Murat EROL

Yeni kitabımız: Anayasa ve Milliyetçilik kitabımızda milliyetçilik teorileri, Osmanlı’da milli kimliğin oluşumu ve Cumhuriyet dönemindeki milliyetçilikler bağlamında tüm anayasalara genel bir bakış ortaya koymaya çalıştık. Faydalı olmasını umut ediyorum kitapyurdu.com/kitap/anayasa-…

Millet konusuna devam:“Vatandaşlık Temelli Millet” Anlayışı Çerçevesinde Eleştirel Bir Okuma (2) notlar.net.tr/vatandaslik-te…

TÜRK YARGI EĞİTİMİ TARİHİ Türkiye Adalet Akademisi tarafından yayınlandı. Dönemlere göre yapılan ayrımları farklı yazarlar kaleme aldı: yayin.taa.gov.tr/kitap/turk-yar…

“Vatandaşlık Temelli Millet” Anlayışı Çerçevesinde Eleştirel Bir Okuma ✍️ Murat EROL “Vatandaşlık temelli millet anlayışı, milleti sadece hukuki bir statüye indirgerken, tarihî ve sosyolojik gerçekliği görünmez kılıyor.” notlar.net.tr/vatandaslik-te…

Muhit 77: Sonsuz görecelilik karşısında müştereklik @muhitkitap @muhitdergi

M.P. Fabreguettese ait "Adalet Mantığı ve Hüküm Verme Sanatı" adlı kitabın 1945 yılındaki baskısının ardından 2019 yılında tıpkıbasımı yapıldı: edb.adalet.gov.tr/Resimler/Sayfa…

Hukuk tarihi konusunda kıymetli çalışmalara imza atan Av. Tugay Aydın (@avtugaydin ) yayına hazırladı “MUHÂMİ 1920'LERDE TÜRKİYE'DE VE FRANSA'DA AVUKATLIK” Türkiye Adalet Akademisi ise yayınladı. 👇🏻 yayin.taa.gov.tr/kitap/muhami--…

Adalet Dergisinin 2026/1 sayısı: adaletdergisi.adalet.gov.tr/arsiv/adaletde…

Dergimizin mayıs sayısı çıktı. Emek mahsulü bir dosyayla muhterem hocamızı en güzel şekilde uğurlamaya çalıştık. Bu sayımızı özellikle tavsiye eder, bereketli okumalar dilerim.

1913'te İstanbul Barosu Kütüphanesi'nde bulunan Rumca eserler, 20 eser ve 39 cilt: 1- Rumca Fransızca İçtihadât Risalesi (S. K. Balano, 7 cilt) 2- Yunanistan’da Tatbik Olunan Roma Hukuku (P. Kalifa, 5 cilt) 3- Kavânîn-i Osmâniyye Mecmuası (Dimitri Nikolaidi, 4 cilt) 4- Yunan Kavânîni (G. Rali, A. Rali, 7 cilt) 5- Tıp Kanunu (Ahilya D. Yorganda, 1 cilt) 6- Mahkeme-i Temyiz İçtihadâtı (S. Balano, S. Kini, 1 cilt) 7- Roma Kanun-ı Medenisi (Doktor K. Frearidis, 1 cilt) 8- Yunanistan’ın Sefarethane ve Konsolato Rehberi (boş, 1 cilt) 9- Şirket-i Ticariyeler Hakkında (Adamandyos Petricis, 1 cilt) 10- Miftah-ı Kavânîn-i Osmâniyye (M. Karavokiro, 1 cilt) 11- Vasiyet ve Miras Kavânîni (M. Karavokiro, 1 cilt) 12- Hukuk-ı Aile Kanunu (M. Karavokiro, 1 cilt) 13- Vesayâ (Ahilos Hristidi, 1 cilt) 14- Rum Patrikhanesi Kilisa Mehâkiminde Meri Olan Roma Bizans Hukuku (B. Servi, 1 cilt) 15- Yunanistan’ın Âdât-ı Mahalliye Mecmuası (Hrisantopolos, 1 cilt) 16- Yunan Hukuk-ı Ticaret Zeyli (A. Rali, 1 cilt) 17- Mecelle’nin Tercümesi (Vitinos, 1 cilt) 18- Ukûd-ı İbtidaiye Hakkında Birkaç Söz (K. Raktivan, 1 cilt) 19- Memâlik-i Osmâniyye’de Belediye ve Mebusân İntihabâtı Hakkında Talimat (M. Karavokiro, 1 cilt) 20- Ahz-ı Asker Kanunu Hakkında Talimat (M. Karavokiro, 1 cilt)

İnsanlar çelişkileriyle varolur. Fakat filozoflar, düşünürler, büyük ruhlar, büyük liderlerin üstünlüklerinin nedeni tutarlılıktır. Ne istediğini bilmeyen, herşeye talip olan, yoldan çıkıp yeni yollara sapan çelişkiden kurtulamaz. Hedefi belli olan tutarlılığını korur; tutarlılığını koruyan amacına ulaşır!

Av. Tugay Aydın mesleğin tarihine değerli katkılarını sunmaya devam ediyor. Av. Ali Haydar Özkent ve Av. Suphi Nuri İleri'nin 1924te “Muhâmî” adıyla basılan eserlerini yayına hazırlamış, Türkiye Adalet Akademisi bunu e-kitap olarak hukuk camiasına sunmuştur. Ben de ona, bu tür kitapların yeniden neşrinin önemini belirten bir takdim yazısı yazdım. yayin.taa.gov.tr/kitap/muhami--…

Türk Siyasal Hayatı (TSH) Dergisi yayında. Türk siyasal hayatını merkeze alan akademik bir dergi ilk kez okurla buluşuyor. TSH, makaleler ve kitap değerlendirmeleriyle Türkiye’nin son iki asırlık siyasal hayatını akademik ciddiyetle tartışmaya açıyor. turksiyasalhayati.net/arsiv/cmo2ar6k…

Türk Tarih Kurumu Ansiklopedik Türk Tarih Sözlüğü Erişime Açıldı! Türk ve Türkiye tarihine ilişkin terim, deyim ve kavramları bilimsel ölçütler çerçevesinde açıklayan çevirim içi başvuru kaynağına erişmek için: sozluk.ttk.gov.tr #TürkTarihKurumu95Yaşında

Açık Görüş’te yeni yazım… Klişeleşen sanat sineması ve yeni bir sinema ihtiyacı: m.star.com.tr/acik-gorus/kli… • Sanat sineması; suni doğallık, hep travma-yüzleşme, sonu olmayan sonlar, uzun diyalog ve sessizlikler, mimiksiz duruşlar, hep kırgınlıklar, loş ortamlar, senaryoları, temaları, sinematografisiyle… klişeleşti. • Sanat sineması Yeşilçam’ı aştı mı • Sanat sinemasının özellikleri ve çıkmazları • Dijital tekno-kültürde yeni bir sinema anlayışı [nasıl] olmalı…

Yeni kitabım “BİLİRKİŞİLİK UYGULAMALARI” bugün çıktı. Kitabın uygulamacılara, akademisyenlere ve tüm okurlara yararlı olmasını diliyorum. Emeklerimizin gün yüzüne çıkmasına vesile olan Adalet Yayınevi ailesine şükranlarımı sunarım. adalet.com.tr/bilirkisilik-u…

@SuleymanOzar hayırlı olsun. tebrikler dostum

“Vatandaşlık Temelli Millet” anlayışını ele aldığımız metinlerin giriş kısmı ile meseleyi tartışmaya başladık. @notlar_net ‘da… notlar.net.tr/vatandaslik-te…

1876'da Bağdat'ta doğan, Galatasaray Sultanisi ve Mekteb-i Mülkiye'den mezun, Mekteb-i Mülkiye ve Mekteb-i Hukuk (İÜHF) anayasa hukuku hocası, Maarif Nazırı, Osmanlı Mebusan Meclisi Bağdat Mebusu, Ord. Prof. Dr. Hüseyin Şükrü Baban'ın kardeşi, 1913'te sınıfta ders anlatırken beyin kanaması sonucunda ölen Bağdatlı Babanzâde İsmail Hakkı Bey'in ilk baskısı 1909'da yapılan ve 1913'te ikinci baskısı yapılan kitabı "Hukuk-ı Esasiye"nin ilk birkaç sayfası: "Hukuk-ı Esasiyenin ulûm-ı sâire-i hukukiyeye nazaran mevkii: İnsanlar arasında temin-i revâbıt-ı intizamın en mühim menbâı, en esaslı istinadgâhı şüphe yok ki hukuk denilen fenn-i âlîdir. Zira saadet-i mümküne-i beşeriye ancak bu ulûmun bihakkın efrâd-ı cemiyet arasında tatbik olunmasına mütevakkıftır." (Anayasa Hukukunun diğer hukuk ilimlerine nazaran mevkii: İnsanlar arasında düzenli bağların temininin en mühim kaynağı, en esaslı dayanağı şüphe yok ki hukuk denilen yüksek ilimdir. Zira insanlığın mümkün olabilecek saadeti ancak bu ilimlerin, toplumdaki bireyler arasında hakkıyla uygulanmasına bağlıdır.) "Adalet ki beşeriyetin gayesi, insaniyetin müntehâ-yı âmâlidir. İşte onun tevziine ve mazlumun zalimden tahsil-i hukuk eylemesine bu fenn-i celil vesâtet eder. Zira hukukun ledünniyâtına, künh ve hakikatine tamamen vukuf peydâ edilmedikçe hakkaniyet ve adalet diye insanların teşne oldukları menâbi-i zülâl-i hayatbahşâdan layıkıyla ahz-ı füyuzât olunamaz.” (Adalet ki insanlığın gayesi ve insanlığın emellerinin ulaşabileceği son noktadır. İşte adaletin dağıtılmasına ve mazlumun zalimden haklarını tahsil edebilmesine bu yüce ilim aracılık eder. Zira hukukun iç yüzüne, özüne ve hakikatine tamamen vakıf olunmadıkça hakkaniyet ve adalet diye insanların susadığı hayat bahşeden su kaynaklarından layıkıyla verim alınamaz.) "Adalet olmazsa medeniyet, terakki, asayiş, emniyet-i can ve mal birer emr-i mevhum olur; efrâd arasında kuvvet hükümfermâ ve akvâm ve cemiyyât vadi-i vahşette pûyan olur." (Adalet olmazsa medeniyet, ilerleme, asayiş, can ve mal emniyeti hayalden ibaret kuruntular haline gelir; fertler arasında kuvvet hüküm sürer ve kavimler ve toplumlar vahşet yoluna dalar.) "Bu haysiyetle ilm-i hukuk, felsefe ve hikmet ile el ele vererek ulûm-ı mütenevvia iklilinin en parlak, en muşaşaa bir hacer-i kıymetdârıdır. Zaten ilm-i hukuk, bâ-husus hukuk-ı tabiiye, felsefenin adeta bir şubesini teşkil ediyor. En eski zamanlardan beri feylesoflar hakâik-i avâlimi zulemât, şek ve tereddütten istihrac ile tevaggul ettikçe ulûm-i hukukiye ile ve bâ-husus ulûm-ı hukukiyenin esasını teşkil eden ulûm-i siyasiye ve içtimaiye ile de uğraşmışlardır. Hiç bir büyük hakim olmamıştır ki insanların, kainatın sırr-ı hilkati hakkında tâmik-i fikir ettikten sonra cemiyetlerin suret-i teşekkülü, devletlerle hükümetlerin vucuda gelmesi hakkında muhtelif nazariyeler dermeyan eylemesin." (Bu yönüyle hukuk ilmi, felsefe ve hikmet ile el ele vererek çeşitli ilimler tacının en parlak, en şaşaalı, kıymetli bir taşıdır. Zaten hukuk ilmi, özellikle de doğal hukuk, felsefenin adeta bir şubesini teşkil ediyor. En eski zamanlardan beri filozoflar alemlerin hakikatini karanlıklardan, şüpheden ve tereddütten kurtarmaya uğraştıkça hukuk ilimleriyle ve özellikle de hukuk ilimlerinin esasını teşkil eden sosyal ve siyasi ilimlerle de uğraşmışlardır. Hiç bir büyük filozof olmamıştır ki insanların ve kainatın yaratılışının sırrı hakkında fikrini derinleştirdikten sonra toplumların, devletlerin ve hükümetlerin meydana gelişi hakkında çeşitli teoriler ileri sürmesin.) "İşte Hukuk-ı Esasiye de malumât-ı beşeriyenin bu kısmında bir mevki-i mühim işgal eder ve ulûm-ı hukukiye miyânında bir imtiyaz-ı mahsus iktisap eder." (İşte Anayasa Hukuku da insanlığın bildiklerinin bu kısmında mühim bir yer işgal eder ve hukuk ilimleri arasında özel bir ayrıcalık kazanır.) "Ulûm-ı hukukiye bir mana-yı umumi ile taksim edilmek lazım gelirse iki mühim şubeye ayrılır. Bir kısım ulûm, efrâdın şahısları ve zatları itibarıyla aralarında cereyan eden münasebâta taalluk eder ki "hukuk-ı hususiye" buna derler. Diğer ulûm-ı hukukiye ise evvelâ ahaliden müteşekkil cemiyetlere ve ez-cümle devletlere, sâniyen kuvâ-yı hükümetin tarz-ı şekline, sâlisen bu kuvâ-yı hükümetin ne suretle işlemekte olduğuna ve râbian efrâdın şahısları itibarıyla değil cemiyete, devlete mensubiyetleri itibarıyla cereyan eden muamelâtına, yani devlet ve cemiyet nâmına vâki olan hizmetlerine taalluk eder. Bunların da heyet-i mecmuasına "hukuk-ı umumiye" ve daha doğrusu ıstılahât-ı adliyeden biriyle iltibas mahzuru meydandan kalkmak için "hukuk-ı siyasiye" demek icap eder." (Hukuk ilimlerini genel anlamda sınıflandırmak gerekirse iki mühim şubeye ayrılır. Bir kısım hukuk ilimleri fertlerin şahısları ve kişilikleri itibarıyla aralarında cereyan eden ilişkilerle ilgilidir ki buna “özel hukuk” derler. Diğer hukuk ilimleri ise öncelikle ahaliden oluşan topluluklara ve mesela devletlere, ikinci olarak hükümet kuvvetlerinin görünüş tarzına, üçüncü olarak hükümet kuvvetlerinin ne şekilde işlemekte olduğuna ve dördüncü olarak fertlerin şahıslarından dolayı değil, topluma ve devlete mensuplukları sebebiyle gerçekleşen işlemlerine, yani devlet ve toplum adına meydana gelen hizmetlerine ilişkindir. Bunların da tamamına “genel hukuk” ve daha doğrusu adliye terimlerinden biriyle karışmaması için “siyasi hukuk” demek gerekir.) "Hukuk-ı siyasiye dahi iki mühim şubeye inkısam eder. Biri "hukuk-ı siyasiye-i hâriciye"dir ki buna alelade "hukuk-ı düvel" tabir olunmaktadır; diğeri ise "Usul-i Hukuk-ı Siyasiye"dir ki; 1-Hukuk-ı Cezaiye, 2-Hukuk-ı İdare, 3-Hukuk-ı Esasiye kısımlarına münkasimdir." (Siyasi hukuk da iki mühim şubeye ayrılır. Biri dış siyasi hukuktur ki buna basitçe “Devletler Hukuku” denilir; diğeri ise siyasi hukuk usulüdür ki; 1-Ceza Hukuku, 2-İdare Hukuku, 3-Anayasa Hukuku kısımlarına ayrılır.) "Hukuk-ı Esasiye ile Hukuk-ı İdare: Hukuk-ı Cezaiyenin mevzuundan burada bahse mahal olmadığından yalnız hukuk-ı idare ile hukuk-ı esasiye arasındaki temas noktalarından bahsetmek icap eder. Birçok kimseler hukuk-ı idareye taalluk eden şeyleri hukuk-ı esasiyeye ve hukuk-ı esasiyeye taalluk eden şeyleri hukuk-ı idareye karıştırıyorlar. Halbuki mesai-i beşeriyenin hüsn-i semere vermesi için taksim-i amâl kaidesine ne derece ihtiyaç varsa ulûmun da bihakkın istifade-bahş olabilmesi için tasnif ve hududu tahdid olunması iktiza eder." (Anayasa Hukuku ile İdare Hukuku: Ceza Hukukunun konusundan burada bahsetmeye gerek olmadığından yalnız idare hukuku ve anayasa hukuku arasındaki temas noktalarından bahsetmek gerekiyor. Birçok kimseler idare hukukuna ilişkin şeyleri anayasa hukukuna ve anayasa hukukuna ilişkin şeyleri de idare hukukuna karıştırıyorlar. Halbuki insanlığın mesaisinin güzel verim verebilmesi için işlerin kısımlara ayrılması kuralına nasıl ihtiyaç varsa ilimlerden de hakkıyla faydalanabilmek için sınıflandırılması ve sınırlarının çizilmesi gerekir.) "Hukuk-ı siyasiyenin hukuk-ı idareden tefriki, itiraf etmelidir ki esâsen güç bir maddedir. Zira hukuk-ı esasiyeyi teşkil eden avâmil ve anâsırın birçoğuna hukuk-ı idarede dahi tesadüf ediyoruz. Faraza nazırlar, bunlar hem heyet-i idareye hem heyet-i esasiye-i hükümete dâhildir. Kezâlik alelade efrâd dahi aynı zamanda hem idare ile münasebette hem de kavânîn-i esâsiye-i devletle müşârekette bulunurlar. Mâmafih başlıca iki nokta-i nazar gözeterek az çok bir hudut tâyini mümkündür." (Siyasi hukukun idare hukukundan ayrılması, itiraf etmelidir ki esasen güç bir konudur. Zira anayasa hukukunu oluşturan etkenler ve unsurların birçoğuna idare hukukunda da rastlıyoruz. Söz gelimi nazırlar, bunlar hem idare heyetine hem de hükümet heyetine dahildir. Aynı şekilde sıradan fertler de aynı zamanda hem idare ile hem de devlet kanunlarıyla temas ederler. Hal böyle iken başlıca iki bakış açısı gözeterek az çok bir sınır belirleyebilmek mümkündür.) Babanzâde İsmail Hakkı, 1909