Şirin Baba@smurfypappa
Ben bir şey fark ettim. Çin'in müttefiklerine bakın.
Rusya yaptırım altında. Ukrayna ile savaş halinde.
İran bombalanıyor. Lideri öldürüldü. Hürmüz krizi devam ediyor.
Venezuela'da Maduro yakalandı. Petrolü ABD kontrolüne geçti.
Kuşak Yol Projesi İran üzerinden geçiyordu. O hat şu an bombalanıyor.
Çin'in enerji kaynaklarının %20'si İran ve Venezuela'dan geliyordu. İkisi de devre dışı.
Çin'in BRICS ortakları baskı altında.
Çin'in ticaret yolları kesiliyor.
Çin'in enerji hatları kesiliyor.
Çin'in müttefikleri teker teker zayıflıyor.
Ama Çin'e doğrudan dokunulmadı. Savaş yok. Bomba yok. Sadece tarife.
Bu tablo size bir şey hatırlatıyor mu?
Anlatıyorum.
1941. İkinci Dünya Savaşı'nın hemen öncesi.
Japonya yükseliyordu. Asya'da güçleniyordu. ABD için tehdit oluşturuyordu.
ABD ne yaptı?
Japonya'ya doğrudan saldırmadı.
Önce müttefiklerini ve kaynaklarını kesti.
Temmuz 1941'de ABD Japonya'ya petrol ihracatını yasakladı. Japonya petrolünün %80'inden fazlasını ABD'den alıyordu. Bir gecede ana enerji kaynağı kesildi.
Aynı anda İngiltere ve Hollanda da Japonya'ya petrol satışını durdurdu. ABD'nin baskısıyla.
Japonya'nın Güneydoğu Asya'daki ticaret yollarına baskı uygulandı.
Japonya'nın müttefikleri izole edildi.
Sonuç: Japonya'nın ordusunda 12 aylık, donanmasında 18 aylık yakıt kaldı.
Japonya iki seçenekle karşı karşıya kaldı.
Ya geri çekil, tüm işgal ettiğin topraklardan çık, ABD'nin şartlarını kabul et.
Ya da savaş.
Japonya savaşı seçti. Pearl Harbor'a saldırdı. Aralık 1941.
Ama dikkat edin. ABD Japonya'ya ilk bombayı atmadı. Önce enerji hattını kesti. Müttefiklerini baskı altına aldı. Ticaret yollarını kapattı. Japonya'yı köşeye sıkıştırdı.
Japonya köşeye sıkışınca savaş kaçınılmaz oldu.
Şimdi bugüne bakın.
Çin'in enerji hatlarına ne oluyor?
Venezuela hattı kesildi. Maduro yakalandı. Günde 800 bin varil petrol Çin'e gidiyordu. O hat kapandı.
İran hattı kesildi. Savaş başladı. Günde 1.5 milyon varil Çin'e gidiyordu. Hürmüz krizi devam ediyor.
Rusya hattı baskı altında. Yaptırımlar sıkılaştırılıyor.
Çin tükettiği petrolün %73'ünü ithal ediyor. Kendi üretimi yetmiyor.
Dünyanın en büyük motoru enerji ithal etmek zorunda. O enerjinin geldiği hatlar teker teker kesiliyor.
Çin'in ticaret yollarına ne oluyor?
Kuşak Yol Projesi'nin Ortadoğu ayağı İran üzerinden geçiyordu. Pekin'den Avrupa'ya uzanan kara ticaret ağının kritik bağlantı noktası İran'dı.
O bağlantı noktası şu an savaş bölgesi.
Demiryolları, boru hatları, liman bağlantıları. Hepsi risk altında.
Çin'in müttefiklerine ne oluyor?
Rusya Ukrayna'da savaşıyor. Kaynakları eriyor. Batı yaptırımları devam ediyor.
İran bombalanıyor. Altyapısı zarar görüyor. Ekonomisi baskı altında.
Venezuela ABD kontrolünde. Maduro tutuklu. Petrol artık ABD'nin.
Pakistan arabulucu rolünde ama hareket alanı sınırlı.
Kuzey Kore izole.
Çin'in yakın müttefiklerinin tamamı aynı anda baskı altında.
Ama Çin'e dokunulmadı.
Doğrudan savaş yok. Bomba yok. İşgal yok.
Sadece %145 tarife.
Şöyle düşünün.
Bir ağacı kesmek istiyorsunuz. Ama ağaç çok büyük. Doğrudan kesemezsiniz.
Ne yaparsınız?
Önce dallarını budarsınız. Köklerine su gitmesin diye etrafını kazarsınız. Güneş almasın diye çevresini kapatırsınız.
Ağaç hala ayakta durur. Ama her gün biraz daha zayıflar.
Dallar: Müttefikler. Rusya, İran, Venezuela. Teker teker budanıyor.
Kökler: Enerji hatları. Venezuela, İran, Hürmüz. Teker teker kesiliyor.
Güneş: Ticaret yolları. Kuşak Yol, Hürmüz geçişi. Teker teker kapatılıyor.
Ağaç hala ayakta. Çin hala dünyanın ikinci büyük ekonomisi. Hala üretim devi. Hala güçlü.
Ama dalları budanıyor. Kökleri kuruyor. Etrafı kapatılıyor.
1941'de ABD Japonya'ya aynı şeyi yaptı. Önce petrolü kesti. Sonra müttefiklerini baskıladı. Sonra ticaret yollarını kapattı.
Japonya köşeye sıkışınca saldırdı. Pearl Harbor.
Çin köşeye sıkışırsa ne yapar?
Japonya gibi saldırır mı?
Yoksa sabreder mi?
Çin'in Japonya'dan bir farkı var. Çin tarihten ders çıkarıyor.
Japonya 1941'de sabırsızdı. Saldırdı. Kaybetti.
Çin 2026'da sabırlı. Savaşmıyor. İnşa ediyor. Yuan'ı yayıyor. Altın biriktiriyor. Hürmüz'de yuan ile ticaret yapıyor. Afrika'da altyapı kuruyor. mBridge ile dolar alternatifi oluşturuyor.
ABD dalları budarken Çin yeni kökler salıyor.
Soru şu: ABD dalları Çin'in yeni kök salma hızından daha hızlı budayabilir mi?
Eğer evet: Çin zayıflar. ABD hegemonyası devam eder.
Eğer hayır: Çin dayanır. ABD yorulur. Ve güç dengesi değişir.
1941'de Japonya 18 aylık yakıtı vardı. Sabredemedi.
2026'da Çin'in ne kadar sabrı var?
Bu sorunun cevabı önümüzdeki dönemi belirleyecek.