Tan Haskol@Tanhaskol
Kalkınma fikri Türkiye için hala imalat çekişli seviyededir. Aşağıdaki haritadan başka yol yok. Para politikası bu haritaya hizmet ettiği ölçüde anlamlı/doğru.
1. Erken aşama:
Tarım verimliliğini artır, temel altyapıyı kur, enerji-lojistik maliyetlerini düşür, ardından hafif imalat / işleme sanayi / ihracata dönük üretim yarat. Bu aşamada amaç, emek ve sermayeyi daha verimli, ticarete açık sektörlere taşımaktır. Dışarıdan teknoloji-iş yapma pratiği infusion aşaması.
2. Hibrit aşama:
Burada tek başına ucuz işçilik yetmez. Sanayi derinleşirken aynı anda lojistik, finans, yazılım, profesyonel/teknik hizmetler, iletişim ve iş süreçleri hizmetleri gibi modern ve ticarete konu hizmetler büyümelidir. Orta gelirden yüksek gelire geçişte yüksek değerli hizmetlerin payının arttığı; hizmet ticareti reformlarının refah kazancını büyüttüğü aşikar gibi. Pek çok çalışmada ve gözlemde elde ettiğimiz sonuç bu.
3. İleri aşama:
Bu safhada ağırlık giderek inovasyon, marka, tasarım, ileri teknoloji üretimi ve yüksek katma değerli hizmetlere kayar. Literatürde üst-orta gelirden yüksek gelire geçiş için çerçeve artık investment + infusion + innovation denmiş doğru.
Türkiye 1. aşamanın sonunda 2'ye kapağı atmış gibi. 1.8 falan. Bu aşamada sanayi/imalat sanayi derinleşmeye devam etmezse ya göreli ölçek kaybı olur ya da patinaj başlar. Para politikası yeter mi? Yetmez. Mevcut para politikası bunun neresinde? Sabote ediyor. Kaynak dağıtımının da bu hedefe gitmeye çalışan insanlara yapılması gerekiyor. Bu kültürel/politik mücadele ister.
