Midas Araştırma@midasarastirma
Hürmüz’ün kapalı kalmasına dünya ne kadar dayanır?
Ortadoğu’da tırmanan gerilim küresel petrol piyasasında yeni bir risk fiyatlamasını tetikledi.
Brent petrol son günlerde yükselişini hızlandırarak 83 dolar seviyesine çıktı. Bu yalnızca kısa vadeli bir arz şokunu değil, aynı zamanda piyasanın savaşın süresine dair beklentilerini de yansıtıyor.
Goldman Sachs’a göre mevcut fiyatlar, piyasanın yaklaşık dört hafta sürecek bir arz kesintisini fiyatladığını gösteriyor.
Jeopolitik tablo yalnızca askeri gelişmelerden ibaret değil. New York Times’ın haberine göre İran İstihbarat Bakanlığı, savaşı sona erdirme şartlarını görüşmek amacıyla CIA ile dolaylı kanallar üzerinden temas kurdu. Tahran tarafının bir “çıkış stratejisi” üzerine görüşmelere açık olduğu belirtiliyor. Buna rağmen ABD’li yetkililer İran’ın hazırlığı ve samimiyeti konusunda temkinli.
Bu gelişmelerin merkezinde ise tek bir dar geçit var: Hürmüz Boğazı.
İran’ın boğazı geçişlere kapattığını açıklamasının ardından tanker trafiği ciddi şekilde yavaşladı. Küresel petrol ticaretinin yaklaşık %20’si bu boğazdan geçiyor. Bu nedenle uzun süreli bir kesinti doğrudan küresel bir arz şoku anlamına geliyor.
Üretim tarafında da aksama sinyalleri var. OPEC’in en büyük ikinci üreticisi Irak’ta sevkiyat sorunları ve depolama limitleri nedeniyle günlük üretimin yaklaşık 1,5 milyon varil azaldığı belirtiliyor.
Yetkililer, ihracat hızla normale dönmezse günlük 3 milyon varillik toplam üretimin dahi durabileceği uyarısında bulunuyor.
Kısa süreli kesintilerde sevkiyatların ertelenmesi ve alternatif depolama alanları dengeyi bir süre koruyabilir. Ancak analistlere göre birkaç haftayı aşan bir aksama tanker birikmesine ve depolama kapasitesinin dolmasına yol açabilir. Bu da üretim kesintileriyle arz şokunu derinleştirebilir.
Böyle bir senaryoda petrol fiyatlarının yeniden 100 dolar seviyesine yaklaşması ihtimal dahilinde.
Enerji üreticileri ise bu tür dönemlerin kazananları olabiliyor. Exxon Mobil ve Chevron gibi büyük üreticiler fiyat artışını gelirlerine hızlı yansıtabiliyor. Türkiye’de Tüpraş da rafineri marjları üzerinden bu tür dönemlerden pozitif etkilenebilen şirketlerden biri.
Jeopolitik gerilimler piyasadaki belirsizliği artırsa da yatırımcılar için asıl soru hâlâ aynı: Hürmüz ne kadar süre kapalı kalabilir?
