Renaissance Instituut

✒️ De Culturele Zomer ☀️ Deze zomer neemt het Renaissance Instituut je mee op culturele reis. Dagelijks delen we grote werken uit de literatuur, muziek, poëzie, film en schilderkunst. Van oude meesters tot vergeten parels. 📌 In deze draad vind je alle bijdragen op een rij.

‘Woke-rechts’ klinkt leuk, maar is filosofisch onzinnig. Het verbergt het echte conflict: gnostisch universalisme versus een gewortelde orde. (Klassiek) liberalisme en marxisme staan hierin aan dezelfde kant. Tijd om een einde te maken aan de illusie: renaissanceinstituut.nl/artikel/woke-r…

Onze eigen @Vincent_FVD geeft een Masterclass Metapolitiek. 📅 Zaterdag 27 september 🕑 14:00 - 17:00 📍 Almere Wees erbij! fvd.nl/events/masterc…

De terugkeer van de verloren zoon, van Rembrandt (ca. 1669). In dit meesterwerk verbeeldt Rembrandt het moment waarop de verloren zoon terugkeert bij zijn vader. Na een zondige omzwerving valt hij op zijn knieën, vol schuldbesef en vernedering. De vader ontvangt hem zwijgend, met tedere handen en gesloten ogen. Hier zien we een moment van inkeer, vergeving en onvoorwaardelijke liefde.

Stalker, van Andrej Tarkovski (1979). Drie mannen betreden de verboden Zone, op zoek naar de mysterieuze Kamer die je diepste wens vervult. Maar de weg ernaartoe is grillig, de logica ongrijpbaar, en de bestemming wellicht een illusie. Stalker is geen sciencefictionfilm in de klassieke zin. Het is een spirituele odyssee, een tocht door ruïnes met de vraag of we echt willen vinden wat we zoeken.

Ithaka, van Konstantinos Kavafis (1911). Ithaka, het eiland van Odysseus, is in dit gedicht geen eindpunt maar een aanleiding. Odysseus keert terug naar huis, maar Kafavis beschrijft de reis als zin op zich: een metafoor voor het leven zelf. Het zijn de omwegen, stormen en verleidingen die waarde geven aan het eindpunt. Ithaka moet eenvoudig zijn, want alles wat je werkelijk zocht, vond je onderweg.

De Hebriden-ouverture, van Felix Mendelssohn (1830) Tijdens een reis naar Schotland bezocht Mendelssohn de mysterieuze zeeholte Fingal’s Cave, op het eiland Staffa. Dit maakte diepe indruk op hem. Een paar dagen later schreef hij een muzikale schets in een brief. Die schets is de ouverture: een klankbeeld van rots en zee.

The Road to Oxiana, van Robert Byron (1937). In dit boek beschrijft Byron zijn reis door het Midden-Oosten naar Afghanistan, op zoek naar de wortels van islamitische kunst en Perzische architectuur. Zijn stijl is geestig, snijdend en zelden diplomatiek. Wat begint als een cultuurreis, verandert langzaam in een verslag van zowel verwondering als frustratie. Hij beschrijft de schoonheid van de pleinen en de koepels met evenveel aandacht als de absurditeit van de grensposten, hotelbedienden en de eindeloze bureaucratie. The Road to Oxiana is geen reisgids, maar een portret van een beschaving.

Der Heilige Hain, door Arnold Böcklin (1886). Böcklin schetst hier een mythische wereld waarin de natuur iets sacraals heeft. In dit gewijde woud zijn mensen niet de maat der dingen, maar slechts passanten. Hij toont een wereld waarin de natuur nog werd gevreesd en vereerd. En misschien is dat nog altijd terecht.

The New World, van Terrence Malick (2005) Het verhaal klinkt bekend: een Engelse kolonist zet voet aan wal in een onbekend Amerika en ontmoet in de wildernis een jonge inheemse vrouw. Maar waar anderen spektakel maken van deze ontmoeting, zet Malick het in deze film neer als een tragedie. Er is geen dramatische climax, er zijn geen helden. Alleen flarden van verlangen, misverstand en verlies.

✒️ Carmel Point – Robinson Jeffers The extraordinary patience of things! This beautiful place defaced with a crop of suburban houses— How beautiful when we first beheld it, Unbroken field of poppy and lupin walled with clean cliffs; No intrusion but two or three horses pasturing, Or a few milch cows rubbing their flanks on the outcrop rockheads— Now the spoiler has come: does it care? Not faintly. It has all time. It knows the people are a tide That swells and in time will ebb, and all Their works dissolve. Meanwhile the image of the pristine beauty Lives in the very grain of the granite, Safe as the endless ocean that climbs our cliff.—As for us: We must uncenter our minds from ourselves; We must unhumanize our views a little, and become confident As the rock and ocean that we were made from.

Carmel Point, van Robinson Jeffers. Jeffers beschrijft in dit gedicht de kust van Californië als een plek van onaangetaste schoonheid, bedreigd door menselijke aanwezigheid. Toch blijft de natuur sterker dan de mens; de mens komt en gaat, maar de oceaan en de klippen blijven. In de slotregels roept Jeffers op tot bezinning. We moeten de wereld leren zien zonder menselijke maatstaf. Alleen zo kunnen we in harmonie leven met het land waaruit we voortkomen.

Tapiola, van Jean Sibelius (1926). Dit laatste grote orkestwerk van Sibelius is vernoemd naar Tapio, een woudgod uit de Finse mythologie. Het is natuurmuziek, maar niet de romantische, pastorale natuur van zijn voorgangers. Sibelius roept een veel ruiger soort natuur aan. Hier klinkt een uitgestrekt, donker, en onheilspellend woud.

Pan, van Knut Hamsun (1894) In deze korte roman laat Hamsun zien wat er gebeurt als de mens terugkeert naar de natuur, maar zijn eigen hart niet begrijpt. Luitenant Glahn leeft als kluizenaar en jager in de bossen, ver weg van de stad. Hij vindt daar vrijheid en stilte, maar dan raakt hij verstrikt in een liefde met Edvarda die hij niet kan sturen, en raakt de harmonie zoek. Een rauwe, poëtische roman over het verlangen naar eenvoud en het onvermogen om echt verbonden te leven.

We sluiten deze week surrealistisch af: Slaap, van Salvador Dalí (1937). In deze verbeelding is de slaap iets zwaars en kwetsbaars: een reusachtig hoofd leunend op wirwar van dunne krukken. Voor Dalí lijkt slaap geen rust te zijn, maar een wankel evenwicht. Alsof je op ieder moment wakker kunt schrikken, of kunt verdrinken in een droom die geen bodem kent.

In de film van vandaag verdwalen we in een koortsdroom: Mulholland Drive, van David Lynch (2001). Op het eerste gezicht is dit een mysterieuze thriller over een jonge actrice en een vrouw met geheugenverlies. Maar gaandeweg kantelt de werkelijkheid. Personages veranderen, tijd verschuift, herinneringen keren zich om. Lynch laat zien hoe dromen werken. En precies dat gevoel blijft aan het einde van de film hangen: alsof je net wakker wordt, en pas later beseft waar je over droomde. Of juist niet.

✒️ Romance de la luna, luna – Federico García Lorca De maan glijdt de smidse binnen in haar lavendel volanten. Het jong blijft naar haar staren, hij staart en staart haar aan. In de wind en het trillen spreidt de maan blanke armen, ze laat haar stralend tinnen borsten zien, geil en gaaf. - Maan, maan, maak dat je wegkomt! Als de gitanen kwamen, ze maakten uit je hart ringen, en blanke hangers! - Jong, laat me dansen, dansen! En komen de gitanen, jou vinden ze op het aambeeld met je oogjes toe in slaap. - Maan, maan, maak dat je wegkomt, ik hoor de paarden draven! - Jong, niet op mijn kraakhelder smetteloos wit gaan staan! Slaand op de trom van de vlakte nadert de man te paard. Het kind ligt in de smidse met ogen toe in slaap. Door olijvenloof treden brons en droom, de gitanen. De hoofden fier geheven, de ogen loom van vaak. Wat zingt de kleine katuil, wat zingt hij op de tak! De maan gaat langs de hemel, een jongetje aan de hand. Binnen de smidse wenen weeklagend de gitanen. De wind waakt er om heen. Enkel de wind die waakt. 📖Vertaald uit het Spaans door Dolf Verspoor

Vandaag lezen we een Spaans gedicht met een donkere ondertoon: Romance de la luna, luna, van Federico García Lorca (1928) In dit gedicht treft een kind de maan in de smidse, in een haast menselijke gestalte. Het wil dat ze blijft, maar de maan is niet gekomen om te troosten. Ze is koud, ongrijpbaar en onverbiddelijk. Lorca grijpt terug op symboliek uit de Andalusische volkscultuur: de maan is een brenger van de dood, de smidse is een grensgebied tussen het leven en het hiernamaals. De toon van het gedicht is kinderlijk eenvoudig, maar de inhoud geladen met verlies, erotiek en vergankelijkheid.

Vandaag de ultieme dromerige muziek: Prélude à l’après-midi d’un faune, van Claude Debussy (1894) Debussy noemde dit stuk geen vertelling, maar “een sfeer”. Het is losjes gebaseerd op het gelijknamige gedicht van Mallarmé, waarin een faun loom door de middag dwaalt en droomt van nymfen die misschien wel nooit echt waren. De muziek klinkt als een trage stroom van klanken. Er is geen duidelijk begin of einde, geen verhaal, alleen een sfeer van verlangen en dromerige rust. Een moment tussen wakker zijn en dromen.

Vandaag een droom in proza: The White Ship, van H.P. Lovecraft (1919). In dit korte, symbolische verhaal stapt een eenzame vuurtorenwachter aan boord van een mysterieuze witte boot, die hem meeneemt naar magische, mythische oorden. Zar, Thalarion, Xura: elk rijk is vreemder en mooier dan het vorige, maar het is nooit genoeg. Niets blijkt bestand tegen zijn drang naar het volmaakte. Lovecraft laat hier zijn bekende horror varen. Wat blijft is een fabelachtige allegorie over het onbereikbare, en de tragiek van wie altijd méér verlangt dan hij kan dragen.

🎨 Kunstwerk van de week: x.com/FVDrenaissance…

📽️ Film van de week: x.com/FVDrenaissance…

✒️ De Culturele Zomer ☀️ Deze zomer neemt het Renaissance Instituut je mee op culturele reis. Dagelijks delen we grote werken uit de literatuur, muziek, poëzie, film en schilderkunst. Van oude meesters tot vergeten parels. 📌 In deze draad vind je alle bijdragen op een rij.