Alizee

Vorig jaar kreeg ik de serie WO2 in kleur cadeau. Ik blader er soms doelloos in. De kleur maakt iets los wat zwart-wit niet lukt. Het verleden krijgt huid, stof, licht, plooien in jassen, bloemen op kisten. Op deze zondagochtend, één dag voor #Dodenherdenking, beland ik op een bladzijde uit Deventer, 11 april 1945. In de Lebuinuskerk staan de kisten van verzetsmensen die een dag eerder zijn geëxecuteerd. Onder hen Cornelia Bosch, negentien jaar, net getrouwd met Joost van Baalen. Ze vervoerden valse bonkaarten, persoonsbewijzen, distributiestamkaarten. Kleine stukken papier die het verschil konden maken tussen één dag langer vrij blijven of opgepakt worden. De laatste zin raakt als een stomp. Een half uur na hun executie was Deventer bevrijd. Een half uur. Zij stierven terwijl de bevrijding al onderweg was. Zonder het te weten. Zonder vlaggen, zonder ons die later twee minuten stil zouden staan. Geen monumentale helden met borst vooruit. Gewoon een jonge vrouw uit een doorsneegezin. Een huwelijk dat amper begonnen was. Mensen die zich schuilhielden in een fabriek. Een hospitaalsoldaat die weigerde mee te doen aan een executie en daarom zelf werd doodgeschoten. Mensen die op het beslissende moment groter bleken dan hun angst. Dat halve uur maakt alles kapot. Morgen staan we twee minuten stil. Maar eigenlijk zouden we vooral dat halve uur moeten voelen. De willekeur. De gruwelijke nabijheid van wat nét te laat kwam. #4mei