Instytut Pamięci Narodowej

💐✡️ Oddaliśmy im hołd❗️ W uroczystościach przed Pomnikiem Bohaterów Getta wziął udział zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr Mateusz Szpytma.

💬 – Czy to w ogóle można nazwać powstaniem? Chodziło przecież o to, żeby się nie dać zarżnąć, kiedy po nas przyszli. Chodziło tylko o wybór sposobu umierania – wspominał po latach walkę z niemieckim okupantem Marek Edelman, jeden z przywódców Żydowskiej Organizacji Bojowej. 8⃣3⃣ lata temu Żydzi z getta warszawskiego, wyniszczani przez Niemców i świadomi beznadziejności swego losu, chwycili za broń. 💬 „Wiedzieliśmy, że nasz koniec już nadszedł. Wiedzieliśmy już wcześniej, że nas pokonają, ale wiedzieliśmy też, że oni zapłacą wysoką cenę za nasze życie. Rzeczywiście tak się stało. To trudne do opisania i znajdzie się pewnie wielu, którzy nie uwierzą w to, ale kiedy Niemcy podeszli blisko, znaleźli się u stóp naszej mocno obsadzonej placówki i minęli nas w szyku i kiedy my wtedy rzuciliśmy bomby i granaty ręczne i kiedy zobaczyliśmy niemiecką krew przelewającą się po ulicach Warszawy, po tym jak tak wiele żydowskiej krwi i łez wcześniej popłynęło ulicami Warszawy, poczuliśmy w sobie wielką radość i już nie było ważne, co się stanie następnego dnia” – zapamiętała pierwsze walki z Niemcami Cywia Lubetkin, działaczka żydowskiego podziemia, uczestniczka dramatycznych wydarzeń. 🟥 Bojownicy z Żydowskiej Organizacji Bojowej (ŻOB) i Żydowskiego Związku Wojskowego (ŻZW) postanowili stawić zbrojny opór oddziałom niemieckim, które likwidowały getto. Był to ostatni akt tragedii warszawskich Żydów, masowo wywożonych na śmierć do Treblinki. 💬 „Toczy się walka o Waszą i naszą Wolność. O Wasz i nasz – ludzki, społeczny, narodowy – honor i godność. Pomścimy zbrodnie Oświęcimia, Treblinek, Bełżca, Majdanka. Niech żyje braterstwo broni i krwi walczącej Polski ‼” – napisano w odezwie ŻOB. ‼ Wybuch powstania był prawdziwym aktem heroizmu. Nie miało ono żadnych szans na powodzenie, a jego uczestnicy na przeżycie. Byli nieliczni i mieli słabe uzbrojenie, ale stawili opór, którego Niemcy się nie spodziewali. 💬 „Bo oto słychać i oto widać. Ponad murem cmentarza, nad najświeższą drobniutką zielenią drzew czarne chmury, niby kłęby dymu, wstępują w górę. Czasami widać płomienie – jak czerwona, szybka migocąca szarfa na wietrze. I słuchać tego tam nad ciemnymi bratkami grobu. I myśleć o tym. I żyć” – pisała Zofia Nałkowska 25 kwietnia 1943 roku. 💥 ✡️ Powstanie trwało niespełna miesiąc, a jego tragicznym epilogiem było wysadzenie 16 maja 1943 roku przez Niemców Wielkiej Synagogi na Tłomackiem. To właśnie wtedy dowodzący akcją tłumienia powstania generał SS Jürgen Stroop – autor raportu dokumentującego przebieg walk w getcie – mógł obwieścić, że „żydowska dzielnica w Warszawie już nie istnieje”.

✍️ Raport dowódcy SS i policji Jürgena Stroopa dokumentuje – dzień po dniu – tłumienie przez Niemców powstania w getcie warszawskim. Stroop sporządził go na zlecenie Heinricha Himmlera. Sprawozdanie, które miało świadczyć o „męstwie” jego autora, stało się dowodem oskarżenia w procesach przed sądami i trybunałami w Norymberdze i Warszawie. ➡ Opisowa część raportu zawiera 31 meldunków dziennych Stroopa i 53 fotografie. We wstępie do dokumentu kat stołecznego getta uzasadnił konieczność utworzenia i likwidacji przez Niemców zamkniętej żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej. 🟥 Według meldunków Stroopa w wykrytych i zlikwidowanych do 16 maja 1943 r. bunkrach znajdowało się ponad 56 tys. Żydów. Około 6 tys. zginęło na miejscu w walce, na skutek pożarów czy zaczadzenia. 7 tys. Żydów Niemcy oraz ich łotewscy i ukraińscy pomocnicy zamordowali na terenie getta, tyle samo wysłano do Treblinki. Pozostała grupa ok. 36 tys. została wysłana do innych obozów zagłady, przede wszystkim do Auschwitz i Majdanka❗ ➡ Za akcję likwidacji getta Stroop odznaczony został Krzyżem Żelaznym I klasy. W 1945 r. raport Stroopa trafił w ręce Amerykanów, którzy wykorzystali go jako dowód w procesie norymberskim. Pełnił on także funkcję materiału obciążającego Stroopa w jego procesie w Warszawie w 1951 r. ⚠ Raport Jürgena Stroopa to jeden z najcenniejszych dokumentów z zasobu Archiwum #IPN. Dzięki staraniom Instytutu Pamięci Narodowej został wpisany na listę światowego dziedzictwa @UNESCO „Pamięć Świata". 🟥 Dowiedz się więcej➡ tinyurl.com/y4urw4mt

🗓️ 19 kwietnia 1945 roku w niemieckim obozie koncentracyjnym Ravensbrück zmarła Halina Krahelska, działaczka społeczna, powieściopisarka i publicystka. #NiemieckieObozy

🗓️ 19 kwietnia 1997 r. zmarła Maria Stanisława Wittek ps. „Mira” – kobieta niezwykła, dla której służba ojczyźnie była nie tylko obowiązkiem, ale też prawdziwym powołaniem. ➡ Jako nastolatka wstąpiła do III Polskiej Drużyny Harcerskiej. Od 1917 r. kontynuowała naukę w polskiej klasie Szkoły Zrzeszenia Rodziców i Nauczycieli w Kijowie. Patriotyczna atmosfera szkoły, tworzonej przez wysiedlonych z Warszawy profesorów Uniwersytetu Warszawskiego, motywowała młodą Marię do zaangażowania się w działalność niepodległościową. ➡ Od 1917 r. należała do Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) – zaprzysiężona została w marcu 1918 r. Po zdaniu matury Maria Wittek, niezwykle uzdolniona w kierunku nauk ścisłych, rozpoczęła studia na Wydziale Matematyki Uniwersytetu w Kijowie. Była pierwszą kobietą studiującą na tym wydziale ‼ ➡ Od studiów ważniejsza jednak była dla niej walka o niepodległą ojczyznę. W POW ukończyła kurs wywiadowczy i szkołę podoficerską. W lipcu 1919 r., po aresztowaniach w komendzie okręgu kijowskiego POW, jako niespełna dwudziestolatka została kierownikiem Wydziału Wojskowego. ➡ Na Kijowszczyźnie organizowała m. in. transporty Polaków uciekających z Ukrainy przed sowieckim terrorem. W grudniu 1919 r. wstąpiła do Wojska Polskiego, wyjechała z Kijowa i pełniła służbę wywiadowczą w Sztabie Dowództwa 6. Armii. W czasie wojny polsko-bolszewickiej w 1920 r. brała udział w obronie Lwowa, za co odznaczono ją 🎖Srebrnym Krzyżem Orderu Virtuti Militari. ➡ W 1921 roku przystąpiła do Ochotniczej Legii Kobiet. Od tego czasu organizacja służby wojskowej kobiet stała się jej życiową misją. Maria Wittek widziała wielką potrzebę tworzenia pomocniczych formacji kobiecych, nieodzownych w działaniach bojowych. ➡ We wrześniu 1939 r. została awansowana na podpułkownika. Brała udział – ponownie – w obronie Lwowa, a po jego kapitulacji i po wkroczeniu Sowietów przedarła się do Warszawy. Po dotarciu do stolicy, już 11 października 1939 r. zameldowała się u gen. Michała Tokarzewskiego-Karaszewicza i wstąpiła do organizowanej przez niego Służby Zwycięstwu Polski. ➡ Maria Wittek kierowała kobiecymi formacjami państwa podziemnego do końca wojny – jako szefowa Wojskowej Służby Kobiet w Komendzie Głównej Związku Walki Zbrojnej, a następnie jako komendantka Wojskowej Służby Kobiet Komendy Głównej Armii Krajowej. Była świetną organizatorką i kompetentnym dowódcą. 🎖 Podczas powstania warszawskiego walczyła w Śródmieściu. W uznaniu wybitnej odwagi odznaczona została – po raz drugi – Orderem Virtuti Militari i awansowana do stopnia pułkownika. Stolicę opuściła z ludnością cywilną i przedostała się do Częstochowy. 🟥 Po wojnie około pół roku spędziła w komunistycznych więzieniach, po czym, bez postawienia zarzutów, została zwolniona. Nie miała szans na zatrudnienie zgodnie ze swoim wykształceniem i kompetencjami. Przez wiele lat pracowała jako sprzedawczyni w kiosku Ruchu. 🇵🇱 Nigdy nie założyła rodziny. Żyła bardzo skromnie – od 1975 r. mieszkała w domu Urszulanki w Warszawie przy ul. Wiślanej. W III RP przywrócono pamięć o bohaterstwie Marii Wittek. W 1991 r., jako pierwsza kobieta w Polsce, została mianowana generałem brygady. 🏴 Zmarła 19 kwietnia 1997 r. Pochowana na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Jedna z jej najznakomitszych wychowanek, generał Elżbieta Zawacka ps. „Zo”, z własnych oszczędności ufundowała jej pomnik, odsłonięty na dziedzińcu Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. 🔎 Dowiedz się więcej➡ tinyurl.com/57bdvfmn

🕯️ Delegacja Instytutu Pamięci Narodowej odwiedziła miejsca naznaczone historią Polski i Polaków. Zastępca prezesa dr hab. Karol Polejowski, dyrektor Biura Prezesa #IPN dr @marek_jedynak5 oraz zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej dr Mateusz Marek oddali hołd bohaterom spoczywającym na cmentarzu Wellshill w Perth. 🪦🇵🇱 Polish War Graves na Jeanfield and Wellshill Cemetery to największe skupisko polskich grobów wojennych na terenie Szkocji (około połowa wszystkich polskich grobów znajduje się na tym cmentarzu), a drugie pod względem wielkości w całej Wielkiej Brytanii‼️

🇵🇱🤝🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 W Civic Hall w szkockim Perth otworzyliśmy wystawę „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”. ⚔️ Wśród gości obecni byli potomkowie polskich żołnierzy, którzy osiedlili się po wojnie w Szkocji – Christine Robertson, Ann Scott, Edmond Wenerowski, Ann Campbell i Martin Poller, a także @JimFairlieLogie, członek szkockiego parlamentu, Minister ds. Rolnictwa i Łączności oraz radni miasta Perth. 🇵🇱 Konsulat Generalny RP w Edynburgu reprezentowany był przez Konsula Michała Lubińskiego. ℹ️ Wystawę otworzył zastępca prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dr hab. Karol Polejowski. 🇵🇱🏫 Szczególną rolę w zachowaniu polskiej tradycji i przekazywaniu jej dzieciom i młodzieży pełni Polska Szkoła Sobotnia w Perth. To z inicjatywy dyrektor placówki, Wioletty Hass-Lipińskiej, wystawa trafiła do miasta, którego związki z Polską i jej historią są niezaprzeczalne. @PerthandKinross

💬– Pani piękna służba w Szkole pokazuje, że obecność Polski i Polaków w Szkocji i Perth mierzy się także codziennym zaangażowaniem w życiu lokalnych społeczności. Za to zaangażowanie i troskę proszę przyjąć słowa podziękowania i uznania! – powiedział zastępca prezesa #IPN, dr hab. Karol Polejowski, doceniając pracę dyrektor Wioletty Hass-Lipińskiej.

🗓️ 18 kwietnia 1944 roku, w niewyjaśnionych okolicznościach, zginął ppłk Jan Wojciech Kiwerski „Oliwa”, „Dyrektor”, „Kalinowski”, „Lipiński”, „Rudzki” „Ziomek” – oficer Wojska Polskiego i Armii Krajowej. 📰 Czytaj więcej: cutt.ly/etHv4HH6

🇵🇱🤝🏴󠁧󠁢󠁳󠁣󠁴󠁿 W szkockim Perth otworzymy dziś wystawę „Szlaki Nadziei. Odyseja Wolności”, poświęconą losom Polaków, którzy podczas II wojny światowej przeszli szlak bojowy z ZSRS przez Bliski Wschód aż do Europy Zachodniej. 🇵🇱💪 Ekspozycja opowiada o dramatycznej drodze polskich żołnierzy i cywilów, którzy po opuszczeniu sowieckiej niewoli wraz z Armią gen. Władysława Andersa przebyli tysiące kilometrów, by ostatecznie stanąć do walki o wolność Europy. ℹ️ W wernisażu weźmie udział zastępca prezesa #IPN dr hab. Karol Polejowski. @PerthandKinross

⚠️ Na własną rękę dążył do poznania prawdy o zbrodni katyńskiej. Dotarł do bezpośrednich świadków i wykonawców mordu, dokonanego przez NKWD wiosną 1940 roku. Spisywał i przechowywał ich zeznania. Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że... był oficerem KGB. 📆 Dziś mija 9⃣ lat od śmierci Olega Zakirowa. ➡ W latach 80. dowiedział się, że jego dziadek w czasach stalinowskiego terroru został zamordowany jako wróg państwa. Wtedy Zakirow zainteresował się historią sowieckich prześladowań. Zaczął prowadzić własne śledztwo w sprawie śmierci polskich oficerów. ➡ Jego wyniki przekazywał dziennikarzom ze Smoleńska i z Moskwy, a ci publikowali je w gazetach. Na temat zbrodni powstał nawet dokument telewizyjny. W końcu napisał do przełożonych, że dacze budowane przez KGB stoją w lasku Kozie Góry, czyli dokładnie na grobach Polaków. Wtedy cierpliwość przełożonych się skończyła. ➡ Zakirowowi zamknięto dostęp do archiwum. Zaczęto go podsłuchiwać i szukać na niego „haków”. Wreszcie uznano za chorego psychicznie i wyrzucono z KGB. W 1998 r. z powodu swych badań Zakirow musiał uciekać z rodziną do Polski. Na początku żył w Łodzi w skrajnej biedzie, a na obywatelstwo czekał aż cztery lata. 💬 – Rozmawiałem z katami, z wykonawcami zbrodni katyńskiej. Bez trudu mogłem ich namierzyć i nakłonić do zeznań. Pokazywałem legitymację i mówiłem, że rozmowa ma charakter służbowy. Oni nie mogli tego od razu sprawdzić. Dopiero później, gdy rozeszła się fama, że działam na własną rękę, niektórzy odmawiali. Ale z wieloma z nich rozmawiałem bardzo długo i szczerze. Jak czekista z czekistą – mówił w jednym z wywiadów. 🎗 Oleg Zakirow został uhonorowany przez #IPN tytułem #KustoszPamięciNarodowej.

🎬 Zobacz relację z konferencji prasowej „Pamięć nie na sprzedaż”. 🎙️Podczas konferencji poruszono m.in. kwestie związane z problemem aukcji i handlem „pamięcią”, a także zaprezentowano projekt „Archiwum Pełne Pamięci” 🔎 archiwumpamieci.pl Konferencji towarzyszyła wystawa „Pamięć nie na sprzedaż”. Ekspozycja jest dostępna dla zwiedzających od 8 kwietnia do 6 maja br. w Centrum Edukacyjnym IPN im. Janusza Kurtyki w Warszawie (ul. Marszałkowska 21/25), w godzinach 9.00–17.00 (od poniedziałku do piątku).

🎖️ Przeczytaj o genezie Krzyża Wolności i Solidarności: cutt.ly/ctHplOYu

🎖️ W Olsztynie zastępca prezesa #IPN dr Mateusz Szpytma wręczył Krzyże Wolności i Solidarności działaczom opozycji niepodległościowej z lat 1956–1989.

📰 Dowiedz się więcej o spotkaniu Dam i Kawalerów KWiS: cutt.ly/OtHpj2gc

💬 – Chcemy Was prosić o to, abyście nie ustali w swoich działaniach, abyście pomagali nam kształtować, ale też sami kształtowali nowe pokolenie Polaków. Chcemy Wam też w Instytucie Pamięci Narodowej postawić pomnik, który będzie miejscem, w którym znajdą się Wasze biogramy. Mówię o encyklopedii Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności – powiedział zastępca prezesa #IPN dr Mateusz Szpytma.

💬 – Najserdeczniej gratuluję tym, którzy dzisiaj dołączają do grona Dam i Kawalerów Krzyża Wolności i Solidarności. Cieszę się, że jako obywatele niepodległej Polski zyskaliśmy kolejną okazję, aby publicznie uczcić Państwa zasługi. Niech pamięć o bohaterskim uporze, z jakim my, Polacy, zawsze upominaliśmy się o wolność, inspiruje nas do służby i pracy na rzecz pomyślnej przyszłości tego pięknego regionu i całej naszej Ojczyzny – napisał Prezydent RP Karol Nawrocki w liście odczytanym przez dr. Marka Szymaniaka.

15 kwietnia wspominaliśmy 108. rocznicę urodzin Stanisława Biziora „Eam”, „Śmigło”–żołnierza ZWZ-AK, WiN, uczestnika rozbicia więzienia w Zamościu (1946). Skazany na śmierć przez władze komunistyczne, stracony w Lublinie. Odnaleziony i godnie pochowany w 2017r. #PowracamypoSwoich