Copperfield

Aşım sezonları öncesi sıkça duyduğumuz bir tabir var: Yetiştirici Dostu. Gelin birlikte, yetiştiriciyle dost olmanın istatistiksel gerekleri üzerine biraz düşünelim. Aktif satış organizasyonlarımızın ve yeterli açık kaynak satış verimizin olmayışı nedeniyle değerlendirmemizi, yetiştiricisinin yetiştirdiği tayı koştuğu senaryo üzerinden yapmak durumundayız. Sanırım herkes, finansal bir hesapta maliyet kadar kazancın da önemli olduğu konusunda hemfikir olacaktır. Hesabımıza işin maliyet kısmından başlayalım. Çok değerli bir yetiştirici dostumdan aldığım bilgiye göre, bir tayın eşleşmesinin planlanmasından 4 yaş sezonunun sonuna kadar geçen 5 yıllık sürede, aşım bedeli hariç yetiştiricisine maliyeti 3.600.000 TL. Bugünkü kurla karşılığı yaklaşık 71.370 €. Bu yaklaşık maliyetin içinde; kısrağın aşım hazırlıkları, doğum, pansiyon, bakım, yem, ilaç, nalbant ve veterinerlik hizmetleri, saha giderleri, yarış kayıt ücretleri, transport ücretleri hepsi dâhil. Bu her tay için geçerli olan genel gidere, bu yıl TJK haralarında aşım yapacak en uygun (20.000 TL) ve en pahalı (1.000.000 TL) aygır aşım bedellerini eklediğimizde, 4 yaş sezonunun sonuna kadar sahada kalabilen bir tayın toplam giderini hesaplamış olacağız. Bu değer, kısrak en uygun aşım bedeline sahip aygırla eşleştirildiğinde 71.770 €, en pahalı aygır ile eşleştirildiğinde ise 91.200 € oluyor. Yani en pahalı ve en ucuz aşım bedeline sahip aygırlardan üretilen tayların yetiştiriciye maliyeti yalnızca %28 fark ediyor. Şimdi işin kazanç ayağına geçeceğiz. Ancak öncesinde, yetiştirici dostu olabilmek için ön şartımızı koyalım: Yetiştiriciye para kaybettirmemek. Tabii ki bunu bir aygırın her tayıyla başarabilmesi mümkün değil. Ancak aygırın ortalamalarını temsil eden tayının, yetiştiriciye para kaybettirmemesini ön şartımız olarak belirleyelim. 2025 verilerine baktığımızda, ülkemizde bir tayın yıllık ortalama kazanç değeri 843.000 TL. Yani 16.720 €. Bu değer, koşan tay başına ortalama kazanç değeridir. Doğan tay başına kazanç bedeli, takdir edersiniz ki bunun da altında olacaktır. Ancak iyimser bir bakışla, gelişen yarışçılık ekonomisiyle yıllar içinde € bazında kazanç artışı öngörelim ve bu değeri doğan tay başına kazanç olarak değerlendirelim. Yani A.E.I. = 1.00 değerimiz 16.720 € olsun. Senaryomuzdaki tayımız, hatırlarsanız 3 sezon sahada kalacaktı. Her yıl 1.00 A.E.I. değeri ile koştuğunu varsaydığımızda, toplam kariyer kazancını 50.160 € olarak hesaplayabiliriz. Tayın yetiştiricisi de olduğumuzdan, yaklaşık %20 yetiştiricilik primlerini de eklersek toplam kazancımız 60.192 € olacaktır. O zaman hemen, yetiştirici dostu olabilmek için gerek şartı karşılayan A.E.I. (Ortalama Kazanç Endeksi) değerlerini hesaplayalım. En uygun aşım fiyatlı aygırımız için bu değer, kısa bir hesapla 71.770 / 60.192 = 1,19. En pahalı aşım bedeline sahip aygırımız için ise bu değer 91.200 / 60.192 = 1,51. Bu değerler, ucuz belirlenen aygır fiyatının yetiştirici dostu olduğu fikrinin aksine, sahada alınan istikrarlı olumlu sonuçların daha değerli olduğunu gösteriyor. Yani istatistiksel olarak, eğer en pahalı aygır 1,51 üzeri A.E.I. değeri tutturabilecekse; 1,19’un altında A.E.I. değeri tutturabilen en ucuz aygırdan daha yetiştirici dostudur. Tabii ki cevher, yüksek A.E.I. değerine sahip olabilecek aygırları aşım bedelleri düşükken yakalayabilmektir. Öte yandan, 1,10 A.E.I. değerine sahip aygırlar, fiyatı ne belirlerse belirlesinler, median taylarıyla yetiştirici dostu olamazlar. Bu hesaba göre, 0,70 A.E.I. değerine sahip bir aygırın yetiştirici dostu olabilmesi için, aşım başına kısrak sahiplerine 1.477.000 TL ödemesi gerekir. 🙂 Bu sebeptendir ki ileri yarışçılık ülkelerinde, A.E.I. değeri 1,00’ın altına düşen aygırlar çok nadiren harada tutunabilirler. Lütfen bu istatistikte bahsedilen A.E.I. değerlerinin, istatistikleri oturmuş, en az 3rd crop ve üzeri tecrübeye sahip aygırlar için olduğunu göz ardı etmeyin. 1st ve 2nd crop aygırlarda, taylarının gelişim profillerine göre A.E.I. dalgalanmaları yaşanır. 3rd crop ve sonrası aygırların A.E.I. değerleri belirli bir düzeye oturacaktır. Lütfen kurduğum mantıkta ve hesaplamalarımda bir yanlış tespit ederseniz, yorumlara yazın. Üzerine konuşalım. Herkese gönlündeki tayı aldığı harika bir aşım sezonu ve nice başarılarla dolu, mutlu seneler diliyorum. 👋

G3 Prix de Fontainebleau 🏆 RIDARI ✅ Churchıll (Galileo)- Rıdasıyna