Jin

📢 Yayındayız! 🟣 167. sayımız "Jin, Ziman û Berxwedan" kapağı ile yayımlandı. Tüm başlıklar için👇 jindergi.com/sayilar/jin-zi…

"Ferhengên dîrokî di heman demê de rastiya dewlemendiya gelekî jî nîşan dide. Em niha binêrin bê ev ferhenga etîmolojiyê bi çi awayî bi çi armancê hatiye amade kirin. Zimanê kurdî ji Kurdistanê heya li Îran, Anatolya, Belûcîstan û Hîndîstanê belav bû. Ji tevahiya vê herêmê re Aryan tê gotin. Hindî navê Aryan pîroz dibînin."

"Demo modern de merdimîye waşte ke estanekê cinîyan wa nêreso û nêyaro vîrê kesêkî. Seba aye tarîxê fermî de nameyê cinîyan çinî bi. Wina aseno ke cinîyî nuşteyan de ameyî vîndîkerdene labelê vîrê komelî de vîndî nêbîyî."

"Ev hilberîna jinê ji veguhestineke çandî wêdetir, di heman demê de naverokeke kûr a polîtîk jî îfade dike. Jin di zêmarên xwe de tenê şîna xizmên xwe yên ku wenda kirine nagirin; wêraniya şer, barê giran yê xizaniyê, parçebûna ji ber koçberiya bi darê zorê û şopên veşartî yên tundiya mêran jî tînin zimên."

"Zimanê Kurdî stûna berxwedanê ye. Ev helbet ne tenê gotinek e.  Her wiha ji bo em dewlemendî û qiymeta zimanê xwe baştir bizanibin divê em dîroka zimanê kurdî bizanibin. Divê em guh nedin gotinên li dijî zimanê kurdî yên nîjadperestan. Em dema li dîroka zimanê kurdî dinêrin em dibînin ku çiqasî xwediyê wateyeke mezin e."

"Destê cinî de îtaat çinî bi, toxim est bi. Toximan ra cuyê neweyî berz bîyêne. Kiştiş çinî bi zanayîşê aye de hertim şîfa her ca ra vila bîyêne. Cinî rîtmê xoza weş zanayêne, ewilê ewilan nê rîtîmî ra hêz girewt no rîtm kerd ritmê lorîyan. Dima nê rîtmî ra hîsê keyeyê xo, hîsê komelê xo ardî ziwan. Heskerdiş, wijdan, hêrs, pers, dejê xo heme ardî kerdî pêser û nînan deyîranê xo de bi şeklêk îfade kerdî. Çimê aye de sebrê estareyan, verika aye de şefqetê koyan, destê aye de dermanê weşîye, fekê aye ra deyîrê çeman her roje dinya ra vila bîyêne."

"Varoluşçuluk anlayışı temelinde insan, özünü kendi oluşturur. Bu özünü oluşturma sürecinde savaşır, zulüm görür. Bu koşullar insanı bunalıma sürükler. Öykülerinde varoluşçu anlayışı benimseyen Erbil’in öykülerinde bu bunalım, varoluşsal sebeplere dayandırılır. Yazar, bireysel varoluş sorunlarını kadın ve kadın sorunu üzerinden dile getirir. Bunalım hali, kadının üzerinden söküp atamadığı bir haldir."

"Di wêjeya devkî ya Kurdî de, jin di stranên dengbêjiyê de dengekî navlênekirî, bîra ku di kûrahiya kilaman de veşartî û aqilê damezrîner yê çîrokan e. Hilberîna jinê bi rîtmek nerm a lorikekê dest pê dike; tovê ziman, nasname û aîdiyetê bi peyvên pêşîn yên ku dayik ji zaroka xwe re dibêje tê çandin. Piştre ew peyv di zêmaran de dibe zimanê şînê yê kolektîf."

"Ziwan,  kulturê vizêrênî, teslîmê ameyoxî keno. Eke zıwanê ma bîbo vindi, şar zî beno vindi. Meseleyê ma, deyîrê ma, sanıkê ma pêro bi Kirmanckî ameyê vatenê. Nê ziwanî ra dûrî kewtiş, kokê xo ra dûrî kewtiş o."

"Cinî versîya parsû ra nê, hişmendîya herre, herikîyayîşê awe, kila adir û helmê roje ra virazîyaya."

"Dayatmacı kültürün hayat bulduğu evden çıkıp yaşam alanını genişleten kadının feminist söyleme ulaşarak tekçi, eril edebiyat yazarları tarafından “alışılmışın dışında olmakla” suçlanması 1960 ve sonraki yıllara tekabül eder. 1960 yılı sonrasında eleştirilen bu yazarların arasına giren isimlerden biri Leyla Erbil olur."

"Wêjeya devkî ya Kurdî ne tenê kevneşopiyeke vegotinê ye ku ji nifşekî bo nifşekî din tê veguhestin; ew yek ji hilgirên herî zindî yên bîrek berxwedêr, dîroka tepeserkirî û nasnameya gelekî ku li hebûn û berdewamiya xwe digere ye. Jin di vê gerdûna fireh û kûr a gotinê de kirdeya herî avaker û berhemdar e. Lê di heman demê de ya ku herî zêde nehatiye dîtin dîsa jin e."

"Ziwanê ma, nasnameyê ma yo.  Eke şar biwazê estbîyena xo bipawê, ganî ziwanê xo bipawê. Ziwanê mayê tenê seba qiseykerdenê nîyo; o vîrê, kultur û ruhê şarî yo."

"Zimanê Kurdî yê di nava malbata Hînd Ewropayî de ye gelekî dewlemend e. Jêderka şaristanî û felsefeyeke kûr e. Çiqasî jî bi salan bi tundiyeke mezin rû bi rû mabe jî her li ber xwe daye. Li dijî nîjadperestî û cihêkariyê hîn jî hewil dide li ser piyan bimîne. Gelek navdarên li cîhanê dema behsa zimanê kurdî dikin di warê dîrok û dewlemendiyê de hêjayî pesindayinê dibînin. Ne tenê ziman di heman demê de pesnê şaristanî û felsefeya kurdan jî vedidin. Ev jî ne tiştekî ji rêzê ye."

"Toplumda bir tehdit oluşturmaması için üzerinde kurulan baskı, kadını bir çerçeve içine hapseder; Erbil’in öykülerindeki kadınlar, bu hapsolmuşluk sorununun karşısına özgürlük ve varoluşu koyan kadınlar olarak karşımıza çıkar. Bu öykülerde kadın, tehlikeyi her zaman yanı başında hissetmekle birlikte mücadeleye devam eder."

"Jina Kurd bi rêya gotinê bêdengiya ku li ser wê hatiye ferzkirin şikandiye; wê ji bêdengiyê zimanek, ji tepeserkirinê vegotinek afirandiye."

"Seba ke ma zaravayê Kirmanckî (Dimilî/Kirdkî) vîndîbîyayîşî ra bixelisnê; lazimo ke ma verî tahrîbatî kemî bikerî. Qandê coy, ganî ma bi hawayêko kolektîf û her warî de xebatêka xurt bikerî. Nê xebatî tena seba qiseykerdişî nê, seba pawitişê/miqaytebiyişê vîr û kulturê bê zî. Lazimo ma vîr û kultirî  zî bidê cuyayiş."

"Zimanê Kurdî ji dîrokê heta niha bi dewlemendî û koka xwe ya zexm tevî êrişan li ser piyan maye. Ev hêz mîna efsûnekê ye û ne ji rêzê ye. Îsal jî em ê bi vê dewlemendî û efsûnê 15’ê Gulanê roja Cejna Zimanê Kurdî pêşwazî bikin."

"Taybetmendîya merdimî komelkîya înan o. Komelkîye zî bi dorûverê cinîyan de ziwan reyde virazîyayo. Seba ke merdim ewilê ewilan xo nas keno, naskerdişê xo ra pey merdimanê bînan şinasneno, dima înan ê bînan ra cêra keno, o çax ziwanê înan de sentaksêko kolektîf bingeyîya ziwanî nîşan dano."

🟣 Eril Edebiyata Karşı Bir Duruş: Leyla Erbil 🖊️ Didem Yılmaz jindergi.com/yazi/eril-edeb…

🟣Di Wêjeya Devkî Ya Kurdî De Jin: Jin Bîra Veşartî Ya Wêjeya Devkî Ne 🖊️ Devrîm Demîr jindergi.com/yazi/di-wejeya…