Ali BÜKE

Elektrikli araçta batarya neden yıpranır? Alıntıdaki olumsuz tepkiler üzerine batarya yıpranması hakkında ciddi bir yazı yazmak şart oldu. Elektrikli araçta batarya iki ana faktöre bağlı olarak yıpranır. Yani tutabileceği maksimum şarj miktarı azalır. 70 kilovatsaat değerinde şarj tutabilen bir batarya kullanıldıkça 60 hatta 50 kilovatsaate düşer. Peki bu düşüşü ne belirler, ne kadar zamanda neye göre düşer, bugünkü yazımızın konusu tam olarak bu. İki ana faktör demiştik, bunlar: -Takvim Yaşlanması -Döngü Yaşlanması Bunların her ikisi de önemlidir. Her ikisinin de etkisi sıcaklık ve batarya yönetimi ile orantılıdır. Önce takvim yaşlanması: Elektrikli araç bataryaları kimyaları fark etmeksizin, yani ister NMC ister LFP olsun, zamanla kimyasal tutarlılıkları bozularak yıpranırlar. Takvim yaşlanmasında önemli olan etmenler: -Yüksek sıcaklık -Bataryayı dolu bırakma -Sürekli yüksek voltaja maruz bırakma -Zaman Takvim yaşlanması elektrikli aracı uzun süre %100'de bırakmamak felsefesinin ana sebebidir. Özellikle yüksek sıcaklık + %80 üstü şarjda uzun süre bekleme bataryayı en hızlı yıpratan etmenlerin başında gelir. Takvim yaşlanması bataryanın zamanla daha az şarj tutması ve iç direncinin artması anlamına gelir. Bu durum menzili düşürdüğü gibi verimliliği de olumsuz etkiler ve bataryanın alabileceği maksimum şarj hızı ile araca verebileceği maksimum güç azalır. Döngü Yaşlanması: Döngü Yaşlanması aracın şarj ve deşarj esnasında bataryasının yıpranmasıdır. Bataryanın her döngüde hareket ettirebileceği lityum miktarı azaltır, anot ve katottaki aktif materyaller azalır, iç direnç artma eğilimi gösterir, haliyle bu bataryanın tutabileceği enerji miktarını ve enerji aktarımındaki verimliliğini azaltır. Döngü yaşlanmasındaki ana etmenler ise: -Deşarj Derinliği, yani her şarj ile deşarj arasındaki yüzde -Ortalama şarj yüzdesi -Şarj Hızı -Deşarj Gücü, yani aracın anlık ne kadar fazla güç harcayabildiği -Hücre sıcaklığı -Batarya kimyası Burada en önemli noktaya şöyle örnek verebiliriz, aynı şartlarda kullanılan iki aynı elektrikli araçtan: -A aracı haftada bir şarja takıyor, şarja takmadan önce %10 altına düşmesini bekliyor, gidip DC yüksek hızlı şarj istasyonuna takıp %90 üstüne çıkarıyor. -B aracı daha sık şarj ediyor, evindeki veya yakınındaki yavaş hızlı AC şarj istasyonundan %30-40 arası şarja takıp 70-80 arası şarjdan çıkarıyor. A aracının döngü yaşlanması çok daha hızlı olacak, bataryası çok daha hızlı yıpranacaktır. Yani döngü yaşlanması kaç kere veya ne kadar sıklıkla şarja taktığınız değil, şarjı ne kadar düşürüp ne kadar yükselttiğiniz ile ne kadar yüksek hızla şarj ettiğinizdir. Takvim yaşlanması vs döngü yaşlanması: Birçok EV için takvim yaşlanması en az döngü yaşlanması kadar önemli, hatta bazı durumlarda daha belirleyicidir. Çünkü araç sürekli kullanılan bir taksi değilse parkta geçirdiği zaman şarjda veya sürüşte geçirdiği zamandan çok daha fazladır. Bu yüzden sürekli %90 üzeri şarjda uzun süre bekletilen batarya, sürekli kullanılan fakat kullanımına dikkat edilen bataryadan daha hızlı yıpranır. Araç yatarken orta miktarlarda şarja sahip olması en doğrusudur, özellikle 1 hafta ve daha uzun yatacaksa mutlaka %40-60 arası bir yerde bırakılmalıdır. Araç üzerindeki bir diğer en yıpratıcı etmen kötü sıcaklık koşullarında hızlı şarjdır. Sıfır derece altında batarya termal yönetimi kötü ve bataryası ısıtılmamış bir aracın çok hızlı şarj ile yüksek yüzdelere çıkarılması olabilecek en kötü senaryodur. Bu yüzden özellikle soğuk havada yüksek hızlı DC şarja girmeden önce en az 15 dakika aracın normal tempoda kullanılması daha doğru olur. Peki gerçek veriler ne diyor? 2024'de yapılan bir araştırma bataryaların yılda ortalama %1.8 oranında yıprandığını gösteriyor. Yani modern bir bataryanın normal kullanımda %70 altı sağlığa düşmesi 16-17 yılını alıyor, bu ömür kullanım alışkanlıkları ile artıp azalabiliyor. Haliyle ikinci el elektrikli araç alırken bu konularda bilinçli bir kullanıcıdan almak önem arz ediyor.

Testimizin sonucu geldi, Batarya Sağlığı %94 çıktı

Bursa'da bulunan İskender Efendi Konağı'nda porsiyon kebap fiyatı 1295 TL oldu.