Isa Yusibov 🇪🇺 🇳🇱 🇺🇦@Isa_Yusibov
ANALYSE: DE KANS OP EEN DIRECTE OORLOG TUSSEN RUSLAND EN DE NAVO
Thinking the unthinkable
Afgelopen weken hebben we statements gezien van NAVO SG Rutte over de noodzaak tot opschroeven van militaire capaciteiten van de NAVO-landen. De discussie hieromtrent heeft veel stof doen opwaaien.
Persoonlijk heb ik telkens gezegd dat kans op deze militaire confrontatie met Rusland er niet was. Maar mijn perceptie beriep zich op de discussie of Rusland de NAVO zou kunnen aanvallen nav onze wapenleveranties richting Kyiv. Op dit moment is er geen verandering in mijn opinie: Rusland gaat de NAVO niet aanvallen welke wapens wij ook leveren.
Dat neemt niet weg dat Poetin een scheef, schizofreen wereldbeeld heeft over de grenzen van Rusland. "Die eindigen nergens" heeft hij ooit gezegd. Ook heb ik vaak volgehouden dat de Baltische landen volgende zullen zijn als hij zijn zin krijgt mbt oorlog in Oekraine.
Ergo, ik sluit me al een tijdje aan bij de statements van verschillende opperbevelhebbers uit Europese landen.
Kleine greep uit die statements:
Hoofd Generale Staf van Duitsland: "Bij een Russische invasie zijn wij kansloos. We zijn niet in staat om ons te beschermen."
Hoofd Britse strijdkrachten: in 3 jaar klaar zijn voor een oorlog, Rusland gaat NAVO aanvallen.
Hoofd van de Duitse Federale Inlichtingendienst: "Rusland zou tegen het einde van het decennium een aanval op de NAVO kunnen uitvoeren"
De recente uitspraak, oftewel de opdracht van Poetin om klaar te zijn voor een directe oorlog met de NAVO in 10 jaar vind ik wel zorgelijk.
De terechte vraag die ik vaak krijg is ook: "Ze kunnen Oekraine niet eens onder de knie krijgen, hoe gaan ze de NAVO aanvallen."
Ik heb mijn gedachten op een rijtje gezet over wat Poetin en Russische militaire echelons zouden kunnen doen in 10 jaar om in staat te zijn voor zo'n confrontatie.
WAT KAN RUSLAND DOEN?
Strategische planning en modernisering op lange termijn:
De huidige problemen van Rusland in Oekraïne staan niet in de weg om te leren, zich aan te passen en te verbeteren. Als de Russische regering en militaire leiding hun tekortkomingen erkennen, kunnen ze de komende jaren gebruiken om hun strijdkrachten te herstructureren, te investeren in moderne wapens en een effectiever professioneel leger op te leiden. Over 10 jaar zou er een gereorganiseerd Russisch leger kunnen ontstaan, dat de geleerde lessen heeft verwerkt, raketsystemen van de volgende generatie heeft geïntroduceerd, elektronische oorlogsvoeringsmogelijkheden heeft verbeterd en zijn nucleaire afschrikkingshouding heeft verfijnd.
Strategische focus op geavanceerde oorlogsvoering:
Hoewel het conflict in Oekraïne zwaar is geweest in grondgevechten en een minder technologisch geavanceerde tegenstander, legt de Russische strategische doctrine historisch gezien aanzienlijke nadruk op geavanceerde wapens zoals middellangeafstandsraketten, hypersonische missiles, cyberoperaties en nucleair aangedreven onderzeeërs. In de loop van een decennium zou Rusland deze geavanceerde capaciteiten specifiek kunnen aanscherpen om de sterke punten van de NAVO tegen te gaan. Dit kan het inzetten van bijv. geavanceerde anti-access/area denial netwerken omvatten, het versterken van de geïntegreerde luchtverdedigingssystemen en het inzetten van next-generation straaljagers en drones. Deze stappen zouden gericht zijn op het afschrikken of zelfs uitdagen van de NAVO, in plaats van zich te richten op hetzelfde soort operaties die momenteel in Oekraïne plaatsvinden.
Economische en industriële heroriëntatie:
Hoewel de Russische economie lijdt onder sancties, biedt een decennium de tijd om te draaien naar nieuwe handelspartners, te investeren in strategische industrieën en een grotere autarkie in defensieproductie te bereiken. Als het Russische leiderschap erin slaagt een duurzame militair-industriële basis te creëren die bestand is tegen westerse sancties, zouden de Russische strijdkrachten beter bevoorraad en veerkrachtiger kunnen zijn dan ze nu zijn. Gediversifieerde partnerschappen in Azië, het Midden-Oosten en Afrika zouden een deel van de huidige economische pijn van Rusland kunnen verzachten en de defensie-uitgaven op de lange termijn kunnen stabiliseren. Er is in mijn ogen ook een reden waarom Poetin een econoom zonder militaire dienst hoofd van Defensie heeft gemaakt. Rusland gaat komende jaren gebruiken om de economie volledig te richten op een oorlogsindustrie.
Verschuivingen in wereldwijde allianties en kansen:
Het internationale landschap zou er over een decennium heel anders uit kunnen zien. Opkomende machten zouden de westerse eenheid kunnen ondermijnen, of interne politieke verschuivingen in belangrijke NAVO-staten zouden de vastberadenheid en samenhang van de alliantie kunnen verzwakken. Als de eenheid van de NAVO afbrokkelt - door politieke meningsverschillen, verschuivingen in de focus van het Amerikaanse buitenlandse beleid of economische crises - kan Rusland een opening zien. Een meer gefragmenteerde NAVO zou gemakkelijker te confronteren zijn dan de relatief samenhangende alliantie die er vandaag de dag bestaat. Rusland zou kunnen gokken dat het deze toekomstige politieke kwetsbaarheden effectiever kan uitbuiten dan dat het de huidige omstandigheden kan beïnvloeden.
Nucleaire en strategische afschrikking:
Het nucleaire arsenaal van Rusland is nog steeds een van de grootste ter wereld. Zelfs als het worstelt in conventionele oorlogsscenario's, bieden zijn nucleaire en strategische troepen het aanzienlijke hefboomwerking. In het komende decennium zou Rusland zijn nucleaire triade kunnen moderniseren, geavanceerde leveringssystemen kunnen integreren en zijn second-strike-capaciteiten kunnen versterken, waardoor een directe confrontatie met de NAVO minder ondenkbaar lijkt. Deze toegenomen strategische afschrikking zou het Russische leiderschap kunnen aanmoedigen om risicovollere beleidsmaatregelen of confrontaties aan te gaan die ze momenteel zouden vermijden.
Doctrinaire evolutie met nadruk op hybride en niet-lineaire oorlogsvoering:
Rusland richt zich mogelijk minder op grote, kostbare conventionele grondcampagnes en meer op hybride, cyber- en grijze zonestrategieën om de NAVO te verzwakken voordat openlijke vijandelijkheden zelfs maar beginnen. Een decennium aan investeringen in cyberoorlogsvoering, manipulatie van sociale media, sabotage, economische druk en het gebruik van proxy-troepen zou Rusland aanzienlijke asymmetrische voordelen kunnen opleveren. Tegen de tijd dat er een directe confrontatie plaatsvindt, zou de NAVO al strategisch in het nadeel kunnen zijn of intern verdeeld kunnen zijn vanwege aanhoudende Russische hybride operaties.
Over de NAVO gesproken: het is geen geheim dat de alliantie ook veel uitdagingen ondervindt. En deze zouden nog groter kunnen zijn als Trump zijn handen er af haalt.
UITDAGINGEN BINNEN DE NAVO
NAVO-landen besteden nu gezamenlijk twee procent van het BBP aan defensie, maar bij gebrek aan Amerikaanse steun zijn Europese legers nog steeds niet voldoende voorbereid, uitgerust en in staat om te vechten tegen een grootmacht. Europa blijft op verschillende belangrijke gebieden sterk afhankelijk van de Verenigde Staten. Op zichzelf mist het veel van de belangrijkste hulpmiddelen die nodig zijn voor succesvolle verdediging, waaronder luchtbrugcapaciteiten, lucht-lucht-bijtanken, luchtverdediging op grote hoogte, ruimtemiddelen en operationele inlichtingen - deze worden allemaal voornamelijk geleverd door de Verenigde Staten.
Zonder Amerikaanse hulp zou de NAVO een groot deel van zijn militaire voorsprong op Rusland verliezen. De Europese defensie-industrie blijft ernstig gefragmenteerd en het ontwikkelen van de benodigde defensiecapaciteiten om het verlies van Amerikaanse steun te compenseren, zou de rest van dit decennium kunnen kosten.
Mocht Washington Europa aan zijn lot overlaten, dan zou Moskou kunnen berekenen dat het met succes zijn toevlucht zou kunnen nemen tot nucleaire chantage om het grondgebied van NAVO-lidstaten te veroveren.
Europa moet zijn militaire capaciteiten vergroten en investeren in gebieden die momenteel door de VS worden ondersteund. De echte kracht van de Alliantie ligt niet alleen in de aantallen, maar ook in de collectieve vastberadenheid. Een vloot tanks, vliegtuigen en schepen betekent weinig als iedereen weet dat je aarzelt om ze te gebruiken.
NAVO afhankelijkheid van de Verenigde Staten en uitdagingen als de Amerikaanse steun wegvalt:
Militaire machtsprojectie
Voorwaartse aanwezigheid en wereldwijd bereik: De Verenigde Staten leveren het grootste deel van de langeafstandsluchtbrug, zeebrug en logistieke capaciteiten van de NAVO. Deze capaciteiten stellen de NAVO in staat om snel troepen in te zetten waar ze nodig zijn. Zonder de VS zouden Europese legers moeite hebben om grote aantallen troepen en materieel snel naar bedreigde frontliniestaten zoals Estland, Letland of Litouwen te verplaatsen.
Luchtoverwicht en geavanceerde platforms: De Amerikaanse luchtmacht en marine brengen geavanceerde platforms (bijv. F-35's, elektronische oorlogsvoeringscapaciteiten, geavanceerde ISR - inlichtingen, bewaking, verkenning) die voor de Europese NAVO-staten een uitdaging zouden zijn om te kopiëren.
Maritieme dominantie: De Amerikaanse marine ondersteunt de maritieme strategie van de NAVO en beschermt cruciale zeeverbindingen over de Atlantische Oceaan. Zonder de Amerikaanse vloot zouden de maritieme aanwezigheid van de NAVO en de anti-onderzeebootoorlogvoeringscapaciteiten in de Noord-Atlantische Oceaan, de Oostzee en andere belangrijke regio's drastisch afnemen.
Nucleaire afschrikking
Uitgebreide nucleaire afschrikking: een van de belangrijkste pijlers van de NAVO is de Amerikaanse nucleaire paraplu. Hoewel Frankrijk en het VK wel nucleaire arsenalen bezitten, zijn de schaal en de expliciete veiligheidsgaranties die de VS biedt, essentieel voor het afschrikken van een Russische nucleaire dreiging. Een vermindering van de Amerikaanse inzet zou de afschrikkingspositie van de NAVO kunnen verzwakken.
Inlichtingen, bewaking en verkenning
Geavanceerde inlichtingenmiddelen: de VS exploiteert een groot aantal satellieten, signaalinlichtingen (SIGINT) en breedspectrumbewakingsplatforms. Deze inlichtingencapaciteit ondersteunt realtime bewustzijn op het slagveld, vroege waarschuwing en strategische planning. Europese bondgenoten hebben wel wat ISR-capaciteiten, maar niet op de diepte of schaal van de Verenigde Staten.
Cyber- en elektronische oorlogsvoering: De VS heeft ook aanzienlijke cybercapaciteiten en geavanceerde middelen voor elektronische oorlogsvoering. Hoewel Europese bondgenoten verbeteren, blijven er aanzienlijke hiaten bestaan, waardoor de VS een cruciale partner is in de verdediging tegen cyberinbraken en elektronische aanvallen, met name van een zeer capabele tegenstander als Rusland.
Logistieke en instandhoudingsinfrastructuur
De defensie-industriële capaciteit van de Verenigde Staten zorgt voor een aanhoudende productie van geavanceerde munitie en apparatuur, wat cruciaal is in een langdurig conflict met hoge intensiteit. Europese producenten hebben systemen van hoge kwaliteit, maar beperkte productielijnen, waardoor het moeilijk is om voorraden snel aan te vullen.
Training en standaardisatie: De VS speelt een centrale rol bij het standaardiseren van NAVO-doctrines, het uitvoeren van grootschalige multinationale oefeningen en het bieden van trainingsfaciliteiten. Het verlies van dit leiderschap zou de interoperabiliteitsinspanningen belemmeren, vooral als landen afdrijven naar verschillende defensieprioriteiten.
Mogelijke uitdagingen als de Amerikaanse veiligheidsparaplu verzwakt:
Snelle reactie en versterking
Langzamere troepeninzet: Zonder de Amerikaanse capaciteiten voor zwaar transport zou het vermogen van de NAVO om pantserbrigades, luchtverdedigingseenheden en andere cruciale troepen snel naar de Baltische staten te verplaatsen aanzienlijk worden belemmerd. Geografie is van belang: de Baltische staten delen een grens met Rusland en liggen ver van de meeste andere NAVO-leden, wat de versterking en logistiek compliceert.
Beperkte luchtdekking: Als er minder Amerikaanse vliegtuigen en piloten beschikbaar zouden zijn, zouden Europese luchtmachten extra druk ondervinden om het luchtruim te patrouilleren, no-flyzones te handhaven en grondaanvalsoperaties uit te voeren. Hoewel sommige Europese bondgenoten (bijv. Frankrijk, het VK, Duitsland, Italië en andere) moderne gevechtsvliegtuigen hebben, zouden de schaal en het tempo die nodig zijn in een grootschalig conflict hun capaciteit kunnen overschrijden.
Verminderde afschrikkingshouding
Hoger risico op escalatie: Met een minder geloofwaardige nucleaire afschrikking van de NAVO (als Amerikaanse garanties onzeker worden), kan Rusland een kans zien om Baltische staten te dwingen of onder druk te zetten zonder angst voor onmiddellijke en overweldigende vergelding. Dit verlaagt de drempel voor Russisch avonturisme.
Verlies van strategische duidelijkheid: De VS verenigt de alliantie vaak door strategische prioriteiten en rode lijnen te stellen. Als Washington niet langer een stevige backstop is, kan de afschrikkingsboodschap van de NAVO gefragmenteerd raken, wat Rusland ertoe aanzet de vastberadenheid van kwetsbaardere leden te testen.
Beperkte industriële piekcapaciteit: Hoewel Europese landen hun defensiebudgetten verhogen, duurt het jaren om de productie van complexe verdedigingssystemen op te voeren. De Amerikaanse industriële basis heeft de breedte om een langdurig conflict te doorstaan, terwijl Europese staten moeite kunnen hebben om verliezen in geavanceerde platforms, munitie en reserveonderdelen te compenseren.
Spanningen op interne EU-transportroutes: De infrastructuur in heel Europa is verbeterd onder de initiatieven van de NAVO voor "Militaire mobiliteit", maar is nog steeds vaak afhankelijk van Amerikaanse planning, financiering of coördinatie voor grootschalige bewegingen. Een crisis in de Baltische staten zou de zwakheden in het snel transporteren van zwaar materieel over nationale grenzen heen aan het licht brengen. Toen ik in de TK werkte heb ik vaak de nadruk gelegd op de noodzaak mbt een militaire Schengenzone.
Cyber- en elektronische oorlogsvoering: De NAVO vertrouwt in hoge mate op Amerikaanse capaciteiten om cyberaanvallen te detecteren, af te schrikken en indien nodig te beantwoorden. Europese legers hebben cybercommando's op kleinere schaal met verschillende niveaus van volwassenheid en coördinatie. In een algeheel conflict met Rusland, bekend om zijn robuuste eenheden voor elektronische oorlogsvoering (EW), zou het gebrek aan Amerikaanse cyber-/EW-middelen van de NAVO een grote kwetsbaarheid zijn.
Ruimtegebaseerde middelen: Europa heeft een aantal ruimtegebaseerde verkennings- en communicatiesatellieten, maar het grootste deel van de veilige militaire satellietnetwerken en wereldwijde positioneringssystemen die NAVO-operaties ondersteunen, zijn eigendom van de VS. Het verzwakken van die ondersteuning zou het situatiebewustzijn, de veilige communicatie en de precisieaanvalscapaciteiten van de NAVO aantasten.
Vooruitkijken: 10 jaar in de toekomst
Als de Amerikaanse veiligheidsparaplu aanzienlijk zou worden ingekort, zou de NAVO over 10 jaar te maken kunnen krijgen met:
Beperkte strategische mobiliteit: zelfs met plannen om te investeren in transportvliegtuigen, zal strategische luchtbrug waarschijnlijk onvoldoende blijven als de VS zijn capaciteiten volledig terugtrekt. De capaciteit van Europa zou verbeteren, maar niet kunnen tippen aan het wereldwijde bereik op Amerikaans niveau.
Labs in C4ISR (Command, Control, Communications, Computers, Intelligence, Surveillance, Reconnaissance): hoewel de Europese samenwerking op het gebied van inlichtingendeling (via PESCO-projecten bijvoorbeeld) kan toenemen, zou het verlies van Amerikaanse inlichtingenmiddelen en geavanceerde technologieën aanzienlijke gaten in aanhoudende bewaking en vroege waarschuwing creëren.
Toegenomen kwetsbaarheid in de Baltische regio:
Europese landen zouden een robuuste voorwaartse aanwezigheid nodig hebben om agressie af te schrikken. Snelle versterking zou een uitdaging blijven vanwege verminderde mobiliteit en zwakkere logistieke netwerken. Een conflictscenario zou meer lokaal en langdurig kunnen worden, met het risico van Russische escalatie of "fait accompli"-tactieken als Moskou denkt dat het snel winst kan boeken voordat de NAVO volledig mobiliseert.
Ondermijnde nucleaire afschrikking:
Alleen vertrouwen op Britse en Franse nucleaire arsenalen zou niet de enorme omvang en helderheid van afschrikking evenaren die ooit door de Amerikaanse paraplu werd geboden. Dit verhoogt de inzet voor confrontatie en zou Rusland kunnen verleiden om agressievere activiteiten onder de nucleaire drempel uit te voeren.
Fragmentatierisico's binnen de NAVO:
Bij gebrek aan sterk Amerikaans leiderschap zouden uiteenlopende nationale belangen consensus kunnen belemmeren. Sommige leden zouden diplomatieke of economische reacties kunnen prefereren, terwijl frontliniestaten aandringen op een militaire reactie. Deze verdeeldheid zou de afschrikking kunnen verzwakken.
WAT MOET DE NAVO/EU DOEN?
Hoewel de vermindering van de Amerikaanse rol grote uitdagingen met zich mee zou brengen, zijn er gebieden waarop Europa zou kunnen investeren en zich zou kunnen aanpassen:
Europees Defensiefonds en gezamenlijke aanbesteding:
Gezamenlijke EU-defensie-initiatieven zouden de industriële coördinatie kunnen vergroten, onderzoek en ontwikkeling kunnen stimuleren en de interoperabiliteit kunnen bevorderen.
Franse en Britse nucleaire rol:
Een prominentere Frans-Britse nucleaire paraplu zou een afschrikwekkend effect kunnen hebben, hoewel het onwaarschijnlijk is dat deze wordt opgeschaald om deze te evenaren met de VS.
Toegenomen defensie-uitgaven:
Als NAVO-Europeanen consequent hogere uitgaven blijven doen, zouden ze nichesterktes kunnen ontwikkelen (bijv. geavanceerde luchtverdediging, gevechtsvliegtuigen van de volgende generatie, maritieme patrouilles) en de paraatheid kunnen vergroten.
Versterkte cyberverdediging:
Naarmate cyberdreigingen toenemen, zou EU-NAVO-samenwerking cybercommando's in Europa kunnen stimuleren, waardoor een deel van de capaciteitskloof wordt gedicht als de Amerikaanse middelen afnemen.
Verdere operationele integratie ten behoeve van interoperabiliteit:
Initiatieven om commandostructuren en mobiliteit te stroomlijnen (bijvoorbeeld door bureaucratische obstakels voor troepenbewegingen over de grens weg te nemen) zouden een snellere collectieve respons mogelijk maken.
Conclusie:
Momenteel heeft Rusland niet de nodige capaciteiten om een directe militaire confrontatie met US-led NAVO te beginnen. Dit kan echter veranderen nu Rusland daartoe de nodige stappen zet en openlijk heeft aangegeven klaar te moeten zijn voor een oorlog met de NAVO. De houding van Trump hierin zal bepalend zijn over de stabiliteit op ons continent. Als de NAVO, vooral de Europese pijler daarin niet snel de nodige maatregelen treft zal dit Poetin al te meer uitnodigen om bijvoorbeeld Baltische staten aan te vallen.
Willen we ervoor zorgen dat Poetin niet in staat blijft, ook over 10 jaar, dan moeten we NU de nodige stappen ondernemen. Oekraine blijven steunen en ervoor zorgen dat Poetin daar zijn zin niet krijgt is iig de stap 1.
EINDE ANALYSE
