🇦🇫سلیم ړنگ

in the 16th century, Pashto-speaking groups migrated from the Sulayman Mountains into South khorasan/Ariana, the Kabul valley, and Peshawar. - Willem Vogelsang

در ادبیات و ناریخ‌نگاری سنتی ایران، منظور از «هندوستان» بیشتر منطقه سند و پنجاب است. خود کلمه «هند»، تلفظ پارسی باستان کلمه «سند»، رودخانه اصلی پاکستان است. در شاهنامه فردوسی، وفتی بهرام گور به دربار شنگل‌، پادشاه هند می‌رود، در واقع به دربار خنگیل، پادشاه پیشاور و مولتان رفته!

ادعا گمراه‌کننده سر زمینی که از «افغان ها »شرح می کند حدود ۱۴۰۰ قرن قدامت دارد. ⏹️بریتانیا نام افغانستان را اختراع نکرد. اما کمک کرد که این نام در سطح بین‌المللی: ▪️در نقشه‌ها▪️در اسناد دیپلماتیک▪️در معاهدات رایج و تثبیت شود.▪️در قرن ۱۹، نام «افغانستان» به‌تدریج به‌عنوان نام رسمی کشور مروج شده است. بریتانیا درین زمینه در اسناد بین‌المللی چنین عبارت مرکب را تا حدی گسترش داد. ⏹️زمینهٔ تاریخی: ▪️در زمان امپراتوری درانی (قرن ۱۸)، این منطقه به‌عنوان سرزمین افغان‌ها شناخته می‌شد. 🔳شرح: عبارت «افغان-ستان» اسم است که برای نام‌بردن از: انسان، مکان، شیء، یا مهفوم استفاده می‌شود. ⬅️ریشه« افغان» +«ستان» 🟨 اوستایی: اَپاکا[apākā]↩️ اَبَگانو[abagano]🔄 اَبگان[Abgān]⬅️ اَفغان[Afghan]:معنی اسم برای گروه آریایی-باختری. اَپاکا[apākā]: مرکب از [اپَ-کا] اپَ:در اوستایی معنی: ▪️«دُور»-[away ] ▪️«جدا»—«دُور» [afar] ▪️«از»-[from] ⸻ ۲. کا -[kā / -ka] پسوند[suffix] و‌در اوستایی و هندو‌یورپین [Indo-European برای ▪️ساختن اسم ▪️نام‌گذاری نژاد ، گروه، نسب، قوم استفاده می شود: با احتمال زیاد: نژاد -گروه ای دُور جدا apa + ka↪️ apaka / apākā 🟨اوستایی : سْتَا [stā]: اِسْتاتَا[stata]🔄ستا، ستان، استاده معنی : ▫️ تنظیم کردن ▫️بالای چیزی یا «پای» استقامت کردن ؛ایستاده شدن. «ستا» در بطن «ایستاده» دفن است. ▫️آستان یعنی «داخل شدن -entrance» ▫️ورود «گرما» بعد از فصل بهار : 🔸تاب+ستان 🔸ورود «ژمه-سردی ،خنک » ‌بعد از فصل خزان:زم+ستان. ابگانیس Abgānis / اوگانه (Avagāṇa) / افغان» ⏹️ قبل از این‌که «افغانستان» به‌عنوان یک دولت شکل بگیرد. اَبَگانو[abagano]🔄 اَبگان[Abgān] در منابع تاریخی بسیار قدیمی ذکر شده است. مهم‌ترین منابع ذکر شده‌اند: 🔸اوستا :۱۷۰۰ قبل از میلاد 🔸ریگویدا : (حدود ۱۵۰۰–۱۲۰۰ قبل از میلاد، 🔸اسنادِ باختری (قرنِ چهارمِ میلادی): عبارت «اَبَگانو -abagano » را ذکر می کند . ϸαογο λαβο αβγανο … اَبَگانو[abagano] چهار بار ذکر شده است. Nicholas Sims-Williams) BD II (Bactrian Documents, Part II) •Pages: 19, 90, 122, 144, 181a •The word appears 4 times as αβγαν 🔸 برِهَت سَمْهِیتا - Brihat Samhita (قرن ۶ میلادی) نوشتهٔ : وَرَاهامِهِیرا [Varahamihira] ▪️در این کتاب عبارت «اوگانه (Avagāṇa)» آمده است که به افغان‌ها نسبت می‌گیرد Avagāṇa” (अवगाण / अवगाणाः) اَوَنتیاه پاراسیکاه شَکاه یَوَناه رومَکاه چَ تُرُشکاه سِندهَوَه اَوَگاناه … 🔳 َوَنتی‌ها، پارسی‌ها، شَک‌ها، یونانی‌ها (یَوَنه‌ها)، و رومی‌ها، ترک‌ها، سِندهی‌ها، و اَوَگانه‌ها … अवन्त्याः पारसीकाः शकाः यवनाः रोमकाः च । तुरुष्काः सिन्धवः अवगाणाः … 🟨ریشه‌شناسی (etymology-اتیمولوژی) دو دیدگاه اصلی وجود دارد: ▪️ اوگانه (Avagāṇa-अवगाण: نام قومیِ غیرسانسکرت است که از عبارت اوستایی↩️سانسکرت شده است. تحول احتمالی: َپاکا / اَپاگانا (اوِستایی) اَوَگانَه / اَوَگاناه[ Apāka / Apāgana 🔄 اَوَگانا[سَنسکریت Avagāṇaḥ / Avagāṇāḥ اَوَگانَه / اَوَگاناه🔄افغان [Afghān (دری/عربی 🔲پ → و/ب → ف ـآنَه → ـان •p → v/b → f •-āṇa → -ā 🔸. حدودُ العالَم (۹۸۲ میلادی) Hudud al-Alam حدودُ العالَم («ناحیه‌های جهان») یک اثر جغرافیاییِ دری از قرن دهم میلادی است و از کهن‌ترین آثار باقی‌مانده به نثر دری به‌شمار می‌رود. این کتاب توصیفی کوتاه اما گسترده جهان در قرن دهم است که جغرافیا و‌وسعت جهان را از اقیانوس اطلس تا آسیای شرقی، را شرح و‌ارائه می‌کند ▪️از افغان‌ها در جغرافیای ناحیه هندوکش بین‌آمو و سفید کوه ذکر می کند. 🔸ابو‌ریحان البیرونی َحْقِيقُ مَا لِلْهِنْدِ مِنْ مَقُولَةٍ مَقْبُولَةٍ فِي الْعَقْلِ أَوْ مَرْذُولَةٍ(۱۰۳۰ًم) 🔸 تاریخِ یَمینی(قرن ۱۱ میلادی) Tarikh-i Yamini نوشتهٔ ابو نصر محمد بن عبدالجبار العتبی Al-Utbi ▪️از افغان‌ها به‌عنوان مردمانی در مناطق کوهستانی (اطراف غزنی و کوه‌های سلیمان) یاد می‌کند.ابو نصر محمد بن عبدالجبار العتبی (درگذشته حدود ۱۰۳۶ میلادی) یک تاریخ‌نگار و منشیِ دری ‌زبان بود که در دربار فرمانروایان آغازین امپراتوری غزنوی فعالیت داشت. 🔸بابر نامه (قرن ۱۶ میلادی) Baburnama نوشتهٔ :ظهیرالدین محمد بابر (۱۴۸۳–۱۵۳۰) ▪️بارها از افغان‌ها نام می‌برد بابرنامه (به‌معنای «کتاب بابر»)، که با نام «تزکِ بابری » نیز شناخته می‌شود، خاطرات ظهیرالدین محمد بابر (۱۴۸۳–۱۵۳۰)، و‌ بنیان‌گذار امپراتوری مغول در هند است .این اثر به زبان ترکیِ جغتایی نوشته شده و به‌عنوان نخستین زندگی‌نامهٔ واقعی در ادبیات اسلامی و یکی از منابع مهم تاریخ دورهٔ مغول به‌شمار می‌رود. #آریانا #افغانستان

Afghan=Afghanistan’s Pashtuns Tajik, Hazara and Uzbeks are not Afghan. They have their own nations!

دا خولۍ د افغانستان خولۍ ده، نو د هر افغان خولۍ ده. دا که زما د اوزبیک، تورکمن، تاجیک یا پښتانه و بلوڅ یا نورستاني هېوادوال ده، نو زما خولۍ ده. دا خولۍ زموږ د ملي هویت یوه نښه ده! هرڅوک چې د نړۍ په هرځای کې ځان‌ته افغان وايي، دا خولۍ پرې ښه ښکاري. دا د نوي افغان ملتپال نسل د مبارزې او ویښ شعور په سېمبول بدله شوې خولۍ ده، چې زموږ ټولو سر پرې هسک دی. یادښت: دغه خولۍ چې زما پر سر یې وینئ، او دا پټو چې زما پراوږو دی، د ګران منظور پښتین خپله خولۍ او خپل پټو دی چې څو کاله وړاندې یې د لاس نښه رالېږلي وو. عمر یې ډېر شه!

رومي رح رومي جلال دې، رومي جمال دې جلال جمال چې، يو شي کمال دې د اضافاتو نسبت چې ورک شي بيا انفصال شته، نهٔ اِتصال دې /#حمزه_بابا

د کابل پوهنتون د ازبکي ژبې او ادبیاتو پوهنځي یو محصل وايي، چې د طالبانو د لوړو زده کړو وزیر ندامحمد ندیم د چارشنبې په ورځ له دې امله پرمخ په څپېړه وهلی، چې د وزیر په باور، د منظور پشتین خولۍ یې پر سر کړې وه. نوموړی وايي، دغه خولۍ د ازبکانو د فرهنګ برخه ده او دی منظور پشتین نه پېژني او نه هم اړیکه ورسره لري.