Dr Mujib Rahman Rahimi

دانش استعماری در افغانستان؛ از الفنستون تا شرق‌شناسی و شالوده‌شکنی در دومین‌ درس‌گفتار بحث نقش گفتمان استعماری و دانش استعماری در شکل‌گیری و برساخت گفتمان رسمی شکل‌گیری دولت در افغانستان موضوعات و مفاهیم ذیل را بحث می‌گیرم: گفتمان استعماری، فوکو و دانش معطوف به قدرت، شرق‌شناسی ادوارد سعید، دریدا و شالوده‌شکنی دوگانه‌های استعماری، هومی بابا و تعمیق نقد پساساختارگرایانه دانش استعماری، دانش استعماری و مسئلهٔ اعتبار، افغانستان و تولید دانش استعماری، الفنستون و آغاز قالب‌گذاری دانش استعماری، افغانستان به مثابهٔ دولت حائل، اختلاط و تلاقی دانش استعماری و ناسیونالیسم رسمی و غیاب استفادهٔ از مطالعات پسااستعماری در مورد افغانستان. پیوند/لینک بحث: youtu.be/5uu02yRwBj4?si…

شمارش معکوس سقوط و پایان رژیم دهشت‌افگن و انحصارگرای طالبان رقم خورده است. مردم افغانستان باید برای رهایی از سیطره‌ این شر مطلق آماده شوند. تغییر در راه است و عمر نظام‌ها و ساختارهای ظالم طوری که بارها گفته‌ایم و تکرار کرده‌ایم کوتاه.

گفتمان استعماری و پسااستعماری؛ استعمار، امپریالیسم و صدای فرودستان در دو بحث/درس‌گفتار‌ نقش گفتمان استعماری و دانش استعماری در شکل‌گیری و برساخت گفتمان رسمی شکل‌گیری دولت در افغانستان را به بحث می‌گیرم و این پرسش را مطرح می‌کنم که آیا روایت رسمی شکل‌گیری دولت در افغانستان صرفاً محصول تجربهٔ درونی و مستقل تاریخی این سرزمین است یا این‌که این روایت، دست‌کم در بخشی از مبانی خود، در پیوند با دانش استعماری، گفتمان شرق‌شناسانه و مداخلهٔ معرفتی قدرت‌های استعماری شکل گرفته و بعد توسط دولت و نخبگان رسمی افغانستان درونی و بازتولید شده است؟ اگر چنین باشد، در‌ این‌صورت بخشی از آن‌چه امروز به عنوان «تاریخ طبیعی»، «هویت بدیهی»، «روایت مسلم ملی» یا «داستان رسمی شکل‌گیری دولت» عرضه می‌شود، در واقع نه امری طبیعی و بی‌طرف، بلکه محصول یک فرایند پیچیدهٔ برساخت گفتمانی است؛ فرایندی که در آن قدرت، استعمار، دانش، تاریخ‌نگاری، نخبگان دولتی و ناسیونالیسم رسمی به هم گره خورده‌اند. در درس‌گفتار اول این بحث، امپریالیسم و استعمار، گفتمان استعماری، گفتمان پسااستعماری، دو ساحت گفتمان پسااستعماری؛ ساحت تاریخی و سیاسیِ مبارزه با استعمار و ساحت نظری و معرفتی نقد دانش استعماری، پیشینهٔ مبارزهٔ ضد استعماری و مکتب مطالعات فرودستان را به بحث می‌گیرم. youtu.be/pdciF78r5jE?si…

آنتاگونیست و آگونیسم چیست؟ دکتر مجیب الرحمن رحیمی به سلسله درس گفتارهای خویش پیرامون «واکاوی گفتمان رسمی شکل گیری دولت در افغانستان» به موضوعات مهمی می‌پردازد. پیگیری این‌ مباحث علمی برای پژوهشگران، فعالان سیاسی و به‌ ویژه برای نسل جوان کشور، بی‌تردید مفید و آموزنده است. جناب دکتر رحیمی در این بخش توضیح می‌دهد که گذار از آنتاگونیسم به آگونیسم چگونه شکل می‌گیرد و پیامد نگاهی آنتاگونیستی به سیاست چیست و رویکرد آگونیستی چه نتایجی به همراه دارد. فکر می‌کنم در این برهه زمانی، شاهد گسترش نگاهی آنتاگونیستی در عرصه سیاست افغانستان هستیم و نگرشی که مرز دوست و دشمن می‌کشد.حتی در تلاش حذف همدیگر است. در مقابل نگاه آگونیستی، طرف‌های سیاسی را نه‌تنها دوست و دشمن نمی‌داند بلکه تضادها و تفاوت‌ها را، مخالفان مشروع سیاسی تعریف می‌کند. فهم این موضوعات برای نسل جوان کمک می‌کند که قاعده معقول در بازی سیاست را آگاه باشند و عرصه سیاست را میدان، رقابت سالم و دموکراتیک ببینند و منازعات را از طریق گفت‌وگوی سالم مدیریت کنند. @MujibRahimi از تلاش‌های آگاهی‌بخش جناب شما در این برهه زمانی سپاسگزاری می‌کنم. ‌

این روزها واقعا از برنامه های آقای دکتر مجیب رحیمی در یوتیوب لذت میبرم. هر بحث او هم عمیق است، هم روشن. این گفتار شان درباره گذار از انتاگونیسم به آگونیسم، بحث بسیار مهمی را مطرح میکند: اینکه سیاست همیشه به معنای حذف و دشمنی نیست، بلکه میتواند به رقابت مشروع و دموکراتیک میان دیدگاه های متفاوت تبدیل شود. در فضای امروز افغانستان، چنین بحث هایی واقعا ارزشمند است. سپاس از آقای @MujibRahimi برای این نگاه ژرف، سنجیده و آموزنده. youtu.be/yvW64875Wv4?si…

با آنتاگونیسم/تقابل خصومت‌آمیز در جامعه و سیاست چه باید کرد؟ آیا تقابل خصومت‌آمیز حذف‌گرا جزء حذف‌ناپذیر جامعه و سیاست است یا می‌توان با روش‌هایی به آنتاگونیسم/تقابل خصومت‌آمیز پایان داد؟ در این تخاصم مخالف دشمن است یا رقیب؟ مخالف را باید دشمنی تلقی کرد که حذف گردد یا رقیبی که می‌توان با او در یک میدان مشترک رقابت کرد؟ در این درس‌گفتار، با الهام از نظریهٔ آگونیسم شنتل موف، به این موضوع می‌پردازم. از این چشم‌انداز دموکراسی زمانی معنی پیدا می‌کند که بتواند خصومت را به رقابت تبدیل کند و از معادله‌ی دوست و دشمن به معادله‌ی دوست و رقیب ارتقا یابد. شاید مهم‌ترین چالش سیاست در کشور ما همین باشد: چگونه می‌توان از آنتاگونیسم/جدال خصومت‌آمیز به آگونیسم/جدال رقابتی کثرتگرا گذار کرد؟ چگونه می‌توان زمینه‌های گذار از آنتاگونیسم به آگونیسم را فراهم ساخت. چگونه می‌توان از معادله‌‌ی «دوست یا دشمن» گذار کرد و به معادله‌ی «دوست و رقیب» رسید؟ آیا می‌توان در عین اختلاف عمیق، یکدیگر را به رسمیت شناخت؟ آیا بدون رقیب، اصلاً سیاستی وجود دارد؟ و اگر رقابت از میان برود، چه چیزی جای آن را خواهد گرفت؟ چگونه می‌توان با استفاده از این چارچوب نظریه‌ی حوزه‌ی مشترک تمدنی را برای گذار از آنتاگونیسم به آگونیسم در افغانستان مطرح کرد. برای فهم تفصیل این بحث و این‌که چگونه از این نظریه در طرح نظریه‌ی حوزه‌ی مشترک تمدنی در پژوهش استفاده شده است، این درس‌گفتار را در کانال یوتیوب‌ام تماشا کنید. youtu.be/yvW64875Wv4?si…

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز! نوروز، بهار و سال‌نو ۱۴۰۵ هجری-خورشیدی را به‌شما، مردم عزیز و شریف کشور و کشورها و ملت‌های محترم حوزه‌ی تمدنی مشترک نوروز تبریک می‌گویم. نوروز را به رغم دشواری‌ها و چالش‌ها، به عنوان یکی از جشن‌های باستانی‌ای که ریشه در تاریخ و فرهنگ کهن این حوزه دارد و سرشار از نمادها و نشانه‌های حیات، رویش، دگرگونی و همبستگی فرهنگی-تمدنی است گرامی می‌داریم. در چنین فضایی برای شما سالی پر از خیر و برکت، شادکامی و موفقیت‌های همیشگی آرزو دارم. امسال در حالی به تجلیل از نوروز و بهار می‌رویم که ایران مهد نوروز و تجلیل از بهار زیر ضربات ظالمانه‌ی متجاوزان اسرائیلی-آمریکایی قرار دارد و تجلیل از نوروز و بهار در یکی دیگر از مهدهای تاریخی آن از سوی گروه جهل و تاریکی ممنوع اعلان شده است. به امید پیروزی نور بر ظلمت، پایان زورگویی، تجاوز، استبداد و پیروزی مردم.

عیدتان خجسته‌باد! کوچنی اختر مو مبارک شه! روزه هییتینگز قوتلیغ بولسین! عید سعید فطر را به شما و خانواده‌ی محترم‌تان از صمیم قلب تبریک می‌گویم. امیدوارم خداوند متعال روزه، طاعت، عبادت و شب‌زنده‌داری‌های‌تان را به درگاه خود قبول فرماید. برای‌تان روزهای خوش و با سعادت آرزو می‌کنم.

در این درس‌گفتار و آخرین بحث در معرفی نظریه‌ی گفتمان لکلاو و موف این موضوعات و مفاهیم در این نظریه را به بحث می‌گیرم: سوژگی و سوژگی سیاسی، ایدئولوژی، منطق فانتزی، هژمونی، اسطوره، انگاره، افق و بحث بی‌جایی، گسست و امکان. چشم به راه نقد و نظرتان هستم. پیوند کامل برنامه در کانال یوتیوب‌ام: youtu.be/cxKTsaF6xkY?si…

درس‌گفتار هفتم (۲): نظریهٔ گفتمان لکلاو و موف؛ سوژگی سیاسی، هژمونی و بی‌جایی youtu.be/cxKTsaF6xkY?si…

-چند روزی مصروف بودم. فکر کردم طالبان جمع لر و بر خواهان، محبان تحریک طالبان پاکستان و نظامیان و ملکی‌های فراری غرب‌نشین طرف‌دار طالبان حتما از اتک عبور و به اسلام آباد و لاهور رسیده باشند! -اما دیدم برعکس پاکستان صدها مراکز نظامی و استراتژیک طالبان را بمباران کرده و طالبان هنوز مصروف فیرهایی هوایی در مناطق مرزی و فضای کابل و دیگر شهرها هستند و از پیش‌رفت و فتح پیشاور و اتک و... خبری نیست. -بفرمایید زورتان را در دفاع از حاکمیت ملی، تمامیت ارضی و استقلال نشان دهید. این همه شعار و سلاح و... را به کدام روز مبادا نگه‌داشته‌اید؟!

درس‌گفتار ششم (۱): نظریهٔ گفتمان لکلاو و موف؛ گفتمان و اولویت سیاست پیوند کامل برنامه: youtu.be/acgbK-LWV-E?si…

گفتمان و قدرت؛ از شالوده‌شکنی تا تبارشناسی درس‌گفتار پنجم لینک ویدیوی: youtu.be/D6wWBj79iUw?si…

گفتمان و قدرت؛ از شالوده‌شکنی تا تبارشناسی youtube.com/watch?v=D6wWBj…

سلام عرض می‌کنم. آرام آرام به آخر هفته و ارایه درس‌گفتار دیگری درباره‌ی نظریه گفتمان در سلسله بحث‌های واکاوی گفتمان رسمی شکل‌گیری دولت در افغانستان نزدیک می‌شویم. در این هفته به معرفی نظریه‌هایی که در پژوهش استفاده شده‌اند و به بحث گفتمان از نظر ژاک دریدا و میشل فوکو می‌پردازم. اگر پرسش و نظری درباره درس‌گفتارهای قبلی یا پیشنهادی درباره درس‌گفتارهای بعدی دارید لطفا مطرح کنید تا در این درس‌گفتار در نظر بگیرم. @MujibRahmanRahimi" target="_blank" rel="nofollow noopener">youtube.com/@MujibRahmanRa…

امروز برای ما و مردم ما طالب هزار بار دشمن‌تر از پاکستان است -طالبان یک‌بار افغانستان و مردم آن را قربانی حمایت از القاعده کردند و باعث لشکرکشی آمریکا و ناتو به افغانستان شدند. -این‌بار کشور و مردم ما را قربانی حمایت از تحریک طالبان پاکستان کرده‌اند. این داستان به دلیل این‌که طالبان میزبان ده‌ها گروه تروریستی دیگر نیز هستند همچنان ادامه می‌یابد. باید منتظر بود که یکی از این گروه‌های تروریستی به خاک کشوری حمله کند و بعد آن کشور برای انتقام به کشور ما حمله کند. -درگیری و جنگ میان طالبان و پاکستان درگیری و جنگ میان مردم ما و دولت و حکومت مشروع افغانستان و دولت و مردم پاکستان نیست. -این جنگ چنان‌که بارها گفته‌ایم و اعلان کرده‌ایم جنگ میان پاکستان و یک گروه دهشت‌افگن تروریست غاصب نامشروع میزبان ده‌ها گروه تروریست دیگر در خاک ما است. -عامل این جنگ و تنش طالبان و حمایت از گروه‌های تروریستی است که از خاک افغانستان علیه دیگر کشورها فعالیت می‌کنند. -ما و مردم ما تاریخ روابط پاکستان و طالبان و دلیل تنش در روابط این دو گروه را خوب می‌دانیم. نزاع این دو طرف بالای منافع افغانستان نیست. نزاع دو طرف بالای حمایت از تحریک طالبان پاکستان است. -در این منازعه تازه، مردم افغانستان و پاکستان به ویژه ساکنان دو طرف مرز قربانیان اصلی‌اند. -در جنگ میان طالبان و شبکه‌های تروریست وابسته به آن مردم عادی مثل همیش قربانی‌اند و پیامدهای بازی خطرناک آنان را در تمام عرصه‌های زندگی لمس می‌کنند. -حضور هند و اسرائیل را نیز در این معادله درک می‌کنیم و می‌دانیم که طالبان اکنون نه تنها به‌عنوان گروه نیابتی هند بل‌که به نیابت از اسرائیل نیز عمل می‌کنند. -ما مخالفت خود را علیه هر نوع حمله به مناطق ملکی و آسیب به افراد ملکی اعلان کرده‌ایم و هر حمله به مناطق ملکی و مردم را محکوم می‌کنیم. اما از حمله بالای طالبان تروریست و مراکز تروریست‌ها در کشور حمایت می‌کنیم. -مردم ما باید با هشیاری وضعیت را دنبال کنند و از افتادن در دام تبلیغات طالبان و حمایت از سیاست‌های نامشروع این رژیم سفاک و استبدادی اجتناب نمایند و این را خوب درک کنند و بدانند که ما با پاکستان کدام دشمنی ازلی ابدی نداریم. امروز برای ما و مردم ما طالب هزار بار دشمن‌تر از پاکستان است. -طالبان نه نماینده ما هستند نه نماینده مردم افغانستان. طالبان دشمنان سوگند خورده ما و مردم ما هستند و همین اکنون سرزمین‌های ما را در اشغال دارند و زندان‌های آنان پر از مردان و زنان سرزمین ما است. -طالبان نه تنها در خدمت به منافع پاکستان، بل‌که ایران، روسیه، چین و تعدادی از کشورهای عربی سال‌ها مردم ما را قتل عام کردند و نظام جمهوریت و دستاوردهای سال‌ها مبارزه و تلاش را به باد فنا دادند و اکنون یکی از قومی‌ترین، استبدادی‌ترین و سیاه‌ترین رژیم‌ها را بر کشور ما حاکم ساخته‌اند. -سقوط این رژیم استبدادی و برقراری یک نظام برخاسته از اراده مردم از اولویت‌های منافع ملی کشور است.

برخی از کامنت‌ها و نظریات طرف‌داران طالبان را در پای دو یادداشت قبلی‌ام در مورد حمله پاکستان به افغانستان خواندم. -خشمگین هستید! مگر ما جلو شما را گرفته‌ایم که بر پاکستان حمله نکنید؟! مگر ما جلو شما را گرفته‌ایم که از حریم هوایی افغانستان دفاع نکنید؟! مگر ما به طیاره‌های پاکستان اجازه داده‌ایم بیایند و افغانستان را بمباران کنند؟! غیرت و زور دارید دا گز دا میدان! بر ما چرا خشمگین هستید؟! تاوان ناکامی و شکست شما را ما باید پس بدهیم؟! -پاکستان برای اولین‌بار در عمر ما به پایتخت افغانستان حمله هوایی و کابل را بمباران کرد. شما گفتید کدام بالون گاز انفجار کرد. -ولایت‌های کشور را یکی بعد دیگر بمباران کرد شما گفتید منتظر امر امیر غائب‌تان هستید و در یک وقت مناسب انتقام می‌گیرید. -پاکستان بمباران کرد و شما رفتید و بالای چند پوسته در مرز راکت و پیکه فیر کردید؟ -وقتی یک کشور بالای کشور دیگر حمله می‌کند جواب بالمثل می‌باشد یا شدید‌تر. شما چه کردید؟ از تمامیت ارضی و حریم هوایی دفاع کرده نتوانستید. طرف کابل را بمباران کرد شما رفتید بالای چند پوسته مرزی که به قول شما در خاک افغانستان و در خط فرضی قرار دارد چند فیر کردید. هیچ کشور حمله پاکستان را محکوم نکرد غیر از هند و مودی رفیق و شریک استراتژیک اسرائیل. -حالا اگر دروغ نمی‌گویید و ضعیف و ناتوان و بیچاره نیستید بفرمایید بالای اسلام آباد و پنجاب حمله هوایی و راکتی کنید؟! مگر ما جلو شما را گرفته‌ایم یا برای دفاع از اسلام آباد کدام سپری انسانی تشکیل داده‌ایم؟ -واقعیت این است که شما منافق، دروغگو و ناتوان هستید. تمام عمرتان را در مزدوری به پاکستان، در مهمان‌خانه‌های استخبارات پاکستان و در خیانت به مردم‌تان سپری کرده‌اید. شما نمی‌توانید کاری علیه پاکستان بکنید. -شما می‌خواهید از احساسات مردم سوء استفاده کنید و مردم را برای حمایت از جنایت‌ها و ناتوانی‌هایی‌تان بسیج کنید. دیگر دیر شده است و طشت رسوایی شما از بام افتاده است و دیگر این ترفندهای‌تان کار نمی‌دهد. -چرا باید از تروریست‌ها میزبانی کنید تا کشوری به خاک ما حمله کند؟! -روزی را به یاد بیاورید که سقوط کنید و به پاکستان هم فرار کرده نتوانید! آن روز دیر نیست.

سخنی با طالبان و طرف‌داران این دهشت‌افگنان جنایتکار -وطن، حاکمیت ملی، استقلال و از همه مهم‌تر برادری و برابری چه وقت برای‌تان اهمیت پیدا می‌کند؟! وقتی پاکستان یا کدام کشور دیگر به حساب‌تان برسد؟! -وقتی سال‌ها در خدمت استخبارات پاکستان بودید و به‌عنوان بردگان سرسپرده آنان وطن‌تان را با بی‌غیرتی و بی‌عزتی ویران می‌کردید و از مردم بیچاره و مظلوم قربانی می‌گرفتید این حس وطن‌‌دوستی و استقلال‌طلبی‌تان کجا بود؟! -رهبران و شوری‌های‌تان در کجا بود؟! شورای کویته، شورای پیشاور و شورای فلان مهمان‌خانه آی اس آی؟! عملیات‌های‌تان را از کجا و به کمک کی سازماندهی می‌کردید؟! عقبه حمایتی‌تان کجا بود؟ حالا به ما درس دوستی و دشمنی با پاکستان را می‌دهید؟! اصلا از کدام کشور برخاستید؟! کی شما را ساخت و در خدمت برنامه و پروژه کی قرار داشتید؟! اصلا دست‌آوردتان جز تباهی کشور، سقوط جمهوریت، نهادها ملی، انزوای بین‌المللی، فقر و بیکاری داخلی، میزبانی از ترویست‌های بین‌المللی و منطقه‌ای و برقراری یکی از تاریک‌ترین، استبدادی‌ترین و زن‌ستیزترین رژیم‌های تاریخ کشور چیست؟! -به زندان‌های‌تان نگاه کنید! به قول اشرف غنی لعنت‌الله علیه از کدام قوم و گروه پر است و چرا؟! اینجا چرا برادری‌ و برابری از یادتان رفته است؟! -به مناطق اشغالی ما نگاه کنید! در هر ولایت و ولسوالی و قریه ما چند هزار نیروی نظامی و اشغال‌گر دارید؟! وقتی از وطن و مردم حرف می‌زنید این ظلم و ستم و اشغال داخلی‌تان را چگونه توجیه می‌کنید؟! -پنجشیر، بغلان، تخار و... بالای قندهار، خوست، ننگرهار و کابل بمباران نکرده‌اند؟! اما شما آنجا هزاران نیروی اشغال‌گر دارید و مردم ما زیر ظلم و ستم و استبداد شما زندگی می‌کنند و حتی حق بیرون شدن آزاد از خانه خود را ندارند چه رسد به حقوق سیاسی و برابری و برادری. اینجا مفهوم وطن و برابری و... را چرا در نظر نمی‌گیرید؟! -شما وقتی زیارت شهید احمدشاه مسعود را اشغال و تخریب می‌کنید و روی مزار او رقص و اتن برپا می‌کنید از ما هنوز توقع وطن‌داری دارید؟! به کدام روی و به کدام چشم؟! -به تعداد زنان و دخترانی که اسیر گرفتید و به آنان تجاوز جنسی کردید و از آن‌ها عکس و فیلم برداشتید یک‌بار نگاه کنید؟! آیا در تاریخ این سرزمین کدام کسی چنین جنایت و رذالتی را مرتکب شده است؟! غیرت و عزت شما و وطن‌دوستی و... هنگام ارتکاب این جنایت‌های هولناک کجا بود؟! -رهبران دیگر اقوام افغانستان و جریان‌های سیاسی کشور در کجای نظام استبدادی و انحصارگرای طالبانی شما قراردارند؟! -شما برای ما بیش‌تر از هر دشمن، دشمن‌تر، بیگانه‌تر و منفورتر هستید و روزی از این جنایت‌های‌تان حساب پس می‌دهید. ترونه بعیداً و نراه قریباً إن شاءالله. -ما با پاکستان چرا باید به‌خاطر شما دشمنی بکنیم و علیه پاکستان شعار بدهیم یا علیه پاکستان بسیج شویم و جنگ بکنیم؟! چرا؟ تا شما خوش شوید و به ما بگویید که از وطن دفاع کردیم؟! کدام وطن؟! -هر کی دشمن شما است و هر کی شما را بمباران کند و تباه و ویران کند دوست ما است. مگر شما تا چند روز قبل دشمن هند نبودید؟! چرا حالا دوست هند هستید؟! به شما حلال است و به ما حرام؟! دوران حماقت‌ها و دنباله‌روی‌ها گذشته است. حساب‌ها باید روشن باشد. -شما به خاطر حمایت از تروریست‌های پاکستانی گاهی به بلای اقتصادی‌ای که بالای مردم شرق، جنوب و جنوب‌شرق افغانستان و بالآخره بالای تمام مردم افغانستان آورده‌اید فکر می‌کنید؟! نان و روزی مردم را قطع کرده‌اید؟ برای چی؟! برای این‌که چارتا تروریست ناپاک پلید نجس برود و در پاکستان انتحاری بکند و قتل و فساد راه اندازد؟! می‌خواهید پاکستان را هم طالبانستان بسازید؟! به همین دلیل از شما و سیاست‌های‌تان باید دفاع و حمایت کنیم؟! -به این اساس و به صدها دلیل دیگر راه ما و صف ما و راه و صف اکثریت مردم افغانستان از راه شما و صف رژیم نامشروع و جنایتکار شما جدا است. -ما برای سقوط و نابودی شما و برای آزادی لحظه شماری می‌کنیم نه برای دفاع از شما و حاکمیت نامشروع‌تان.