Muazzez Çörtelek

Düşünen Keçi...

Hiç akla gelmeyecek kişiler, hatta ünlü hocalar, isimler de belirtmeden metinlerinde YZ kullanabiliyorlar anlaşılan...

@turkerkilic Bu metinde YZ katkısı var mı merak ettim...

MASMAVİ AKIŞTA BENLİK; TANPINAR’DAN BAĞLANTISALLIK BİLİMİNE Ahmet Hamdi Tanpınar’ın “Ne içindeyim zamanın…” dizeleriyle başlayan şiiri, Türk edebiyatının en derin varoluş metinlerinden biridir. Bu şiir, yalnızca estetik bir deneyim değil; aynı zamanda insanın zaman, benlik ve evrenle ilişkisini yeniden tanımlayan sezgisel bir teoridir. Bugün modern nörobilim ve ağ bilimi perspektifinden bakıldığında, Tanpınar’ın bu dizeleri şaşırtıcı biçimde “bağlantısallık” temelli bir varlık anlayışına karşılık gelir. Zaman: Parçalı değil, sürekli bir akış Şiirin ilk dizeleri: “Ne içindeyim zamanın, Ne de büsbütün dışında; Yekpare geniş bir anın Parçalanmaz akışında” klasik zaman algısını kırar. Newtoncu zaman anlayışında zaman, ardışık ve ölçülebilir bir çizgidir. Oysa Tanpınar’ın “yekpare an”ı, sürekliliği ve bölünemezliği ifade eder. Bu yaklaşım, modern fizikteki süreklilik kavramı ve nörobilimdeki akış, “sürekli işlem” (continuous processing) modeliyle örtüşür. Bağlantısallık bilimi açısından zaman, olayların sıralanması değil; ilişkilerin sürekliliğidir. İnsan, zamanın içinde ilerleyen bir nesne değil, zamanın akışında oluşan bir örüntüdür. “Rüzgarda uçan tüy bile Benim kadar hafif değil” Bu dizeler, benliğin çözülmesini anlatır. “Hafiflik”, yalnızca şiirsel bir duygu değil, ontolojik bir durumdur. Sabit, ağır, sınırları belirli bir “ben” yoktur. Yerine, akışkan ve değişken bir varoluş geçer. Modern nörobilimde benlik, sabit bir merkez değil; beynin farklı bölgeleri arasındaki dinamik etkileşimlerin bir sonucu olarak görülür. Connectome (bağlantı ağı) sürekli değişir; dolayısıyla benlik de sürekli yeniden oluşur. Bu bağlamda Tanpınar’ın hafifliği, şu bilimsel gerçeğin şiirsel karşılığıdır: 👉 Benlik, bir nesne değil; bağlantıların akışıdır. Zihin: Öğüten bir ağ sistemi “Başım sükûtu öğüten Uçsuz bucaksız değirmen” Zihin burada enformasyon sistemidir. Gelen veriyi işler, dönüştürür ve anlam üretir. Bu metafor, çağdaş nörobilimdeki “predictive processing” ve “network dynamics” yaklaşımlarına oldukça yakındır. Beyin, dış dünyayı pasif biçimde algılayan bir yapı değil; sürekli tahmin eden, güncelleyen ve bağlantılar kuran bir sistemdir. Tanpınar’ın “değirmeni”, bu sürekli dönüşümün şiirsel ifadesidir. Dünya: Dışımızda değil, içimizde köklenen ağ “Kökü bende bir sarmaşık Olmuş dünya sezmekteyim” Bu dize, şiirin en güçlü ontolojik önermesidir. Dünya, insanın dışında duran bir nesne değildir. İnsan ve dünya, karşılıklı olarak birbirinin içinde köklenir. Bu yaklaşım, Spinoza’nın “içkin varoluş” anlayışıyla ve modern ekolojik düşünceyle örtüşür. Bağlantısallık bilimi açısından ise bu, açık bir sistem tanımıdır: İnsan, çevresinden bağımsız bir varlık değil; onunla birlikte oluşan bir ağ düğümüdür. Masmavi Akış: Bilincin ve varlığın ortak alanı “Mavi, masmavi bir ışık Ortasında yüzmekteyim.” Bu son imge, şiirin zirvesidir. “Mavi ışık”, sınırların ortadan kalktığı bir varoluş alanını temsil eder. Öznenin ve nesnenin ayrımı silinir; geriye yalnızca akış kalır. Yaşamdaşlık Perspektifi: Birlikte varoluşun şiiri Bu şiir, Yaşamdaşlık yaklaşımı açısından şu temel önermeleri içerir: •Varlık, bağımsız birimler değil; ilişkiler ağıdır •Benlik, sabit değil; akışkan bir süreçtir •İnsan ve dünya ayrı değil; birbirine köklenmiş yapılardır •Zaman, parçalı değil; sürekli bir oluş halidir Tanpınar, bilimsel bir dil kullanmaz; ancak sezgisel olarak, günümüzün bağlantısal evren anlayışına ulaşır. Sonuç: Şiirden bilime uzanan bir köprü Tanpınar’ın dizeleri, edebiyat ile bilimin iki ayrı alan olmadığını gösterir. Şiir, bazen bilimin henüz kavramsallaştıramadığı gerçeklikleri sezgisel olarak yakalayabilir. Bugün bağlantısallık bilimi bize şunu söylüyor: Evren, nesnelerden değil ilişkilerden oluşur. Yaşam, bu ilişkilerin sürekliliğidir. Tanpınar ise bunu yıllar önce tek bir imgeyle ifade etmiş: “Masmavi bir ışığın ortasında yüzmek” Bu cümle, belki de yaşamın en sade ama en derin tanımlarından biridir. Foto: patricia realign

Bu diziler bir harika... Ölen çok, bir o kadar öldüren var. Ortalık ağadan, konaktan, varlıktan geçilmiyor. Her tür yasa dışı olay var. Fakat ortada ne yasa, ne polis ne hakim ne karar var? Olaylar öyle akıp gidiyor. Değme kovboy filmi halet etmiş...

Dünya'ya en büyük iz bırakan şarkıcıyla tanışın; O bir mülteci, O bir Zerdüşt, O bir Farslı; x.com/i/status/18607… Farrokh Bulsara’nın kalbi, kadim bir ateşle yanıyordu. Anne babası Bomi ve Jer, Zerdüşt inancına bağlı Persi bir ailedendi. Ataları, bin yıl önce İran’dan dinlerini korumak için Hindistan’a sığınmış, oradan da Zanzibar’a uzanmıştı. Stone Town’un dar sokaklarında, okyanusun tuzlu rüzgârında Farrokh büyüdü; palmiyeler, baharat kokuları ve annesinin mırıldandığı dualarla. 1963’te Zanzibar bağımsızlığını kazandı. Ama mutluluk kısa sürdü. 1964 Ocak ayında devrim patladı. Sokaklar kanla doldu; binlerce Arap ve Hint kökenli hedef alındı. Bomi, karısını ve 17 yaşındaki oğlunu aceleyle topladı. Ellerinde birkaç valiz, derin bir korku. Gemiye binerlerken Jer’in gözleri doldu: “Yine mi sürgün?” diye fısıldadı. Bomi, elini sıktı: “Ateşimiz içimizde, yavrum. Hiç sönmez.”Soğuk İngiltere’ye, Feltham’ın gri sokaklarına vardılar. Farrokh, adını Freddie Mercury’ye çevirdi. Okulda, arkadaşları arasında “yabancı” hissetti ama müziğe sarıldı. Geceleri hâlâ annesinin Zerdüşt dualarını duyuyor, babasının sessiz bakışlarında Zanzibar’ın kayıp ışıklarını görüyordu. O kadim ateş, sahnede “Bohemian Rhapsody”ye dönüştü. Bir göçmenin, bir mültecinin, bir Zerdüşt’ün çığlığı. Freddie, tüm dünyayı kucakladı ama içinde hep o genç çocuk kaldı: valizini tutan, annesinin elini sıkan, “Bir gün evimize döner miyiz?” diye soran. Asla dönmediler. Ama Freddie, şarkılarıyla o ateşi milyonlara taşıdı. Sürgün, acı, özlem… hepsi bir rock efsanesinin kalbine sığdı. Ve hâlâ yanıyor. VESSELAM... Mommyyyy! 🥺

Deniz kenarındaki o güzelim okul bizim mezuniyetimizden sonra DGSA'ne (Sonra Mimar Sinan oldu) verildi. Ben araba vapurlarını uzaktan tanıdım, balıklarla ve okul görevlisi Salim Usta ile dost oldum ve hiç unutmadım, unutamadım. Neden alıyorsunuz çocukların okullarını ellerinden?

Neden? Çocuklar ve gençler düzgün binalarda okumasınlar mı? Öğrencilik yaşamımın en güzel yılları geçti deniz kenarındaki o güzelim okulda ve İstanbul Üniversitesinin merkez binasında... Yine sormak istiyorum, neden öğrencilerden alınıp İlçe MEM'e veriliyor? Merak ediyorum...

"Se llama nostalgia, y sirve para recordarnos que, por suerte, también somos frágiles". Cesare Pavese

@MugeKortanoglu Acıklı, içler acısı bir vaziyet...vah ki vah...

TRT Tozkoparan İskender dizisi için yapılan "ahşap" menzil taşı dekorunu İstanbul 5 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu tarihi eser sanıyor, tescilleniyor, müzeye götürülüyor ve yetmiyor üzerine makale yazılıyor (ardından reddiye makalesi yazılıyor) Fıkra gibi ama değil.

@piinar_o Beğeneceğinizi düşünüyorum...keyifli bir seminer olsun 🌼

@haluk_sargin Üzücü gerçekten...hele bir yazar konuşuyor ise beklenti de biraz artıyor tabii...

@Allmbb tam bır collesme hızla gunluk dertlerımızı bıle 120 kelıme ıle anlatır duruma gelecegız

Televizyonda bir edebiyatçı konuşuyor. Sözcükleri ne kadar hatalı kullanıyor... Son sözcük: "Görmemezlikten..."

@piinar_o Camus başka... Yabancı'yı son filmden sonra bir kez daha okudum ve kaldıramıyorum masanın üzerinden 🪷

@muratonderman En önemli sorunlardan biri. Ben yapmadım, o yaptı...

Yaptığımız ve düşündüğümüz iyi şeyleri kendimize mal ediyoruz ama kötü şeylerden dış güçler sorumlu. Yaya geçitlerinde yayaya yol mu vermiyoruz, devlet sopasını kullansa veririz. Ama fikirlerimizi ve yaptığımız iyi şeyleri cansiperane savunuyoruz. Onlar bize ait, diğerleri değil.

Filmimdi zaten, bir kez daha Benighi... 😇

Ciddiyet; taşkın söylem - abartı ve öfke tezahürü altında kayboluyor, gerçek bir şikayet ise mızmızlanma ile yapılmamış sayılıyor...

@wakhanauthor Ne yapalım, seviyoruz her halini...diyelim 🪟🩵

@Allmbb Hava nihayet açtı! Onbeş gündür kapalıydı, yağmurluydu! :)✨🦋✨🌸✨🌞✨

Endlich haben wir den blauen Himmel wieder gesehen!.. Bosporus in Blau!..

"Yumurta Kapıya Gelince" Neden toplum olarak yönelimimiz bu yönde sorususunun cevabı değil ama üzerinde düşünmeye yarayan soru ve bilgiler yekünü: "Deyimlerimizdeki Evrimsel Baskı ve "Son Dakika" Kurtuluşunun Biyolojisi" Yazı uzun ve keyifli: Buyrunuz .. evrimagaci.org/yumurta-kapiya…

Bütün diziler yüzüklerin efendisi olmuş. İyice şaşırdı herşey... #kıskanmak