“เฮเลนมีตาสีอะไร?” “สูงกี่เซนติเมตร?” “ผิวสีอะไร?” ตลกดีที่โฮเมอร์แทบไม่เคยตอบคำถามพวกนี้แบบชัด ๆ เลย Helen of Troy ใน Iliad ไม่ได้ถูกทำให้สวยด้วยการบรรยายเป็น checklist ว่าตาแบบไหน จมูกแบบไหน ผมสีอะไร แต่ถูกทำให้สวยผ่าน “อาการ” ของคนที่เห็นเธอ ฉากที่ชัดมากคือ ตอนเฮเลนขึ้นไปบนกำแพงเมืองทรอย พวกผู้อาวุโสที่นั่งอยู่ตรงนั้น ไม่ใช่เด็กหนุ่มคลั่งรัก ไม่ใช่นักรบที่ยังเลือดร้อน แต่เป็นคนแก่ที่เห็นสงครามมานาน เห็นคนตายมาเยอะ และควรจะเกลียดต้นเหตุของเรื่องทั้งหมดด้วยซ้ำ แต่พอเห็นเฮเลน พวกเขากลับพูดประมาณว่า ไม่แปลกเลยที่ทรอยกับอาเคียนจะยอมทนทุกข์กันมานานเพื่อผู้หญิงคนนี้ นางเหมือนเทพธิดาอมตะจริง ๆ อันนี้แหละที่น่าสนใจ โฮเมอร์ไม่ได้บอกเราว่าเฮเลน “หน้าตาเป็นยังไง” แต่บอกว่าเธอปรากฏตัวแล้วโลกทั้งใบเสียสมดุลยังไง ใช่ มีคำเรียกบางอย่าง เช่น เฮเลนแห่งอาร์กอส ธิดาแห่งซุส ผู้มีต้นแขนขาว ผู้มีผมงดงาม ผู้สวมชุดยาวกรุยกราย แต่มันไม่ใช่รายละเอียดแบบบัตรประชาชน ไม่ใช่ profile sheet ตัวละคร ภาพเฮเลนผมทอง ผิวขาว แบบ beauty standard ยุโรปที่เราคุ้นกันมาก ๆ ส่วนหนึ่งมันมาจากศิลปะและสื่อยุคหลังที่ผลิตซ้ำกันมาเรื่อย ๆ จนเรารู้สึกไปเองว่า “เฮเลนต้องหน้าตาแบบนั้น” ทั้งที่ตัวบทไม่ได้ล็อกไว้ขนาดนั้น แล้วพอมีใครสักคนทำเฮเลนหลุดจากภาพจำเดิม คนก็เลยเดือดทันที ซึ่งคำถามจริง ๆ อาจไม่ใช่แค่ว่า “เฮเลนควรหน้าตาแบบไหน” แต่อาจเป็นว่า ทำไมเราถึงมั่นใจนักว่า “ผู้หญิงที่สวยที่สุดในโลก” ต้องหน้าตาแบบที่เราคุ้นอยู่แล้ว?
