Burak Pehlivan

Ukrayna’da bugün savaşın 4. yıldönümü ve Ukrayna bayrağı bu topraklarda, Ukraynalılar’ın büyük fedakarlığı, dayanıklılığı ve azmiyle, özgürce dalgalanmaya devam ediyor.

Arjantin'de halkın belleğinde müthiş bir yeri olan, Arjantin 🇦🇷 ve İngiltere 🇬🇧 arasında 2 Nisan 1982'de başlayan Malvinas (Falkland) Savaşı'nın yıldönümü ülkede Malvinas şehit ve gazilerini anma günü ve resmi tatil. Savaşın nedeni ve sonucu ne olursa olsun, Malvinas Arjantinliler'e göre onlarındı, onların ve onların olmaya devam edecek. Bugün, Cumhurbaşkanlığı tören bandosu Granaderos a Caballo başkentin ana caddelerinde, birisine benim de tesadüf ettiğim etkileyici tören alayları tertip ediyor.

Arjantin'deyim ve bugün Arjantin 🇦🇷 halkının belleğinde müthiş bir yeri olan, TRT akşam haberlerinden hatırladığım İngiltere ve Arjantin arasında 2 Nisan 1982'de başlayan Malvinas (Falkland) Savaşı'nın 44. yıldönümü. Savaşın nedeni ve sonucu ne olursa olsun, Malvinas Arjantinliler'e için onlarındı, onların ve onların olmaya devam edecek.

Buenos Aires’te, şehrin en büyük ve dinamik semti Palermo’nun kalbinde yer alan, La Rural, yalnızca bir fuar merkezi değil, ülkenin tarihi, kültürü ve ekonomisinin adeta kesişim noktası. Burada düzenlenen “Bizim Atlarımız” fuarı da yalnızca Latin Amerika’nın en büyük atçılık fuarlarından biri değil, ülkenin DNA’sının kodlarını anlamanıza yardımcı olan kritik bir etkinlik. Arjantin’in ekonomisini, özellikle tarıma ve hayvancılığa dayalı ihracat modelini ve bunun ülkeyi iktisadi ve siyasi olarak nasıl şekillendirdiğini anlatmaya çalıştım. Uzun versiyonu, ilk yorumda.

Görüşmemizde, 85 ülkede üye iş dernekleri ve ticaret odaları aracılığıyla faaliyetlerini sürdüren ve ülkemizin yurt dışındaki en büyük iş insanları organizasyonu olan TÜRKONFED International hakkında Sayın Büyükelçimize bilgi verirken, Ukrayna’da Türk şirketlerimizin üçüncü ülke firmalarıyla iş birliğine yönelik yürüttükleri çalışmaları da aktarma imkânı buldum. Arjantin; 45 milyonluk, alım gücü yüksek nüfusu; derin sanayi altyapısı; tarım ve hayvancılıkta küresel oyuncu konumu; eğitimli ve nitelikli iş gücüyle ülkemiz iş dünyasının dikkatini çok daha fazla hak ediyor. Son yıllarda keşfedilen ve dünyanın en büyük ikinci kaya gazı ile dördüncü büyük kaya petrol rezervlerinden biri olan Vaca Muerta sahasıysa, ülkenin sahip olduğu diğer enerji rezervleri ve zengin lityum yataklarıyla birlikte Arjantin’i, oyun değiştirici bir faktör olarak enerjide de tarımda olduğu gibi küresel ölçekte bir güç haline getirme potansiyeli taşıyor.

Türkiye Cumhuriyeti Buenos Aires Büyükelçimiz Ömür Budak kabullerinde, Arjantin Türkiye ekonomik ilişkilerinin güncel durumu, ülkelerimiz arasındaki karşılıklı yatırım ve ticaret imkânları, özelde Arjantin’i, geneldeyse Latin Amerika’yı daha iyi anlamaya yönelik çok kıymetli bilgileri cömertçe paylaşma nezaketi gösterdiler.

Arjantin ve Mendoza kültürüne dönük harika bilgiler edindiğim bir sohbet yaptığımız Carla ve Carlos'la arkamızda tüm ihtişamıyla endam eden ve buzullarıyla seçilen 5968 m yüksekliğindeki La Plata, yine Mendoza bölgesinde, 100 km ötede yer alan Latin Amerika'nın ve Güney Yarımküre'nin 6961 metreyle en yüksek dağı olan Aconcagua kadar yüksek olmasa da, And Dağları'nın nefes kesen manzarasını harikulade bir biçimde yansıtıyor.

Dünyanın 7.000 km ile en uzun sıradağı olan And Dağları, en güzel Arjantin’in Mendoza bölgesinden görülür. Bu görkemli sıradağlar, Şili ve Arjantin arasındaki 5.300 kilometrelik sınırın da neredeyse tamamını oluşturur.  Bu sınır o kadar uzundur ki, kuş uçuşu İstanbul ile İzlanda'nın başkenti Reykjavik arasındaki mesafeye eşittir.

13 milyar $’la yurtdışında en çok yatırım yaptığımız ilk 3 ülke arasında yer alan Romanya, Türk müteahhitlerin ise geçtiğimiz yıl 4,5 milyar $’la en çok yeni iş aldıkları ülke oldu. Türkiye Romanya ekonomik ilişkileri her yıl yenisi kırılan ticaret hacmi rekorlarıyla altın çağını yaşarken, TİAD iş dünyamızı örnek bir biçimde temsil ediyor.

Romanya ziyaretim vesilesiyle Romanya Türk İş İnsanları Derneği (TİAD)’ın düzenlediği ve Türkiye Cumhuriyeti Bükreş Büyükelçimiz @OzgurKAltan'ın da teşrifleriyle onurlandırdıkları çalışma yemeğinde, TİAD Başkanı Ufuk Tandoğan, yönetim kurulu üyeleri ve kurumun eski başkanlarıyla bir araya geldik. Türk iş dünyasının yurtdışındaki başarılarıyla gurur duymak, ülkemizin şirketlerinin başka ülkelerde bıraktığı sıra dışı pozitif ektiyle morallenmek isterseniz Romanya daima doğru adrestir.

Sayın Büyükelçimize zarif kabulleri, her zamanki ufuk açan, enerji veren ve vizyon geliştiren sohbetleri için müteşekkirim. TİAD, hakikaten Dünya'da örnek bir Türk iş derneği ve başarısında şüphesiz Türkiye ve Romanya arasındaki harika siyasi ve ekonomik ilişkilerlerle, büyükelçiliğimizin iş dünyamıza sürekli ve güçlü desteği en önemli etkenlerden.

Romanya'da Türk şirketlerimiz medarı iftarımız. Romanya'nın Gayri Safi Milli Hasılası'nın yaklaşık %5'i Türk firmaları tarafından gerçekleştirilirken, 3000'den fazla aktif firmamızın ülkedeki toplam yatırımları ve yine iki ülke yıllık dış ticaret hacmi 13 milyar $'ı aşıyor. Yılda 1,2 milyon Rumen ise tatil için ülkemizi tercih ediyor. Birçok üst düzey Türk profesyonelse gerek çok uluslu firmalarda ve gerekse Rumen firmalarında ülke ekonomisinin daha da gelişmesine katkı sağlıyor. Romanya, Türk müteahhitlik şirketlerinin son yıllarda Dünya'da en çok iş aldıkları da ülke konumunda.

Türkiye Cumhuriyeti Bükreş Büyükelçimiz @OzgurKAltan'ı TÜRKONFED International üyemiz, yurtdışındaki en güçlü ve başarılı Türk iş derneklerimizden olan Romanya Türk İş İnsanları Derneği @romanyatiad Başkanı kıymetli dostum Ufuk Tandoğan'la ziyaret ettik. Kabullerinde, Norveç, Kanada, Birleşik Arap Emirlikleri ve İtalya'daki Türk iş dernekleri ve ticaret odalarının katılımıyla faaliyette bulunduğu ülke sayısını 85'e çıkaran, ülkemizin kurumlar bazında yurtdışındaki en büyük iş insanları organizasyonu olan @turkonfed International'ın özellikle Doğu Avrupa ve Batı Balkanlar'daki çalışmaları hakkında kendilerine bilgi verme imkanı bulduk. Görüşmemizde, ayrıca Ukrayna Türk iş dünyamızın güncel durumu ve son yıllarda Ukrayna'nın en büyük dış ticaret ortaklarından biri olan Romanya'daki Türk iş dünyamızla, karşılıklı işbirliği fırsatlarını da değerlendirdik.

Türkiye Ukrayna İş İnsanları Derneği'nin Ramazan ayındaki son toplu buluşmasında, İstanbul Teknik Üniversitesi'nden ağabeyim, TÜSİAD Başkanı Ozan Diren, Dünya Bankası'nın özel sektör finansmanı kuruluşu IFC'nin Türkiye, Kazakistan ve Özbekistan Başkanı Lisa Kaestner, Ukrayna'daki en büyük Türk işveren ve son yıllarda ülkedeki en büyük yabancı sermaye yatırımcısı olan Onur Group Yönetim Kurulu Başkanı Onur Çetinceviz, Türkiye ve Ukrayna'nın önde gelen yenilenebilir enerji yatırımcılarından GÜRİŞ İnşaat ve Mühendislik Yönetim Kurulu Başkanı Müşfik Yamantürk, TÜRKONFED Başkan Yardımcımız İzzet Özilhan, Ukrayna'nın en büyük kamu bankalarından Ukreximbank'ın yönetim kurulu başkanı ve bu etkinlik için Viyana'dan gelme nezaketini gösteren Rostyslav Futalo ile Ukrayna'nın İstanbul Başkonsolos'u Roman Nedilskyi ve kıymetli eşleri Liudmyla Nedilska'nın da aralarında bulunduğu üyelerimiz ve dostlarımızla İstanbul'da bir araya geldik. Ramazan Bayramınız kutlu olsun. Mutlu, başarılı, sağlıklı, huzurlu ve her şeye rağmen, sevdiklerinizle birlikte neşeli, bayram tadında bir bayram diliyorum. İyi bayramlar.

Türk altyapı ve inşaat firmaları, Ukrayna'nın yeniden imar ve inşasına sahada önemli katkı sağlarken, Ukrayna'nın yenilenebilir enerji üretiminin yaklaşık %10'u Türk firmaları tarafından gerçekleştiriliyor. Ukrayna Türkiye ticareti geçtiğimiz yıl 9 milyar $'la tarihi rekorunu kırarken, Ukrayna'nın dış ticaret hacminin %7'si Türkiye ile yaptığı ticaretten kaynaklandı. Ukrayna ekonomisinin kendi kendine yeterliğinin kritik olduğu bu dönemde, Türkiye Ukrayna'nın en büyük ikinci ihracat pazarı olurken, ülkemiz savaş öncesi son yıl olan 2021'e göre 2025'te Ukrayna'ya iki kattan fazla ihracat yaptı.

Türkiye Ukrayna İş İnsanları Derneği'nin, geleneksel İstanbul iftarını, üyelerimiz ve dünyanın farklı coğrafyalarından dostlarımızın geniş katılımıyla gerçekleştirdik. Dünyamız ve Ukrayna zor bir dönemden geçerken, birlik ve beraberliğimizi korumak, dayanışma içinde kalmak her zamankinden de çok daha değerli. Bu süreçte, Ukrayna da, Ukrayna Türk iş dünyası da dimdik ayakta kalmaya devam ediyor.

Prof. Dr. İlber Ortaylı, etkisi sınırlarımızın çok ötesine taşan bir bilim insanı, düşünür ve alimdi. Öyle ki Atatürk hayranı Ukraynalı bir dostum, Ortaylı'nın, Gazi Mustafa Kemal Atatürk hakkında kaleme aldığı kitabını Kiev’de takdim etme nezaketini göstermişti. Dünyanın neresine gidersem gideyim, onu tanıyan, bilen ve eserlerini takip eden insanlarla karşılaşabiliyordum. Kırım Türkü, kökeni bugünkü Ukrayna topraklarına dayanan, büyük Osmanlı tarihçisi; Batı dillerine ve kültürüne de inanılmaz derecede hâkimdi. Müthiş bilgi ve birikimiyle muazzam bir münevverdi. Anlatımlarıyla yalnız gençleri değil, herkesi daha çok çalışmaya, bilmeye, okumaya, öğrenmeye ve düşünmeye teşvik eden Ortaylı’nın aramızdan ayrılışıyla bir dönem de sona erdi. Yeri doldurulamaz bir ismi kaybettik. Mekânı cennet, makamı âli olsun. Allah rahmet eylesin.

Dünya zor bir süreçten geçerken, ayakta kalmak, birlik olmak, beraber olmak, dayanışma içinde yer almak her zamankinden de çok değerli. Ukrayna da, Ukrayna Türk iş dünyası da bunu yapıyor. Rabbim, birlik ve beraberliğimizi daha da artırsın, dayanıklılığımızı, dayanışma ruhumuzu korusun, Memleketimize, Ukrayna'ya, bölgemize ve tüm Dünya'ya barış, huzur, bereket ve daha fazla refah getirsin.

Türk Ukrayna İş İnsanları Derneği'nin geleneksel Kiev iftarını, Türkiye Cumhuriyeti Kiev Büyükelçimiz Levent Bilgen'in onurlandırmaları ve ilk kez Türk Devletleri Teşkilatı'na üye olan tüm ülkelerin Ukrayna'daki büyükelçilerinin, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan ve Türkmenistan'ın Büyükelçileri Seymur Mardaliyev, Tolejan Barlıbayev, Toylı Atayev, Alişer Kurmanov ve İdris Kadirkulov'un teşrifleri, kıymetli dostum Ukrayna Ticaret ve Sanayi Odası Başkanı Gennadiy Çizikov'un, üyelerimiz ve dostlarımızın katılımıyla gerçekleştirdik.

O günden bugüne Kiev'de de, bu zarif sokakta da çok değişti ama bu sokağın ruhu, onun Kievliler için taşıdığı anlamı değişmedi. Bugün de, o gün olduğu gibi, kent sakinleri, Ukraynalılar özellikle güzel ve özel günlerde bu sokakta yaptıkları kısa yürüyüşlerle, hava alıyor, morallerini ve enerjilerini yükseltiyor. Tüm zorluklara rağmen, bu azimli, mücadeleci millet, direncini, dayanıklılığını koruyor, geleceğe umutla bakmaya devam ediyor.

Ukrayna'nın başkentine ilk kez gelişimin üzerinden tam 22 yıl geçmiş. Kiev'e yine böyle güzel bir bahar günü gelmiş ve bugün olduğu gibi, şehrin bit pazarının kurulduğu ikonik Andrivski Yokuşu'na uğramıştım.