…. retweetledi
Arap İsyanı bağlamında sıkça referans gösterilen bu eser, ne yazık ki adı üzerinden değerlendirilmektedir. Öncelikle şu hususun altını çizmek gerekir: Kitabın ismi sanıldığı gibi “Biz Osmanlı’ya Neden İsyan Ettik?” değildir. Eserin orijinal adı “Müzekkirâtî”, yani “Hatıratım”dır. Bi kere bunda anlaşalım.
Bu hatırat, Arap İsyanı’nın en önemli aktörlerinden biri olan Mekke Şerifi Kral Hüseyin’in oğlu Kral Abdullah tarafından kaleme alınmış olup, süreci bir Arap liderin gözünden değerlendirme imkânı sunmaktadır.
Kral Abdullah’a göre, Haşimi Hanedanı’nın Osmanlılarla köklü bir problemi bulunmamaktadır. Ancak İttihat ve Terakki’nin merkeziyetçi ve Türkçü politikaları sürecin kırılma noktası olmuştur. Arapların, kendi bölgelerine Türk paşalar yerine Arap kökenli yöneticiler atanmasını talep etmeleri, bu bağlamda dikkate değerdir. Tabi bir de demiryolu meselesi var. Şerif Hüseyin, demiryoluna karşı olmamakla birlikte geçimini taşımacıkla yapanların ekmeklerini temin edilmesi taraftarı. Tabi bu görünen tarafı.
Hatıratta, Osmanlı idaresinden kopmak isteyen Arapların İngiltere ile kurduğu ittifaka dair yeterli açıklama bulunmamakta; buna rağmen “Eğer bu isyanın Suudilerin eline geçeceğini bilseydik, Osmanlı idaresi altında kalmayı tercih ederdik” ifadesiyle yaşanan pişmanlığı dolaylı biçimde dile getirmektedir. Bu yönüyle eser, yalnızca siyasal tercihlerin değil, aynı zamanda tarihsel pişmanlıkların da izini sürmektedir.
Her ne kadar kitap, taraflı bir anlatı sunmakta ve doğrudan belgelere dayanmamaktaysa da, karşı tarafın zihin dünyasını ve algılayış biçimini anlamak açısından önem taşımaktadır. Hatıratta yer alan anlatılar, tarihî gerçekliklerin ötesinde, Arap kamuoyunun Osmanlı’ya dair hissiyatını ve siyasal reflekslerini gözler önüne sermektedir.
Türkçe
