Sabitlenmiş Tweet
İFÖD'ün "Dijital Sıkıyönetim: Kamu Düzeni Gerekçesiyle Kamunun Susturulması" başlıklı EngelliWeb 2025 raporu yayımlandı. ifade.org.tr/basin-bultenle…
Rapor, 2025 yılı boyunca erişim engelleme, içerik çıkarma, bant daraltma, sosyal medya hesaplarının Türkiye'den görünmez kılınması, teknik altyapı hizmetlerinin hedef alınması ve Anayasa Mahkemesi kararlarının uygulanmaması pratiklerini kapsamlı biçimde değerlendiriyor.
Rapora göre, Türkiye'de İnternetin özgürleştirici potansiyelinin yerini giderek daha kapalı, denetlenen ve cezalandırıcı bir dijital rejim alıyor. 2025 yılı da "gerçeğin haberleştirilmesinin" suç sayıldığı bir yıl olarak kayıtlara geçti.
Dijital Sıkıyönetim
2025 yılı, "kamu düzeni" ve "millî güvenlik" gerekçeleriyle toplumun tüm kesimlerini hedef alan bir dijital sıkıyönetim dönemine dönüştü. Erişim engelleme ve bant daraltma, toplumsal gerilim anlarında otomatik olarak devreye sokulan rutin bir baskı aracına dönüştü.
1,5 milyondan fazla web sitesi ve alan adı erişime engellendi
2025 sonu itibarıyla Türkiye'den toplam 1.505.484 web sitesi ve alan adına, 875 farklı kurum ve hakimlik tarafından verilen 1.284.464 farklı karar doğrultusunda erişim engellendiği tespit edildi.
19 Mart süreci: bant daraltma ve toplu sosyal medya engelleri
19 Mart 2025 sonrası süreç, dijital sansür mekanizmalarının toplumsal muhalefet karşısında ne kadar hızlı devreye sokulabildiğini gösterdi. Bant daraltma, toplu sosyal medya engelleri ve haber alma hakkına yönelik müdahaleler dijital sıkıyönetim pratiğinin en görünür örneklerinden biri oldu.
8/A maddesi: istisnai tedbirden denetim dışı sansür aracına
5651 sayılı Kanun’un 8/A maddesi, kamu yararına haberlerin, gazetecilerin, öğrenci inisiyatiflerinin, sivil toplum aktörlerinin, muhalif kampanya hesaplarının ve toplumsal protestolara ilişkin bilgi akışının bastırılmasında kullanılan temel araçlardan biri haline geldi.
Şeffaflıktan uzak, gerekçesiz ve şablon kararlar
Raporda, 8/A maddesi kapsamında verilen kararların büyük çoğunluğunun gerekçesiz ve şablon ifadelerle verildiği, kararların ilgililere gecikmeli olarak tebliğ edildiği veya hiç gönderilmediği tespit edildi.
9. madde iptal edildi, sansür yer değiştirdi
AYM’nin 5651 sayılı Kanun’un 9. maddesini iptal etmesi, kişilik hakları gerekçesiyle uygulanan sansür mekanizmasını sona erdirmedi. Sansür, 8/A, 9/A ve hukuk mahkemelerinin ihtiyati tedbir kararları üzerinden yeniden kuruldu.
Teknik altyapı ve dijital hizmetler de hedefte
2025 yılında yalnızca haberler ve sosyal medya içerikleri değil; teknik altyapı hizmetleri, eSIM sağlayıcıları, oyun ve yayın platformları, dinamik DNS hizmetleri, arşivleme araçları ve dijital servisler de erişim engelleme kararlarının hedefi oldu.
AYM kararları uygulanmadı, dijital hafıza silinmeye devam etti
AYM'nin ihlal kararlarına rağmen çok sayıda erişim engeli kaldırılmadı. Rapor, AYM kararlarının uygulanmaması pratiğinin bireysel başvuru mekanizmasını etkisizleştirdiğini, sansür kararlarını kalıcılaştırdığını ve dijital hafızanın silinmeye devam etmesine yol açtığını ortaya koyuyor.
Sansür artık tek bir yasa maddesiyle sınırlı değil
İFÖD, ifade ve basın özgürlüğünün korunabilmesi için erişim engelleme yetkilerinin sınırlandırılması, denetime tabi tutulması, kararların şeffaf biçimde kamuoyuyla paylaşılması, Anayasa Mahkemesi kararlarının derhal uygulanması ve erişim engellemenin yalnızca istisnai, ölçülü ve yargısal denetime açık bir tedbir olarak kullanılmasının demokratik bir zorunluluk olduğunu vurguluyor.
ifade.org.tr/basin-bultenle…
Türkçe
