Sabitlenmiş Tweet
Cancel menning og vanhæfni til að samræma einstaklinginn við afrek sín
Cancel menning — hefur orðið eitt umdeildasta fyrirbæri nútímans. Kjarni hennar felst í opinberri skömm, sniðgöngum og tilraunum til að útiloka eða atvinnuleysa fólk sem er talið siðferðislega óviðunandi vegna fyrri athafna, ummæla eða skoðana. Eitt mest umdeilda atriðið er algeng neitun (eða vanhæfni) til að aðskilja afrek einstaklings frá persónulegum göllum, mistökum eða umdeildum skoðunum hans.
Í mörgum tilfellum halda menn því fram að hægt ætti að meta eða njóta verks — kvikmyndar, bókar, lags, vísindalegrar uppgötvunar, íþróttaafreks eða uppfinningar — án þess að fordæma manninn á bak við það. Klassíska setningin er „að aðskilja listina frá listamanninum“ (eða almennt: einstaklinginn frá afrekum sínum). En á tímum cancel menningar er þessi aðskilnaður oft hafnaður sem siðferðislega ófullnægjandi eða jafnvel samþykki á skaða.
Niðurstaðan er oft algjörleiki: verstu augnablik eða skoðun einstaklings yfirgnæfa allt annað sem hann hefur áorkað. Sögulegar persónur, listamenn, vísindamenn, íþróttamenn og hugsuðir eru metnir ekki á litrófi heldur tvískipt: bjargvænlegir eða óafturkræfir.
Þessi vanhæfni — eða vilji — til að samræma einstakling við afrek sín hefur veruleg áhrif: menningarleg arfleifð tapast, tjáningarfrelsi kælir, endurreisnarleiðir hverfa og pólitísk skipting styrkist. Í heilbrigðu samfélagi gæti svarið legið á milli: fordæma skaða af fullum krafti, veita pláss fyrir iðrun og breytingu þar sem hægt er, og samt varðveita getu til að viðurkenna afrek mannsins þótt maðurinn á bak við það valdi vonbrigðum.
Í stuttu máli: vandamálið er ekki að halda fólki ábyrgð — það þarf — heldur að það gerir oft flókna menn að einu versta augnabliki sínu og neitar að viðurkenna neinn aðskilnað milli gölluðu mannsins og verðmæta hlutarins sem hann skapaði.
IS
