Sabitlenmiş Tweet
บทความนี้เขียนขึ้นจากมุมมองของคนธรรมดาคนหนึ่งในสังคม ที่คิดถึงข้อสงสัยต่าง ๆ เรื่อง คุณ #ทรายสก็อต เกี่ยวกับการแสดงออกที่ดูแปลกๆ ในสายตาคนอื่น ว่าหากลองใช้ความเมตตาเข้ามาเป็นตัวตั้ง จะเป็นอย่างไร
กล่าวโดยทั่วไป มนุษย์เรามีร่องรอยของที่มาเสมอ ตั้งแต่ลักษณะภายนอก ตาสีฟ้าสีเทาสีขาว อ้วนเตี้ยผอมสูง เหลืองดำ ไปจนถึงพฤติกรรม ซึ่งนอกจากจะถูกหล่อหลอมด้วยสภาพแวดล้อม อาหาร และการเลี้ยงดูแล้ว โครโมโซมกับยีน ก็เป็นอีกหนึ่ง
ฟันเฟืองที่สำคัญซึ่งทำหน้าที่ถักทอสายใยโครงสร้างขึ้นมาเงียบ ๆ เพื่อกำหนดบุคลิกภาพและลักษณะของตัวเรา
และเมื่อเราเติบโตขึ้น ร่องรอยทางพันธุกรรมเหล่านี้ก็ไม่ได้หายไปไหน แต่มันทำงานร่วมกับประสบการณ์ชีวิต คอยนำทางตัวเราขณะก้าวเข้าสู่สังคมที่กว้างขึ้นเรื่อยๆ ตามวัย และมีส่วนช่วยกำหนดให้เราคบหา สร้างความสัมพันธ์กับผู้คนที่มีลักษณะ รสนิยม หรือพฤติกรรมที่คล้ายคลึงกัน เพื่อจุดประสงค์หนึ่งก็คือหาที่ยืนให้กับตัวตนของเรา เพราะมนุษย์นั้นเป็นสัตว์สังคม
โครงสร้างใหญ่คือกลุ่มของมนุษย์ โครงสร้างย่อยก็จะค่อยๆ เล็กลงมาเรื่อยๆ ตามสภาพสังคมและสิ่งแวดล้อม ซึ่งอาจจะหมายถึง กลุ่มคนเมืองคนชนบท กลุ่มคนเล่นหุ้น กลุ่มนักกีฬา กลุ่มคนนั่งรถเมล์ กลุ่มมหาวิทยาลัย กลุ่มเพื่อนดารานักแสดง ครอบครัว และกลุ่มย่อยอื่นๆ อีกมากมาย หรือจะแค่สองคนผัวเมียก็ได้
แต่ถึงแม้เราจะก้าวเข้าสู่สังคมที่คล้ายคลึงกันมากแค่ไหน แต่สุดท้ายความเป็นปัจเจกก็ยังคงเป็นสิ่งสำคัญ ไม่มีทางที่คนในกลุ่มนั้นๆ จะมีลักษณะพฤติกรรมที่เหมือนกันเป๊ะร้อยเปอร์เซ็นต์ ผลคือความแตกต่างก็ยังเกิดขึ้นในกลุ่มนั้นเสมอ
ดังนั้น กฎการอยู่ร่วมของกลุ่มจึงถูกกำหนดออกมาเพื่อการดำรงอยู่กันภายในไม่ให้แตกแยกทะเลาะเบาะแว้งหรือทำร้ายกัน สำหรับผู้เขียนแล้ว กฎมีอยู่สามข้อใหญ่ๆ คือ
กฎหมาย
กฎสังคม
กฎแห่งความเมตตา
สำหรับกฎหมาย ทุกคนก็น่าจะรู้กันอยู่แล้วว่ามีไว้เพื่ออะไร แต่กฎที่น่าสนใจคือ ‘กฎของสังคม’ ในบางกรณี กลไกจากคนกลุ่มเล็กๆ ที่มักจะนิยามกันว่า ‘พวกพ้อง’ ก็พาให้คนกลุ่มนั้นอาจจะมีพฤติกรรมเฮโลไปในทางเดียวกัน ทำเหมือนกันเพียงเพราะไม่อยากแตกฝูง หรือง่ายๆ คือ ตามเพื่อนไป เช่น เมื่อเพื่อนไม่ชอบใคร เราก็ต้องไม่ชอบด้วย จนอคติเข้ามาบังตา ทำให้ลืมที่จะไตร่ตรองว่าการกระทำบางอย่างมี ‘ศีลธรรม’ เป็นเครื่องกั้นบางๆ อยู่
ขณะเดียวกัน จากเรื่องเดียวกัน คนกลุ่มใหญ่ที่ไม่ได้ใกล้ชิด ที่ยังคงความสามารถในการมองเห็นศีลธรรมได้ตามปกติ ก็อาจจะเริ่มมองเห็นความผิดปกติของคนกลุ่มเล็กนั้นและแสดงการต่อต้านชัดเจน
ไม่ว่าจะยังไง ตราบใดที่คนอีกกลุ่มยังมีจำนวนคนที่มากกว่า คนกลุ่มเล็กก็ย่อมจะพ่ายแพ้ไปอย่างราบคาบ และถอนตัวออกจากการกระทำที่ไร้ศีลธรรมนั้นไปโดยปริยาย แม้จะเข้าใจบ้างไม่เข้าใจบ้างก็ตามแต่วาระ
ถ้าจะมองกันแบบแฟร์ๆ คนกลุ่มเล็กไม่ได้ขาดไร้ศีลธรรมไปอย่างสิ้นเชิงหรอก แต่เพราะความใกล้ชิดที่มากเกินไปส่งผลต่อการตัดสินใจและการกระทำในขณะนั้น
คำถามคือ แล้วอะไรที่จะสามารถกระตุกต่อมคิดคนกลุ่มเล็กกลุ่มนั้นก่อนที่จะกระทำลงไปล่ะ?
สำหรับผู้เขียนก็มองว่า ‘กฎแห่งความเมตตา’ จะเป็นด่านแรกที่ใช้งานได้ทันที ตรงนี้ให้กลับไปที่ต้นบทความค่ะ นั่นคือคำตอบทั้งหมดแล้วว่า ‘พฤติกรรมต่างๆ มีที่มาของมันเสมอ’ ถ้าจะเมตตาสักนิด เราจะมองออกว่า ‘คนอื่นไม่ได้สมบูรณ์พร้อมไปเสียทั้งหมดแม้กระทั่งตัวเราเอง’ ดังนั้น ชะลอช้าลงสักหน่อยก่อนจะตัดสินใครผ่านกระบวนการของพวกพ้อง ก็ไม่น่าจะเสียหายอะไรมาก เพราะนั่นจะช่วยเว้นที่ยืนให้กับคนที่เรากำลังจะ ‘ย่ำ’ ให้จมดินได้มีโอกาสชี้แจงก่อนด้วย
สำหรับผู้กระทำผิดในเรื่องต่างๆ ก็จะมีกฎหมายรออยู่เพื่อตัดสินลงโทษไปตามกระบวนการ แต่หากวันใดที่เขาเหล่านั้นผ่านพ้นจากการชดใช้เรียบร้อยแล้ว ก็ยังคิดว่าต้องกลับมาใช้ 'กฎแห่งความเมตตา' กับผู้เคยกระทำผิดด้วยเช่นกัน เพราะเขาเหล่านั้นก็มี ‘ที่มาของพฤติกรรม’ ไม่ต่างกับเรา และเขาไม่จำเป็นต้องเลวไปตลอดชีวิต ปล่อยให้ครึ่งค่อนชีวิตที่เหลือของคนเหล่านั้นได้มีโอกาสแก้ไข ก็นับว่าเป็นเรื่องที่ดี
เอาจริงๆ แล้ว คนที่มีความรู้เรื่องที่มาของพฤติกรรมมนุษย์มากที่สุด ก็น่าจะเป็นนักจิตวิทยาแหละ เพราะมันเป็นแนวทางที่ใช้ในการบำบัดรักษาตามปกติ ผู้เขียนเองจึงคิดว่าคนเหล่านั้น อาจจะต้องใส่สิ่งที่เรียกว่า ‘ความเมตตา’ ลงไปให้มากกว่าคนอื่นในการแสดงออกทุกๆ กรณี
- Boonrodjang
ไทย
