Connecting Central Europe

🧵 SZCZYT TRÓJMORZA W DUBROWNIKU — sześć ustaleń po pierwszym dniu [WĄTEK] Rok temu część komentatorów powtarzała, że Inicjatywa Trójmorza skończy się wraz z osłabnięciem zaangażowania Polski po wyborach. Jednak szczyt w Dubrowniku pokazał coś przeciwnego. Włochy dołączyły jako siódmy partner strategiczny, Bank Gospodarstwa Krajowego podpisał list intencyjny w sprawie Funduszu Funduszy (tak — to oficjalna nazwa) o kapitale 2 mld euro, a Słowacja przyjęła organizację kolejnego szczytu w 2027 r. Poniżej najważniejsze ustalenia z pierwszego dnia. 1/ POLSKA REPREZENTANTEM REGIONU NA G20 W deklaracji końcowej trzynaście państw uczestniczących Trójmorza wskazało Polskę jako reprezentanta formatu na szczycie G20 w 2026 r., którego gospodarzem są Stany Zjednoczone. Prezydent @NawrockiKn: „Cieszę się, że wszystkie kraje członkowskie Inicjatywy Trójmorza w ostatecznej deklaracji wskazały Polskę jako reprezentanta całego regionu". Polska nie jest formalnym członkiem G20 — wchodzi do rozmów jako państwo zaproszone przez gospodarza, z konkretnym mandatem trzynastu stolic, łącznie 120 milionów obywateli i łączną gospodarką równą siódmej na świecie. 2/ FUNDUSZ FUNDUSZY BGK NA 2 MLD EURO Bank Gospodarstwa Krajowego podpisał w Dubrowniku list intencyjny w sprawie utworzenia mechanizmu „Three Seas Initiative Infrastructure Fund of Funds". Sygnatariuszami są: BGK, chorwacki HBOR, banki rozwoju Rumunii, Litwy i Słowenii oraz Europejski Fundusz Inwestycyjny. Cel kapitałowy: minimum 2 miliardy euro (około 8,5 miliarda złotych). Forma: fundusz funduszy — kapitał zasila istniejące i nowe fundusze infrastrukturalne, które dopiero finansują konkretne projekty. Uruchomienie planowane jest na drugą połowę 2026 r., już pod słowacką prezydencją w formacie. To dobra informacja, bo pięć dni wcześniej w swoim tekście Ian Brzeziński z Atlantic Council ostrzegał, że dotychczasowy 3SI Investment Fund o kapitale 1,3 miliarda euro niemal wyczerpał już dostępne środki. Nowy fundusz nie zastępuje starego, lecz wzmacnia jego działanie: konkretne pieniądze pod konkretne projekty drogowe, kolejowe i energetyczne, bez ciągłego oczekiwania na deklaracje polityczne. 3/ UKRAINA — CZTERY KONKRETNE PROJEKTY Premier Ukrainy @Svyrydenko_Y zgłosiła pakiet propozycji w sprawie udziału Ukrainy w 3SI: — przedłużenie korytarza Via Carpatia z Rzeszowa przez Lwów do Kijowa, — przedłużenie Rail2Sea do portu w Odessie, — dedykowane moce rewersowe gazu do ukraińskich podziemnych magazynów, — osobne „ukraińskie okienko" w funduszu Trójmorza, z pierwszym finansowaniem pod słowacką prezydencją. Premier Svyrydenko: „Ten format powinien przyjąć nową rolę w architekturze bezpieczeństwa Europy, która w tej dekadzie zmieniła się diametralnie. Ukraina jest gotowa stać się integralną częścią Trójmorza". Deklaracja końcowa wpisała korytarze infrastrukturalne jako „military mobility and dual-use infrastructure" — czyli infrastrukturę podwójnego zastosowania, projektowaną od początku tak, by mogło z niej korzystać wojsko. To konkretne włączenie Ukrainy w zachodni system bezpieczeństwa, na długo przed jej formalną akcesją do Unii Europejskiej i NATO. Ukraina pozostaje państwem stowarzyszonym, ale operacyjnie zostaje wciągnięta w infrastrukturę formatu na prawach państwa uczestniczącego. 4/ STANY ZJEDNOCZONE — NOWA SKALA ZAANGAŻOWANIA Delegacją amerykańską kierował sekretarz energii Chris Wright. Najważniejsze elementy ogłoszone w trakcie szczytu: — „Trump Peace Pipelines Framework" — rama infrastruktury energetycznej regionu, — „Southern Interconnection" — nowy gazociąg łączący Adriatyk z Bałtykiem, — modernizacja amerykańsko-chorwackiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, — wspólne oświadczenie w sprawie cywilnej energetyki jądrowej, — centrum danych dla sztucznej inteligencji w Sisaku za 50 miliardów euro — największa pojedyncza prywatna inwestycja w historii Chorwacji. Po raz pierwszy w historii formatu Trójmorze stało się platformą, na której administracja amerykańska ogłasza inwestycje technologiczne tej skali. Sztuczna inteligencja, atom i nowa infrastruktura gazowa — to nowa generacja zaangażowania, znacznie wykraczająca poza klasyczny LNG. 5/ WŁOCHY i SŁOWACJA Włochy stają się siódmym partnerem strategicznym Trójmorza obok Stanów Zjednoczonych, Niemiec, Japonii, Komisji Europejskiej, Hiszpanii i Turcji. Pierwsze państwo Europy Południowej w tej kategorii — Rzym dołącza do 3SI, bo dostrzega w formacie naturalne przedłużenie korytarzy Adriatyk-Bałtyk i własnych interesów w basenie Morza Czarnego. Natomiast Słowacja przyjęła organizację dwunastego szczytu Trójmorza w 2027 r. To pierwsza prezydencja obecnego rządu Roberta Ficy w formacie — wskazówka, że nawet kraje zdystansowane wobec głównej linii proukraińskiej widzą w 3SI wartość strategiczną. 6/ WĘGRY — WSTRZYMAŁY SIĘ Węgry zastosowały formalną formułę „constructive abstention" w sprawie deklaracji końcowej. Ostateczną decyzję o stanowisku podejmie nowy rząd po zaprzysiężeniu. WNIOSKI Z formatu skupionego na drogach, gazociągach i deklaracjach Trójmorze przekształca się w strukturę polityczno-gospodarczą z czterema filarami: transportem, energią, cyfryzacją i finansami. Dziesiąty rok kończy trzema elementami, których wcześniej brakowało: — mandatem regionalnym w globalnym zarządzaniu (Polska na G20), — mechanizmem finansowym o realnej skali (Fundusz Funduszy o wartości 2 miliardów euro), — pierwszą strategiczną agendą technologiczną (sztuczna inteligencja, półprzewodniki, kosmos, cyberbezpieczeństwo, cywilna energetyka jądrowa). Z poparciem administracji Trumpa, własną, raczkującą architekturą finansową, konkretnymi planami powiązań z Ukrainą i wspólnym głosem na G20, Europa Środkowa zaczyna budować własną architekturę bezpieczeństwa. To region, z którym Bruksela, Waszyngton i Berlin muszą od teraz liczyć się poważniej niż dotąd.

Nezaplacené sociální odvody státu a nedoplacené výplaty místním zaměstnancům nebo kanceláře v kontejnerech, tak vypadala údajně práce pro RegioJet v Polsku. Český soukromý dopravce tam měl provozovat linky z Krakova do Varšavy a Gdyně a z Varšavy do Poznaně. Nedávno ale oznámil jejich konec ke 3. květnu a majitel firmy Radim Jančura tvrdě kritizoval podmínky a překážky, kterým jako konkurent na polské železnici čelil. 🔗 Pokračujte ve čtení na webu 👉 hn.cz/c1-67869240?ut… ✍ Martin Ehl, hlavní analytik HN @MartinCZV4EU 📷 Libor Fojtík