Vì sao phải cứu lấy giá xăng dầu?
Bạn nghĩ giá xăng tăng chỉ là chuyện đổ đầy bình xe tốn thêm vài chục nghìn?
Không.
Nếu giá xăng dầu tăng sốc mà không được chặn lại, thứ tăng theo không chỉ là chi phí đi lại… mà là lạm phát, giá hàng hóa, lãi suất, tỷ giá, và áp lực lên cả nền kinh tế.
Đó là lý do gần đây, liên Bộ đã phải chi quỹ bình ổn ở mức rất lớn để ghìm giá xăng dầu trong nước.
Dù đến kỳ 25/3 quỹ vẫn còn được dùng khá mạnh, với số dư ước tính chỉ còn khoảng 320 tỷ đồng.
Mặc dù quỹ vẫn còn, nhưng câu hỏi quan trọng là:
Tại sao lúc này lại phải quyết liệt cứu giá xăng dầu như vậy?
Chúng ta có thể hiểu câu chuyện này qua 3 lớp tác động lớn:
Lớp thứ nhất: cứu xăng dầu là để chặn cú sốc lạm phát
Khi giá dầu thế giới tăng mạnh, nếu trong nước không can thiệp, giá bán lẻ sẽ bật lên rất nhanh.
Mà xăng dầu là đầu vào của gần như mọi hoạt động kinh tế, từ vận tải, logistics cho tới thực phẩm và sản xuất.
Giá xăng tăng mạnh sẽ kéo CPI tăng theo, làm áp lực lạm phát nóng lên rất nhanh.
Việc dùng quỹ bình ổn lúc này giống như một lớp đệm.
Nó không làm giá thế giới giảm xuống, nhưng nó giúp giảm bớt cú sốc ngắn hạn, tránh cho lạm phát bùng lên quá nhanh trong một thời điểm nhạy cảm.
Lớp thứ hai: cứu xăng dầu là để giảm cú đập vào người dân và doanh nghiệp
Với người dân, điều dễ thấy nhất là chi phí sinh hoạt.
Xăng tăng thì tiền đi lại tăng, tiền giao hàng tăng, giá thực phẩm và nhiều dịch vụ khác cũng tăng theo.
Nếu giá tăng quá gắt chỉ trong một kỳ điều hành, cảm giác “mọi thứ đắt lên cùng lúc” sẽ rất rõ.
Với doanh nghiệp cũng vậy.
Đặc biệt là các ngành như vận tải, logistics, sản xuất hay đánh bắt.
Nếu giá nhiên liệu tăng quá nhanh, họ sẽ buộc phải tăng giá đầu ra hoặc chịu co hẹp lợi nhuận ngay lập tức.
Quỹ bình ổn giúp họ có thêm thời gian thích nghi, thay vì bị ép phải phản ứng quá gấp.
Lớp thứ ba: cứu xăng dầu là để giữ ổn định thị trường tài chính
Đây là điểm nhiều người ít để ý.
Xăng dầu không chỉ ảnh hưởng tới đời sống thường ngày, mà còn tác động tới kỳ vọng lạm phát của cả thị trường.
Nếu giá trong nước tăng quá nhanh, áp lực sẽ lan sang lãi suất, tỷ giá và cả chính sách tiền tệ.
Nói cách khác, nếu không ghìm được cú sốc giá xăng dầu, áp lực sẽ không dừng ở cây xăng, mà có thể lan ra toàn bộ hệ thống vĩ mô.
Trong bối cảnh Việt Nam vừa phải ứng phó với cú sốc năng lượng, vừa phải giữ cân bằng giữa tăng trưởng và kiểm soát lạm phát, thì quỹ bình ổn thực sự là một công cụ “câu giờ” rất quan trọng.
Nhưng vấn đề là gì?
Càng cứu mạnh, dư địa càng mỏng.
Đây mới là phần đáng lo.
Từ ngày 10/3 đến giữa tháng 3, quỹ đã bị chi liên tục ở mức rất cao, có lúc lên tới 4.000–5.000 đồng/lít với nhiều mặt hàng.
Đến kỳ 26/3, mức chi vẫn còn rất lớn.
Điều đó cho thấy công cụ này đang được sử dụng cực mạnh để giữ mặt bằng giá trong nước.
Và khi quỹ bị dùng quá mạnh trong lúc giá dầu thế giới vẫn còn căng thẳng, quỹ sẽ mỏng dần.
Một khi “tấm đệm” này yếu đi, khả năng bình ổn cũng giảm theo.
Khi đó, Nhà nước buộc phải chuyển sang các công cụ khác.
Và thực tế là điều đó đã xảy ra.
Chính phủ đã phải dùng thêm công cụ thuế.
Từ 24h ngày 26/3/2026 đến hết 15/4/2026, thuế bảo vệ môi trường với xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay được đưa về 0 đồng/lít.
Thậm chí thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng cũng được mở đường để áp dụng mức 0% trong trường hợp cần thiết.
Điều này cho thấy một thông điệp rất rõ:
Chỉ dùng quỹ bình ổn thôi là không đủ nếu cú sốc giá thế giới quá lớn và kéo dài.
Tiếng Việt
