Στρατής Κοκκινέλλης@kokkinellis
Χαίρετε και καλή καλοκαιρινή Κυριακή.
Το νησί μας στηρίζεται - σχεδόν αποκλειστικά - στους Τούρκους τουρίστες όσον αφορά τον τουρισμό του. Λογικό, θα πει κανείς, από τη στιγμή που τα απέναντι παράλια είναι πάρα πολύ κοντά και είναι πλέον σε ισχύ η βίζα-εξπρές. Όμως, η αποκλειστική στόχευση σε αυτό το κοινό, σε συνδυασμό με την απουσία εξωστρέφειας προς τη Δύση ή την αδυναμία προσέλκυσης Ευρωπαίων και άλλων διεθνών επισκεπτών, ελλοχεύει κινδύνους.
Με αφορμή το προγραμματισμένο για τον Ιούλιο επιστημονικό συνέδριο στη Μυτιλήνη γύρω από τη μορφή του Οθωμανού κουρσάρου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, η στήλη «Εν Θερμώ», που φιλοξενείται στην ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ ΕΜΠΡΟΣ ΜΥΤΙΛΗΝΗΣ, αναδεικνύει ένα πολύ σοβαρό ζήτημα.
Αναλυτικά, «Ο κουρσάρος Μπαρμπαρόσα και το τουρκικό χρήμα…
Η Λέσβος, ως ένα ακριτικό νησί με βαθιά ιστορία και ιδιαίτερη γεωγραφική σημασία, βρίσκεται πάντα στο επίκεντρο πολιτιστικών και τουριστικών πρωτοβουλιών. Η αναζήτηση νέων τρόπων προσέλκυσης επισκεπτών είναι θεμιτή και αναγκαία για την τοπική οικονομία. Ωστόσο, το προγραμματισμένο για τον Ιούλιο επιστημονικό συνέδριο στη Μυτιλήνη γύρω από τη μορφή του Οθωμανού κουρσάρου Χαϊρεντίν Μπαρμπαρόσα, ανοίγει μια σοβαρή συζήτηση που οφείλουμε να κάνουμε με ψυχραιμία, χωρίς ακρότητες αλλά και χωρίς εθελοτυφλία.
Το συνέδριο, το οποίο εστιάζει στην ιστορία, τη λαϊκή παράδοση και την τουριστική αξιοποίηση, περιλαμβάνει δράσεις όπως μαθητικές εκθέσεις και ψηφιακές διαδρομές. Η ακαδημαϊκή έρευνα είναι προφανώς ελεύθερη και σεβαστή. Όταν όμως η κρατική στήριξη και η τουριστική προβολή συνδέονται με μια ιστορική προσωπικότητα που ταυτίστηκε απόλυτα με την οθωμανική ναυτική ισχύ και την πειρατική δράση στην Ανατολική Μεσόγειο, γεννιούνται εύλογα ερωτήματα . Ποιο είναι το ακριβές μήνυμα που εκπέμπεται στην τοπική κοινωνία και τη νέα γενιά; Η τουριστική εμπορευματοποίηση δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της ιστορικής ακρίβειας ή μέσω ενός άκριτου εξωραϊσμού προσώπων που το ιστορικό τους αποτύπωμα κάθε άλλο παρά ειρηνικό υπήρξε για την περιοχή.
Αυτό το ζήτημα συνδέεται στενά με μια ευρύτερη πραγματικότητα που βιώνουμε τα τελευταία χρόνια στα νησιά του Βορειοανατολικού Αιγαίου. Η εστίαση και η εξάρτηση της τοπικής αγοράς από τον τουρισμό των απέναντι τουρκικών παραλίων είναι μια πραγματικότητα που στηρίζει την οικονομία μας. Στο πλαίσιο, όμως, αυτής της φιλοξενίας, παρατηρείται συχνά το φαινόμενο σε χώρους διασκέδασης και εστίασης να ακούγονται αποκλειστικά και μόνο μουσικές και τραγούδια της γείτονος.
Η αίσθηση που αφήνεται ορισμένες φορές - έστω και ασυνείδητα στο όνομα του κέρδους - είναι ότι οι επισκέπτες βρίσκονται σε έναν χώρο δικό τους, καλλιεργώντας ή ενισχύοντας σε κάποιους την ψευδαίσθηση ότι περιηγούνται σε μια «χαμένη πατρίδα». Η φιλοξενία και η ευγένεια είναι στοιχεία του πολιτισμού μας, αλλά δεν πρέπει να μετατρέπονται σε πολιτισμική αλλοίωση ή σε μια ιδιότυπη υποσταλή της δικής μας ταυτότητας.
Το να θέτει κανείς αυτά τα ερωτήματα δεν συνιστά ξενοφοβία ούτε εθνικιστική έξαρση. Είναι πράξη αυτοσεβασμού. Αναγνωρίζουμε το κοινό ιστορικό παρελθόν, στηρίζουμε έμπρακτα την ελληνοτουρκική φιλία, την ειρηνική συμβίωση και την οικονομική συνεργασία. Δεν πρέπει όμως να αμελούμε τι έχει συμβεί ιστορικά σε αυτά τα χώματα, ούτε να ξεχνάμε πού ανήκουμε γεωπολιτικά και πολιτισμικά.
Η Λέσβος ανήκει στην Ελλάδα και την Ευρώπη. Οι όποιες γέφυρες συνεργασίας χτίζονται με τα απέναντι παράλια πρέπει να εδράζονται στην ισοτιμία και τον αμοιβαίο σεβασμό, χωρίς να αφήνουν περιθώρια για μονομερείς αφηγήσεις. Ο τουρισμός είναι πηγή πλούτου, αλλά η ιστορική μνήμη και η εθνική αξιοπρέπεια ενός ακριτικού τόπου δεν αποτιμώνται σε ευρώ ή λίρες. Ας πορευτούμε με εξωστρέφεια, αλλά και με την πυξίδα μας σταθερά προσανατολισμένη στις αξίες και την ιστορία που μας κρατούν όρθιους στο Αιγαίο».