Tweet épinglé
Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, ấy là biết vậy
Đó là câu của Khổng tử trong Luận Ngữ: “Tri vi tri, bất tri vi bất tri, thị tri dã.” Biết thì nói là biết, không biết thì nói là không biết, ấy là biết vậy.
Biết thì dễ, không biết mới là vấn đề, vì chúng ta thường không biết rằng ta không biết – nói bậy nói bạ, nói lảm nhảm, nói khùng điên, nhưng cũng tưởng là mình biết, mình đúng. Đã nói là “không biết”, cho nên đã không biết điều gì thì thường là mình cũng không biết rằng “mình không biết rằng mình không biết điều đó,” mà cứ lảm nhảm như là người biết thật.
Đó là vấn đề lớn của thế giới. Người cố tình lừa bịp thiên hạ thì ít, nhưng người vô tình lừa bịp thiên hạ vì mình cứ tưởng rằng mình biết trong khi mình chẳng biết gì cả, thì nhiều. Đặc biệt là trong vấn đề kinh sách và đời sống tâm linh – rất nhiều thầy, cha, sư, nhà thuyết giảng đủ mọi kiểu, lảm nhảm kinh sách chỉ bằng lảm nhảm các cụm từ trong kinh sách, nhưng chẳng hiểu abc gì cả để mà sống và tư duy cho chính xác, dạy giáo dân và học trò được zero, nhưng cả thầy lẫn trò đều chẳng biết điều đó và đều tưởng rằng thấy rất uyên bác và thâm hậu.
Điều này đúng cho ít nhất là gần 100% các thầy trên thế giới. Thiểu số rất nhỏ các thầy biết thì chăm chú thực hành và cũng chẳng nói gì với ai nhiều, vì các thầy đó thường không rành chữ mà chỉ rành thực hành nên chẳng đủ sức để huyên thuyên bất tận.
Thế giới chẳng tự nhiên mà si mê và hỗn loạn, chiến tranh, đấu đá, và chết chóc xưa nay.
Chính vì “không biết” là điều khó khăn, cho nên đây là điều các bạn cần quan tâm nhất:
1. Gặp ai sống bằng nghề gì thì cũng nên tự động xem người đó là thầy của mình trong lĩnh vực nghề nghiệp của họ. Ví dụ: Gặp anh nông dân thì hãy xem anh ấy là thầy của mình trong những loại trồng trọt anh đã từng làm.
Nhìn như thế thì thế giới có cả tỉ người là thầy của mình trong nhiều lĩnh vực. Mình sẽ khiêm tốn hơn và học hỏi nhiều hơn, vì gặp ai mình cũng là học trò hỏi về những điều người ấy giỏi hơn mình.
Nếu bạn chưa thấy ai cũng là thầy của mình thì bạn chưa thực sự biết khiêm tốn có nghĩa là gì.
2. Thầy nào giảng gì nói gì thì nghe rồi để đó, đừng chạy theo mấy đám tiếp thị hồ hỡi ca tụng thầy như một đám hát bộ, trong khi thầy thực sự có thể là hàng rởm.
Nếu bạn thấy thầy nói có thể đáng tin thì hãy thực hành lời thầy dạy từ từ để kiểm chứng xem thầy nói có đúng không. Lúc đó mới nên định giá thầy thật hay giả.
Nếu bạn mới nghe qua mà thấy thầy có lý thì thường là thầy giả. Ví dụ:
– “Chúa thương những người yêu Chúa và trừng phạt người làm mất lòng Chúa.” Nghe rất có lý, nhưng sai vì Chúa không phải là cậu ngốc. Cô giáo vườn trẻ cũng không làm thế. Cô yêu tất cả mọi bé, bé làm vui lòng cô hay bé làm phật lòng cô.
– “Yêu người thân của bạn và chống kẻ thù của bạn” nghe rất có lý, nhưng thầy lớn nào cũng nói đó là sai, si mê, và nguồn gốc của chiến tranh và tội lỗi. Yêu tất cả mọi người không phân biệt ai.
Các bạn, nếu thầy nói nghe rất có lý thì thường là thầy rởm. Nếu bạn chỉ thích điều có lý thì bạn học được gì – bạn đã biết điều nào có lý, điều nào vô lý, hết sạch rồi. Có gì để cần nghe thầy nào dạy thêm?
Chân lý thường nghe chói tai, như “yêu tất cả mọi người kể cả kẻ thù của con.” Chân lý không nằm trong “có lý” mà nằm trong “sự thật” biết được nhờ “thực hành” nghiêm chỉnh.
Các bạn, hãy tự là thầy của mình. Thế thì bạn chẳng lo bị ai lừa bịp. Đương nhiên là bạn có thể tự lừa bạn mà không biết. Nhưng nếu bạn tinh ý, bạn sẽ từ từ nhận ra mình đang lừa mình – ít nhất là dễ hơn nhận ra các chuyên gia lừa bịp lừa mình.
Chúc các bạn luôn có nhiều trí tuệ.
Mến, Hoành
Tiếng Việt
