Celil Sadık

Dünya Sanat Günü’nde size böyle bir haber vermekten çok mutluluk duyuyorum. 5. Kitabım olan “Uygarlığın Ayak İzleri, Sanat Tarihinde Korku: Şeytanlar ve Cadılar” adlı kitabım, siz takipçilerime özel olarak indirimli bir şekilde ön satışa çıktı. 2021 yılında sevgili dostum ve editörüm Şebnem Soral Tamer ile bir araya gelip bu konuya karar verdiğimiz andan itibaren üzerinde heyecanla çalışmaya başladığım bu kitabı iki yılda yazdım. Daha önce ne ülkemizde ne de Avrupa’da bu temada kapsamlı bir çalışma olmadığı için sizlere en iyi şekilde aktarabilmek adına acele etmeden üstünde dura dura araştırdığım ve yazdığım bir kitap oldu. Bu nedenle siz sanatseverler ile iki yıl boyunca biraz uzak kaldık. Umarım bu kadar beklediğinize değer. Umarım okuduğunuzda, benim yazarken aldığım keyfi alırsınız. Bu kitabımda sanat tarihinde; günah, cehennem, düşmüş melekler, şeytanlar, engizisyon ve cadılar hakkında hem resim tarihi hem de tarih kapsamında pek çok konuya değindim. Bu süreçte yanımda olan ve destek veren herkese çok teşekkür ederim. Ön satış linkini bir alttaki tweet’e ekliyorum. Ayrıca kitabın içine eklediğimiz bir QR kod ile bu kitabı yazarken dinlediğim şarkıları derlediğim bir Spotify listesinin linki olacak. Bu sayede hem görsel hem işitsel olarak aynı atmosfer içinde tarihinde karanlık tarafına hep birlikte bir yolculuk yapmış olacağız. Herkese tekrar sonsuz teşekkürler, sanatla kalın. 🖤🎩

Albrecht Dürer, "İki Sincap", 1512. Rönesans hümanizminin “doğayı anlamak” arzusunun bir ürünüdür.

Francis Van Hove, "Kahvaltı", 1942.

Resmi aç ve yakınlaştır. 🧐 Karl Friedrich Schinkel, "Sabah", 1813.

Gerard David, Altarpiece of St Michael, 1510

Edvard Munch, “Isırık”, 1914.

İtalyan ressam Giuseppe Molteni’nin 1838 yılında yaptığı “İtiraf / Günah Çıkarma” adlı eseri. Gallerie di Piazza Scala.

Zaman her şeyi yok ederken, adını kelimelere mühürlemeyi de ihmal etmemiş. Batoni’nin bu tablosunda yaşlı ve kanatlı olarak betimlenen "Zaman Baba" (Kronos), bugün kullandığımız pek çok kelimenin etimolojik köküdür: Kronoloji: Zaman dizini. Kronik: Zamana yayılan, uzun süren (Geçmeyen dertler gibi). Anakronizm: Zaman aşımı, tarihsel hata. Senkron: Aynı zamanlı. Kronometre: Zaman ölçer.

Pompeo Girolamo Batoni’nin 1746 yılında yaptığı “Zaman, Yaşlılığa Güzelliği Yok Etmesini Emrediyor” adlı eseri. Alegorik şekilde zaman olarak betimlenen kanatlı ve yaşlı erkek figürü Yunan Mitolojisinde Zeus’un babası olan ve “Zaman Baba” olarak da tanınan Titan Kronos’tur.

Rokoko dönemi ressamı Alexander Roslin’in 1757 yılında yaptığı “İlk Buluşmadan Önce” adlı eseri.

Jean-Étienne Liotard, "Kahvaltı Yapan Hollandalı Kız", 1756

Orta Çağ'da el yazmalarının üretimi masraflı ve gerçek manada büyük bir organizasyon işiydi. Parşömen üretmek gerçek bir beceri (ve yüzlerce hayvan) gerektiriyordu. Bunun dışında, üretim aşamasında Scriptorium'da yazma (kopyalama) işlemini üstlenenler, tezhip ve minyatürleri yapan kişilerle ayrı bir grup halinde çalışırdı. Bölümlerin başlangıçları ve bitişlerini belirten kırmızı yazılar rubricatorlara emanet edilirdi. İlluminator olarak minyatürleri çizen ve boyayanlar bile farklı kişiler olabilirdi.

Nicolaes Berchem, “Geceyi Takip Eden Gündüz”, 1680.

Bu nedenle bu küçük füzen çalışma, sanat tarihinin en büyük trajedilerinden birine tutulmuş kişisel bir not gibidir. Burada ne estetik bir iddia vardır ne de kalıcı bir eser yaratma arzusu... Yalnızca tanıklık vardır. Ve belki de tam bu yüzden, Gachet’nin çizimi, Van Gogh’un hayatı boyunca aradığı ama çoğu zaman bulamadığı şeyi, yani ''anlaşılmayı'' ölüm anında, geç de olsa mümkün kılan bir bakışın izini taşır. 🖤

Çizimde ölü döşeğindeki Van Gogh son derece huzurlu gözüküyor. Yaşamı boyunca içinde taşıdığı o yüksek gerilim artık sönüp kaybolmuş sanki. Gachet'nin çizimi ele alırken yaptığı kırılganlık, boşluklar ve eksiklikler Van Gogh'un ölümüyle birlikte geride bıraktığı derin bir yankının izleri olarak yorumlanabilir.

Vincent van Gogh'un doktoru Paul Gachet, 1890 yılında Van Gogh'u ölü döşeğindeyken resmetmiş. 19.yüzyılın sanat ve tıp dünyasının kesişim noktası olarak görebileceğimiz bu resim bize çok derin ve katmanlı bir hikaye sunuyor...