2 hiện tượng: cá lớn nuốt cá bé và cá nhanh bỏ rơi cá chậm. Vì luật pháp ngày càng chặt chẽ, những lỗ hổng đều sẽ được bịt kín bằng thể chế (tức quy định pháp luật), kiểu làm ăn manh mún tự phát, làm ăn không tính toán, lười ghi chép báo cáo, làm ăn theo cảm xúc, làm ăn quy mô hộ gia đình...sẽ từ từ thu hẹp lại. Tiền phạt do làm ăn mà thiếu tính toán sẽ rất nhiều, có khi âm cả lãi, buộc phải đóng cửa, thị trường sẽ chỉ còn lại những doanh nghiệp rất lớn. Cá nhân hoặc hộ gia đình nếu mở ra làm ăn thì chỉ làm những cái thuộc về dịch vụ cơ bản như nhà hàng quán cà phê (ăn, uống), cắt tóc, làm nail,....Điều này đã diễn ra ở các nước phát triển (Mỹ, châu Âu, Nhật, Úc, Hàn...) và đang diễn ra tại Trung Quốc. Các doanh nghiệp nhỏ buộc phải cổ phần (hùn nhau làm) để đủ vốn, đủ nhân lực, làm bài bản chuyên nghiệp, minh bạch rõ ràng mọi thứ để lớn lên, hoặc đóng cửa. Ví dụ, các cửa hàng nhỏ bán điện thoại di động hay quần áo sẽ lỗ triền miên, tiền lãi không đủ tiền mặt bằng, trong khi các tập đoàn bán lẻ mở liên tục khắp nơi. Cũng cái điện thoại, cũng laptop nhưng công ty lớn họ làm chuyên nghiệp, còn cửa hàng nhỏ thì xoay sở 1 thời gian rồi cuối cùng tui thấy chỉ bán ốp lưng kiếm sống qua ngày. Đó là những gì đang xảy ra tại Trung Quốc. Tiếp theo là cá nhanh bỏ rơi cá chậm. Thế giới internet mở ra cơ hội cho mọi người, dù nông thôn hay thành thị gì cũng đều tiếp cận thông tin như nhau. Học sinh sinh viên và thế hệ trẻ sẽ phân ra 2 nhóm và cũng chỉ có 2 nhóm. (1) Nhóm thông minh lanh lợi và kỷ luật, họ tận dụng được cơ hội này và trở nên xuất chúng, giỏi hơn các thế hệ trước rất nhiều, giàu rất nhanh và thâu tóm hết mọi cơ hội của đồng trang lứa. (2) Nhóm khờ khạo ngáo ngơ chậm chạp hoặc kém kỷ luật, không tận dụng được cơ hội internet và bị bỏ lại phía sau. Internet với họ chỉ là công cụ để giải trí, vừa tốn tiền mạng vừa tốn thời gian. Ví dụ như mạng xã hội như FB hay X hay YouTube hay Tik Tok, những bạn trẻ thông minh lanh lợi sẽ sử dụng để kiếm được tiền từ nội dung họ đăng, lại kiếm được tiền từ nền tảng thưởng cho họ nữa. Não họ lanh lợi và sáng tạo, ví dụ 1 bạn chỉ bán bún bò thôi nhưng ngày nào bạn cũng đăng được 1 bài thú vị lên các nền tảng, giúp quán của bạn thu hút 1 lượng rất đông người tìm đến quán, doanh thu tăng vọt. Ngoài ra, bạn lại thu được tiền view từ nền tảng chia sẻ. *Người Việt mình gốc nông thôn nhiều, làm nông nghiệp lúa nước nhiều nên rất chậm về tư duy lẫn cơ thể. Óc quan sát kém nên không thể lanh, không sáng tạo được (sáng tạo dựa trên óc quan sát, phân tích, tổng hợp, liên tưởng ra cái mới). Hiện nay ở Singapore, dù đang là nước nhanh nhất thế giới về nhiều lĩnh vực, nhưng vẫn nhắc nhở nhau, keep up (bắt kịp) hay get left behind (bỏ rơi lại phía sau)? *Các bé nghĩ là bản thân mình sẽ "keep up" hay bị "left behind"? Lý do? Giải pháp?

Toàn bộ con cháu trong nhà, tui đều chuyển tiền cho mượn ăn học, sau này ra đời đi làm trả lại, chỉ là ko có thời hạn và ko có lãi vay, ưng trả lúc nào thì trả. Tui chọn vậy cho tụi nó nhẹ nhàng, ko mang ơn, mang nợ. Chị Ba tui, hồi chưa nghỉ hưu, làm ở cơ quan nhà nước cấp huyện. Trong cơ quan có 3 cô (cô Ba, cô L, cô H) đều có con sinh cùng 1 năm. Cô L thì chồng là bác sĩ, nhà có xe hơi, có hồ bơi, khá giả toàn diện. Cô H thì làm mẹ đơn thân, kinh tế khó khăn vì ở cơ quan đó, không có thu nhập gì ngoài lương. Năm 3 cháu lên lớp 7, cô Ba và cô L quyết định gửi con lên nội trú ở trường Hoàng Việt, để tuổi nổi loạn này tụi nó ko bị điện thoại, game và bạn bè xấu ảnh hưởng, cũng như tránh việc đi học thêm đến kiệt sức ở trường công. Tui thì luôn khuyến khích mọi ng (và cả bản thân) chỉ chọn y tế và giáo dục ở khu vực tư, dành khu vực công cho người khó khăn hơn mình. Nghe cô Ba và cô L bàn chuyện gửi con lên trường kia học, học phí đâu bảy mươi mấy triệu/năm, cô H chỉ biết ngồi buồn. Tui ngồi ăn trưa, nghe cô Ba kể lại, nhắn là kêu cô H cho con lên đó học luôn đi, học phí tui trả cho, tới năm lớp 12 nhen. Cô H mừng quá mừng, chạy lên đăng ký thì trường từ chối, nói hết suất, và các bé đã vào học rồi. Cô H về buồn lắm. Cô Ba báo cáo, tui xử lý liền. Tui nói khờ qué khờ, viết tâm thư đi, kể lể tâm sự mình là mẹ đơn thân này nọ, được nhà hảo tâm giúp đỡ này nọ, gửi thẳng ông hiệu trưởng. Lấy hết trí tuệ xưa nay ra viết. Cô H nghe lời, chong đèn ngồi soạn bức tâm thư đẫm nước mắt, ông hiệu trưởng đọc xong thì rơi lệ, bèn gọi lên cho con cô H vào học luôn. Chuyện vậy thôi mà chấn động cả huyện. Ng ta hem có tin, nói ông nào khùng vậy, hay giàu gì khủng khiếp vậy. Cô H nói ổng ko có giàu tiền, chỉ là giàu lòng thương người thôi, chứ cô Ba nói ổng ăn sáng chỉ với khoai lang luộc và xôi bắp à. Họ hỏi mặt mũi tui ra sao, cô H nói chỉ thấy có 1 lần, lúc tui đứng đợi xe buýt trước cổng cơ quan cô. Bữa đó cô H có tới chào tui, và tui chào lại. Như vậy là đã coi như duyên gặp gỡ 1 lần trong đời. -------------------------- *Nay kể cho các bé nghe chuyện vui vại nhen. Vì có anh thợ hồ, tui hay kêu qua giúp tui xây cái chậu hoa chỗ này, cái bồn nước chỗ kia..., làm nhiệt tình nên tui thương. Bữa ảnh tâm sự là vợ chồng em có đứa con gái, nay lớp 12, năm sau nó không biết học ngành gì. Vợ chồng em đều học tới lớp 3 lớp 4 là nghỉ, thấy con ham học thì cũng mừng, muốn nó học hành lên cao để đổi đời, không khổ như tụi em. Tui dặn qua Tết kêu con bé đăng ký học ngành Logistics và Quản lý chuỗi cung ứng bằng tiếng Anh 100% ở ĐH Thái Bình Dương, ra trường tui sẽ nhận vô làm luôn. Với lại tui trả học phí cho mấy năm ĐH. Ai đi qua đời tui, dù chỉ là 1 lần gặp gỡ, làm gì được cho họ vui họ sướng thì tui làm. Dù là con chó con mèo, thậm chí cây cỏ, gặp mặt nhau, dù 1 lần trong đời, thì cũng là cái duyên. Kiếp trước tu chục năm, thì kiếp này sẽ gặp mặt nhau. Kiếp trước tu trăm năm, thì kiếp này sẽ ngồi chung thuyền. Kiếp trước tu ngàn năm, thì kiếp này sẽ chung gối chung chăn. Kiếp trước tu vạn năm, thì kiếp này sẽ.... (các bé tự điền vào).

Ngồi mái bai, tui viết vài dòng roài tui ngủ, ún hết bộ sưu tập của hãng là tui chếnh choáng roài (mấy chữ này là tui hồi teen, viết vại cho nó trẻ chứ hem phải lỗi chính tả nhen).  Trong 4 kỹ năng giao tiếp bằng ngôn ngữ (nghe nói đọc viết), thì tai và mắt là thụ động (âm thanh truyền đến tai, hình ảnh đập vào mắt), còn nói và viết là 2 kỹ năng chủ động. Hiểu vậy thì mình rèn, đã chủ động thì tức phải từ ý chí của mình mong muốn mà ra. Chủ động nói, chủ động viết. Không có cách nào khác. Đọc nhiều và nghe nhiều chỉ là cung cấp vật tư nguyên liệu thôi, còn khi nói và viết thì mình mới bắt đầu chế biến. Một người VN trung bình hiểu và sử dụng được 3000-5000 từ tiếng Việt, ai thông minh lanh lợi và giao tiếp nhiều, thì sẽ biết cách biến hoá tổ hợp mấy ngàn từ đó thành vô cùng vô tận những câu nói, những câu viết.  Bài 1: Chủ đề là "nói sao cho duyên dáng".  Có người mở miệng nói 1 câu, thấy người ta im lặng không nói gì, mình lại thấy ngại. Hoặc tự ti, thấy mình thua kém, thấy nói không hay nên chọn giải pháp im lặng, chọn sống khép mình, không giao du với ai. Đến lúc cần nói (ví dụ thi vấn đáp trả bài ở lớp, trình bày ý kiến với người khác, khi chào hàng, khi tỏ tình, khi vay mượn tiền, khi hái ổi (nhạo),...) thì bất lực.  Nói là quá trình sàng lọc. Ban đầu mình sẽ nói vụng về, vô duyên,...nhưng khi nhìn phản ứng của người kia, mình lập tức suy nghĩ điều chỉnh, chỉ tự mình điều chỉnh chứ người ta hướng dẫn thì ko nhớ đâu. Hồi hai mấy tuổi, có lần gặp ông khách, ổng dắt theo đứa con gái, nó to đùng. Tui hỏi "trời sao con gái mà anh cho ăn chi nhiều mà nó to đùng vậy, con gái cần phải nhỏ nhắn xinh xắn chớ". Ảnh im lặng, và tui thấy mình đã vô duyên. Rồi có lần gặp bạn kia có hình xăm, tui nhìn chằm chằm xong hỏi "sao không để da dẻ bình thường mà đi xăm chi vậy bạn", bạn đó cũng im lặng, và tui đã bị việt vị. Có lần gặp anh người Huế, tui nhại giọng nói theo, 1-2 câu đầu thì bạn cười, nhưng tới câu thứ 3 thì bạn im lặng, và tui thấy mình đã quá đà. Hài hước là gia vị, nêm nếm chút xíu là vừa miệng, nhiều quá thì không ai thưởng thức nổi. Có lần tui vô tình nói trong bữa tiệc trà "mấy người theo đạo Hồi hay bịt mặt đánh bom cảm tử", trong tiệc có 2 anh theo đạo này, họ im lặng (vì phân trần hay giải thích cũng vô nghĩa với đứa nói câu tào lao như vậy), và tối đó tui ngẫm lại, chiều nay, mình đã ứng xử thật vô học. Tui đọc thêm các sách cơ bản về tôn giáo, mới thấy không có đạo nào xấu, chẳng qua là do mình tiếp cận thông tin tiêu cực và lấy hiện tượng quy bản chất, do đầu óc hẹp hòi thiên kiến của những người đã nạp vào đầu mình tư tưởng ấy. Có lần ngồi nhạo, có 1 bạn mới, là con trai nhưng có trang điểm kẻ lông mày, tui thì thầm vô tai thằng bạn thân bên cạnh rồi cả 2 cười hố hố, xong bạn không nói gì nữa. Tui giật mình, trong đám đông mà mình nói nhỏ riêng thì là vô duyên, lại còn đề cập giới tính của người khác, thật là vô văn hoá. Có lần đi cà phê, có 1 bạn bị cà lăm (nói lắp), tui nhại theo, cả bàn cùng cười, nhưng bạn đó bối rối, xin về sớm. Bạn đi rồi, tui thấy ân hận, mình đã lấy cái khuyết tật của người khác làm cái hài hước thì thật đốn mạt. Mình còn kỳ thị sự khác biệt, phân biệt vùng miền, tò mò cá nhân... là do kém hiểu biết, vô duyên, hạ đẳng. Mình đã làm gì cho nhân loại, nhân cách có lung linh, bản thân có cao quý thiêng liêng gì hơn người khác không mà cười chế nhạo người ta? Phải sửa, phải sửa.  *Phải gặp nhiều, gặp người mới thật nhiều để rèn luyện kỹ năng nói nhen. X là môi trường tuyệt vời để làm quen, nhưng sau đó phải "bước xuống đời", gặp mặt, face to face để rèn kỹ năng nói. Các bé đọc xong còm để tóm ý lại, thành bài học cho mình.

Hiểu luật để không bị ÚP BÔ. Hello, long time no see. Mong là anh em vẫn ổn vì 2026 dự kiến sẽ là năm thanh lọc dành cho #Altcoins khi áp lực lạm phát (unlock token) cùng tâm lý bear market đang đè nặng lên đường giá. Động lực mua gần như không đáng kể khi dòng tiền và thanh khoản đã rất "khát" từ cú thanh lý dây truyền 11/10 (MMs còn hấp hối mà 😂). Nhìn lại dòng tiền vĩ mô lúc này cũng không ủng hộ khi FED đã rút ~2.4 nghìn tỷ USD khỏi nền kinh tế trong 3 năm qua từ chính sách QT (con số này nếu thông qua Bank Leverage sẽ tương đương $20-25T). Thanh khoản vĩ mô vốn đã cạn kiệt, thị trường lại không có narratives nào đủ mạnh để kéo dòng tiền mới từ newbies => cuộc chơi chỉ còn những người cũ với nhau (giống hệt giai đoạn 2022). Dòng tiền đang ưu ái hơn cho Stock Mỹ khi chỉ số Dow Jones & S&P500 đang liên tục phá ATH và anh em có nghĩ FED sẽ bật QE khi chứng khoán đang ở đỉnh không? Trong lịch sử mỗi cú QE (bơm tiền) của FED đều được kích hoạt khi thị trường chứng khoán ở mức đáy của đáy nên Trọng đang chờ một cú khủng hoảng quy mô lớn trong 2026 để bắt đầu tích luỹ tài sản. Anh em xem chart bên dưới sẽ thấy mức độ sử dụng đòn bẩy của các nhà đầu tư đã chạm mức tương đương với 2 đợt bong bóng Dotcom 2000 và Nhà Đất 2008. Quả bóng đã được bơm lên rất căng rồi, lần này có thể là bong bóng AI hay khủng hoảng thanh khoản. Dù lý do là gì thì Trọng có đủ kiên nhẫn để đợi một trong những đợt thanh lý đòn bẩy lớn nhất trong lịch sử sắp xảy ra => khi đó FED sẽ đứng ra bật máy in tiền (QE) để cứu thị trường như mọi lần => lúc thanh khoản dồi dào thì chúng ta mua gì cũng dễ thắng hơn là đấm nhau với người cũ mà phải không 😂 Quay lại view ngắn hạn thì nhịp hồi lần này sẽ là cơ hội để anh em cơ cấu lại portfolio hoặc trade lướt sóng. Nên nhớ đầu tư Altcoins trong giai đoạn kém thanh khoản chưa bao giờ là quyết định khôn ngoan🙏

Não lanh 1. Bữa ở Pháp, tui ghé cửa hàng Apple ở khu La Defense để mua Iphone mới. Tới nơi, nhân viên hất hàm "mày phải đặt hẹn trước". Xong mấy anh trong đoàn tui nói vậy thì đi về, nhưng tui nói "não phải lanh", tui vô gặp manager, nói sorry tao chưa đặt hẹn, nhưng tao thấy cũng có vài nhân viên đang không có khách hẹn, có thể sắp xếp cho tao tư vấn để mua không. Rồi tui mua được. Bữa ở Phần Lan, tui cũng đi mua ĐT HMD (hãng thay thế Nokia), vào cửa hàng họ bắt đoàn tui đứng chờ vì đang tư vấn khách khác. Mấy ông bà già địa phương, già lắm, rảnh rỗi và bị lẫn Alzheimer, hỏi đi hỏi lại 1 câu tào lao, mà chục nhân viên vẫn trả lời. Trong 1 tiếng ấy, tui thấy không có ông bà già này mua bất cứ cái gì. Đứng mỏi chân qué, sắp giờ bay về nên cả đoàn đành bỏ đi. Đoàn châu Á lẽ ra có thể mua khủng khiếp, mang lại doanh thu thì không tiếp. Nền kinh tế châu Âu cũng già nua rồi kiệt quệ, vì tư duy cố định. Người trẻ học hành càng nhiều càng bị não cố định, cứ phải A, phải B. Nếu chủ cửa hàng ấy là 1 thương nhân lanh lợi, họ sẽ cắt cử nhân viên khác ra tiếp người "đánh hơi là có tiền". Một lần khác ở hẻm khu chợ Pratunam Bangkok, đoàn tui tới lúc 2h sáng, chỉ có quán chủ người Hoa, dù đang dọn dẹp đóng cửa nhưng thấy cả chục người tới, đánh hơi là bán được hàng, nên mời vào mời tụi tui ăn sò huyết, cá nướng....trong khi hàng loạt quán khác của người Thái local nói "sorry, hết giờ bán rồi!". Như hôm nay chủ nhật, người não cố định nói "nay nghỉ ngơi, đưa vợ con đi chơi" trong khi đang mùa cao điểm bán buôn Tết, dịp lớn để vớt hết tiền thiên hạ, qua giêng đưa vợ con đi Mỹ chơi còn được, lúc đó có ai mua bán gì nữa đâu. Muốn kiếm tiền, não phải lanh, không được có tư duy cố định, mặc định. 2. Có vị vua xứ Ba Tư (Iran, Iraq bây giờ), rất hung bạo. Mỗi đêm ông ngủ với 1 cô và cho quân giết vào sáng hôm sau. 1 năm 365 ngày thì 365 cô bị bức hại (tính ra ổng cũng mạnh vụ kia). Người người oán than, tìm cách bỏ đi xứ khác. Lúc đó nàng Schéhérazade (sê-hê-ra-zát), một cô gái kể chuyện rất hay xin vào cung, nàng nói với vua rằng, những chuyện nàng kể, ban đêm thì nàng mới nhớ. Nàng kể về những tầm vóc của các vị vua, sự mưu trí của những vị tướng, sự dũng cảm của người lính, sự đau khổ của người ăn mày, những chiêu trò của thương nhân, những lọc lừa nơi góc chợ, những ước mơ trong lòng người trẻ, chuyện bên Tàu bên Tây đủ cả. Hễ tới đoạn cao trào là nàng lăn ra ngủ. Nghe cuốn, ông vua không dám giết nàng để tối mai tiếp tục nghe. Đến đêm thứ 1001, ông dỡ bỏ cái lệnh vô lý, biến thành đức vua anh minh, và ngỏ ý cầu hôn nàng. Trong 1001 đêm ấy, vì mải miết nghe kể chuyện, ông không xơ múi được mẹ gì nên nàng vẫn còn "virgin". Trong khi, ông vua tội nghiệp, do lâu không dùng nên "cái ấy" của ông đã mất 1 chức năng quan trọng. 3. Tút này tui nói về sự sáng tạo trong kinh doanh. Không sáng tạo thì ế ẩm. Có mấy FB tui coi, thấy đăng hình người bán cầm hàng đứng cười, chỉ có mấy câu quen thuộc như "rẻ nè, ngon nè, đẹp nè...". Rồi câu chuyện gì đó nói hoài, ví dụ bỏ phố về quê, bỏ chồng khởi nghiệp, bỏ chỗ lương ngàn đô j đấy. Việc bỏ phố hay bỏ chồng bỏ lương ngàn đô thì kệ mày chớ, ngày nào mày cũng nói y chang vậy, mày không ớn nhưng tao ớn. Phở siêu ngon thì cũng chỉ ăn 1 vài bữa, cho ăn miết thì sẽ lòi họng. Thằng chồng đăng tút bán hàng, con vợ vô còm "cho em ba gói nha anh ơi", đứa em nhảy vô còm, "cho em mười gói nha!". Nhìn lộ liễu và thường quá thường, không sai nhưng không sáng tạo. Não mình không sáng tạo thì ế ẩm là đương nhiên. Túng thiếu là tất nhiên. 4. Học hành trường lớp không giúp chúng ta có sự sáng tạo. Kiểm tra kiến thức bằng trí nhớ thì ai làm bài tập nhiều để nhớ cách giải thì sẽ thành học giỏi. Lấy kết quả đó bố trí công việc, xong than thở sao học giỏi mà làm dở. Người sáng tạo là phải nghĩ khác, ứng biến cho phù hợp hoàn cảnh. CHẤP NHẬN THAY ĐỔI, KHÁC BIỆT với cái hôm qua. Cần đập đi xây lại thì chơi luôn. Sự sáng tạo tự đào tạo được, nhưng nó không phải kiến thức, nó là tư duy. Để mạch nguồn sáng tạo này không bao giờ dứt, như nàng Sê-hê-ra-zát thì còm để tui chỉ cho. Đàn ông không sợ mỏi, không sợ mệt, chỉ sợ mềm. Còn phụ nữ thì không sợ khó, không sợ khổ, chỉ sợ khô. Đố các bé vì sao tui nói vại? Và não mình đang cài hệ cố định hay hệ lanh? Vì sao?