Zeynep Merdan

Her şey ölüyor. İyi kitap ölmüyor hiç. Sosyal medya şöhreti, takipçi sayısı, sanal itibar... Hepsi gelip geçici. Kitap çıkarmanın artık hiçbir rant, para, prestij getirmediği bu zamanda binlerce okurun iç sesine varmak en asil sevinç benim için. İçine Açan İnsan, 4. Baskıda 🪶

İnsan seçtiği şeydir. Birini tanımanın en kısa yolu, seçtiği şeylere bakmaktır. Zeynep Merdan

@GulsenZeynaa Çok selâmlar 🤍🪽

Lacivert dergisi Nisan sayısı @Zeynepmerdank hocam kalemine sağlık

Elinden geleni yapmış, çirkinleşmeden, kirlenmeden, ihtirasla zorlamadan, akışına bırakmış ve gerektiğinde güzelce köşesine çekilmeyi bilmiş insan kendiliğindenliği* Ve nihayetinde er ya da geç gelen nasibi. Böyle hikayeleri seviyorum. Çok duru bir enerjisi var, bahtı açık olsun

Çok çarpıcı bir örnek. Kemal Sunal'a göre Şener Şen "ikinci adam rollerinde" kalmalıydı. Ve muhtemelen iyi niyetle söyledi bunu. Evet, sevdiğimiz insanları iyi olmadığı konularda ve hasletlerinde yüreklendirmek, "gazlamak" o insana zulüm. Ama bazen de insanın gerçek potansiyeline en büyük haksızlığı en yakınları eder... Çünkü o küçücük tırtıl halini gördükleri birinin; muhteşem bir kelebek gibi gökyüzünde süzülmesini bir türlü yakıştıramazlar ona. Şener Şen iyi ki dinlememiş Kemal Sunal'ı. Çünkü Türk Sinemasının en iyi aktörlerinden oldu. Ve en büyük "başrol"lerinden oldu.

Güzel şehirler vardır... Şık cafeler, klas mekânlar, çarpıcı parfümler, nefis menüler, içeriği dolu dolu kitaplar, sağlam soundu olan müzikler... İyidir, hoştur, güzeldir, derindir, kalifiyedir, yok yoktur. Ama bir türlü yakın, benzer, benden, "hemdem", ruhdaş bulamazsınız ya ruhunuza. Ve bazı şeyler da öyle şahane, über, havalı vasıfları ve kudreti olmadan bile, küçücük şeylerle dahi cânınıza, ruhunuza, çok yakın gelir ve tesir eder ya. İşte insanlar da tıpkı böyle.

Saf aşk bu. Saf aşk... Aşkın sayısız biçimi var. Aşkın şehvetsiz, kanatlandıran, en melek hali bu: Anne ve bebeğinin aşkı. Birinin yalnızca varlığının kalbe verdiği o iç sevinci. O kahkaha, bakış, koku... Sadece ben olarak, her şeyimle, koşulsuzca sevilmenin o sonsuz sevinci*

Yeterince linç yemiş. Başka bir açıdan, hep dile getirdiğim male gaze (eril bakış) açısından bakacağım o yüzden. Kadını teşhirinden, pornografisinden rant devşiren piyasa simsarlarının tezat uç tarafı bir video. İfrat, tefrit... İkisinde de kadın varlığına insanca, aklı selim, rasyonel bir bakış yok. İlk taraf için kadın arzu nesnesi. Bu kesim içinse kadın: "Huri, cariye, dişi, ayartıcı, şeytan, yasak elma, cinsellik, ana, çocuk doğuran, ev hanımı"dan ibaret ikincil bir nesne... Yine özne değil yani. Kadınlar evde kalsın, kadınlar hayatın içinde olmasın çünkü erkekler gündelik yaşamda, iş ortamında, sosyal medyada vs. önlerine çıkan kadınlara bakınca bu çağrışımlardan başka bir şey düşünemez(!) bilinçdışı sesi var baştan sona videoda. Ve öyle dindarız ki(!) günah işlemek istemiyoruz, biz bakışımızı ıslah etmekle yorulmayalım o yüzden kadınlar evde kalsın, gözümüzün önünde olup bizi günaha sevk etmesin(!) diyen bencil, zalim, adaletsiz, ilkel, korkunç bir iç ses var. 21. Yüzyıldayız. Ve hala kadının ontolojik varlığına "insanca" bakış aşamasına gelemedik. Male gaze, iki uç kesimde de istismarına devam ediyor hala.

"Nasip" gerçekten çok efsunlu bir mefhum. İstanbul'daki bir düğün için Sakarya'dan alınmış ve bir kez giyilmeden Edirne'de yaşayan birine hediye edilmiş tango model bir çift ayakkabı; bu sefer de küçük geldiği için yine bir kez dahi giyilmeden Mardin'de yaşayan zarif ayaklı bir genç kadına hediye gidecek... Evet, nasip tam da böyle bir şey. Nasibin mekanizması, küçücük bir eşyada dahi böyle işliyor. Elinden geleni ardına koymasan da; hırs, ihtiras içinde bin tane hesap kitap yapsan da, sayısız networku ve sayısız mühim kişiyi devreye soksan da "nasibinin rota"sını asla değiştiremezsin. Nasip; kendiliğindenliğin o efsunlu ve sessiz istikametinde, "kişiye özel" önemli ve gizli evrak taşıyan bir istihbarat görevlisi gibi; muhatabına teslim edilir öylece. Nasibine bir türlü razı olamayan, kalbî öfkeyle, sitemle, hasetle hararetlenen herkes müsterih olsun o yüzden.

Kadınlar klasik, sağlıklı, feminen kadın olmayı bırakarak maskülen adamlar bekliyor. Erkekler klasik, sağlıklı maskülen erkek olmayı bırakarak feminen kadınlar bekliyor. O yüzden kimse düşlediği bulamıyor. Aslında herkes dengini buluyor... Kimse karşı cinsi suçlamasın bu yüzden.

"Sana güzel diyorlar; Sakın olma." diyor Özdemir Asaf. Bu kadarcık, iki satırlık bir şiir. Sevileni, ışıltılısını kısıtlama kıskançlığı ve zorbalığı değil bu, hayır. Herkesin güzeli olma, en güzel hâlini yalnız bana sakla, benim en büyük güzelliğim ol sakınışı. Ve şiirin en güzel kısmı asıl şurada: Şiirin başlığı: "Saygı" Çünkü birine ait olmanın en özel mührüdür bu saygı.

"Şikayet ettiğimiz yaşam, belki de bir başkasının hayalidir." demişti Tolstoy. İnsan, yıllardır sahip olduğu için mutluluğu sıradanlaşan öyle çok nimetin unutkanı ki... Kötü ve kıskanç bir nazar ancak hatırlatıyor kıymetini; elinde, güzelliğini çoktan unuttuğu o eski hazinenin.

"Soft power" bu işte. İngilizler bu işi çok iyi biliyor. Dünya; Galler Prenses Kate'in öyle kritik, tarihi bir görüşmesini değil spontane bir İtalya ziyaretini konuşuyor. Ki Milyonlarca insan düğünlerini izliyor, cenazelerine ağlıyor, kombinlerini ikon diye mimliyor. Bir tarafta Osmanlı adını duyunca gözlerini bile deviren bön gençliğimiz; bir tarafta "Taç"la temsil ettiği kraliyet geleneğini bütün dünyaya "Royal Asaleti" diye heveskâr bir hayranlıkla seyrettiren o yumuşak güç zekası. Üzerine yazılacak ve alınacak öyle çok ders var ki.

Bir insanın 21. Yüzyılda, bu Haz ve Hız Çağında ulaşacağı en arifane bilgelik seviyesi bu. Hayır, mübalağa etmiyorum. Bu çağ hastalık dolu bir çağ. Dünya hasta. İnsanlar hasta. Hayır, beden hastalığı değil asıl. Benliği hasta. Aklı hasta. Ruhu hasta. Kalbî hasta... Kişiliği hasta. Dili hasta. Nefsi hasta. Vicdanı hasta. İdeolojisi hasta. Ahlâkı hasta. Onca bilgi, birikim, bilgiçlik, konfor, lüks, zenginlik, network ama hasta. Şifasız, devasız, dermansız, kibirli bir hastalık. Kafasını kazanmak ve başarmakla bozmuş egoist kişisel gelişimci hırs beyinliler, Tiktok ve reels kaydırmaktan dikkatini bir şeye 5 saniye dahi veremeyenler ve herkesin herkesin alternatif olduğu haz ve erotizmden başka mutluluk bilmeyenlerin ortasında ve böylesi vebalı, marazlı, salgınlı bir zamanda; ruhunu, kalbini, zihnini, benliğini, vicdanını sağlıklı tutmayı başarmış ve huzurla yaşayıp, yaşlanan insanlar bu çağın en bilge insanları artık.

"Doğu’nun 'kara kafalı'ları ölünce problem yok; sarışın, mavi gözlü Batılılar ölünce var" diyor Teoman. Kötülüğün prestiji(!), estetiği(!), karizması(!), kudreti(!) var bu çağda. Mağlup, mahzun ve mazlum iyilerin yanında saf tutmak, bu çağın en büyük insaniyet sınavı bu yüzden.

Drama Queen dizileri ülkesiyiz. Dünyada bile Türk dizileri çağrışımı bu. Bağırma, çağırma, şiddet, nispet, intikam, silah, öfke, ağlama, zırlama, aldatma, entrika, küçümseyerek had bildirme... Akla, zevke, kültüre değil salt şiddetli duygulara hitap eden buram buram histerik diziler. Yüksek raitingli her dizimizin ortak kodu bu. Ki Polat Alemdar, Çakır, Bihter... Bu ülkede en sevilen dizi karakterleri bunlar. Gerçek hayatta duygularını ifade edemeyen, sağaltamayan onca insan bastırılmış hislerini bu tip dizilerle tatmin ediyor. Daha soft, zekice, entelektüel, estetik diziler seyircisini bulamıyor çünkü. Hayatın gerçekleri elbette olsun ama bu kadar melodram artık yeter. Dizi kültürümüz bu şiddetli duygusal gürültüden bir an önce kurtulmalı artık. Özellikle çocuk ve ergen seyirci kitlesine sayısız zararı var çünkü.

İnsanların gerçek şahsiyeti ve ahlakının; "hiçbir çıkarı olmayan ve görece zayıf insanlara gösterdiği tavır"da saklı oluşu ne ince bir hakikat. Görece güçlü, nüfuzlu, şöhretli olana sonsuz hoşgörü, güzelleme ve hüsnüzan ısrarı; olmayana tam zıttı. Bu çağın sosyal ahlakı(!) bu.

Taciz de sınıfsaldır. Herkesin ortasında laubali bir şekilde görevini yapan bir kadının yanağını sıkan bir adam(!) Aynı hareketi güçlü sosyo ekonomik bir statüde olan bir kadına karşı daha aşağıda olan bir adam yapsaydı?? Statü ve cinsiyet fark etmeksizin sertçe sınır çizilmeli.

Bugün anneler günü, Annelik bu çağın en büyük kadın tereddüdü. Hikâyem benzer tereddüdü yaşayan ve kendini yalnız, kırılgan ve güçsüz hisseden her kadına ilham, ümit ve güç verir umarım. Bu vesile ile "kalbinde anneliği hisseden bütün kadınların" anneler günü kutlu olsun. instagram.com/p/DYJyevgjAEu/…

Her insan kalpleri kendi kalbiyle tanır. Zeynep Merdan