Tweet fixado
امروز #۲۱آذر، ۷۹مین سالروز تأسیس حکومت ملی (خودمختار) آذربایجان در سال ۱۳۲۴ است که در عمر کوتاه یکساله خود خدمات ارزنده بسیاری به آذربایجان و ایران کرد؛ از جمله: تأسیس دانشگاه تبریز، #آموزش_به_زبان_مادری در مدارس، اعطای حق رأی و مشارکت سیاسی به زنان، اصلاحات ارضی و تقسیم اراضی خالصه بین دهقانان، تشکیل انجمن ایالتی، توسعه و آسفالت راهها، ساخت و توسعه مراکز درمانی و …
نیروهای متفقین که از شهریور ۱۳۲۰ در بحبوحه جنگ جهانی دوم ایران را اشغال کرده بودند (شوروی از شمال و انگلیس از جنوب)، در نهایت پس از پایان جنگ تصمیم به خروج از ایران گرفتند. با خروج کامل ارتش شوروی از شمال ایران در اردیبهشت ۱۳۲۵، مذاکراتی بین حکومت مرکزی (به نمایندگی مظفر فیروز، معاون سیاسی نخستوزیر وقت، احمد قوام) و حکومت ملی آذربایجان (به نمایندگی پیشهوری) آغاز شد که منجر به امضای موافقتنامهای بین طرفین در ۲۳ خرداد ۱۳۲۵ شد.
طبق این موافقتنامه با شناسایی مجلس ملی آذربایجان به عنوان انجمن ایالتی، اختیارات اجرایی بسیاری به حکومت خودمختار آذربایجان تفویض شد؛ از جمله: اختیار تعیین استانداران، اختصاص ۷۵٪ عواید آذربایجان به مخارج محلی، موافقت حکومت مرکزی با تقسیم اراضی خالصه بین دهقانان، برگزاری انتخابات آزاد و مستقیم با مشارکت زنان، امکان تحصیل به زبان مادری در مقطع ابتدایی حتی برای اقلیتهای کرد، ارمنی، آشوری و …
این موافقتنامه در صورت اجرا میتوانست پایههای یک سیستم حکمرانی مدرن و مترقی #فدرال در ایران را بگذارد، اما با بدعهدی حکومت پهلوی و لشگرکشی ارتش در آذر ۱۳۲۵ (به بهانه دروغین نظارت بر انتخابات مجلس پانزدهم)، نه تنها این موافقتنامه هیچوقت اجرایی نشد، بلکه با سرکوب و قتلعام نیروهای آزادیخواه آذربایجان و سوزاندن کتابهای منتشرشده توسط حکومت ملی آذربایجان، عمر کوتاه ولی پرثمر این حکومت پایان یافت. در سالهای بعد از این اتفاق، حکومت پهلوی نه تنها تلاشی در راستای احقاق حقوق آذربایجانیها نکرد، بلکه هرساله سالروز لشکرکشی به آذربایجان و کشتار مردم این منطقه را با عنوان دروغین «روز نجات آذربایجان» جشن گرفت.
فارسی
