Emrullah KILIÇ

Türkiye’de doktoralı insan sayısı 150 bine doğru ilerliyor. 86 milyon için bu %0,17; yani %0,2’den az demek. Bilim yapılan ülkeler liginde yer edinebilmek için kabaca %1’e ulaşmayı hedeflediğimizde, bugün 750 bin kişinin daha okuyup araştırıp doktora yapmasına ihtiyaç var.

İnsanın arayışı yalnızca epistemolojik olarak ‘ne bildiği’ ile sınırlı kalmayıp varoluşsal olarak ‘neye tutunduğu’ ve hangi değer ufuklarında soluk aldığıyla da doğrudan ilgilidir.

3-Günümüzde Yapay Zeka ise "bilgiye hakim olmayı ve sentezlemeyi" bilişsel bir engel olmaktan çıkarıyor. Ancak tıpkı Orta Çağ'da olduğu gibi, teknoloji sadece imkan sağlar; o imkanı devrime dönüştürecek olan yine insanın "entelektüel tutkusu"dur.

2-Gözlüğün icat edilmesi, sadece tıbbi bir gelişme değil; entelektüel üretimin ömrünü 60-70'li yaşlara taşıyan, Batı düşünce tarihinin ivme kazanmasını sağlayan devasa bir sosyolojik devrimdir. Gözlük "görmeyi" fiziksel bir engel olmaktan çıkardı.

1-Orta Çağ Avrupası'nda ve klasik dünyada, parşömenler ve zayıf aydınlatma koşulları altında okuma-yazma faaliyeti çok ciddi bir fiziksel dayanıklılık gerektiriyordu. Katarakt ve benzeri göz hastalıkları nedeniyle alimlerin akademik hayatı 30-35'li yaşlarda mecburen sona eriyordu

Postmodernizm tam olarak budur: İçeriğin boşaltılması ve devasa bir hakikat arayışının tek bir güvenlik sloganına hapsedilmesi. Kalın’ın işaret ettiği "anlam krizi", maalesef kendi konuşmasının canlı yayın KJ'sinde vücut buluyor.

Kalın derin bir "anlam ve paradigma" inşasından bahsederken, TRT dahil hemen bütün haber kanalları bu felsefi ufku en klişe kalıba indirgiyor: "Her an teyakkuz halindeyiz."

İbrahim Kalın, Stratcom Summit’te postmodern dünyanın bilgiyi sığlaştıran yapısını eleştirerek ders niteliğinde bir konuşma yapıyor: "Hakikati iletişime, bilgiyi enformasyona kurban etmeyeceğiz." Ancak ekranın altındaki KJ, tam da bu eleştirinin canlı laboratuvarı gibi çalışıyor

İnsan, yalnızca teknik-rasyonel bilgiyle değil Varlıkla kurduğu ilişkiyle anlam üretir. Din, sanat, tarih, ölüm, dil ve gelenek insanın dünyadaki yerini kavramasını sağlayan anlam ufkunun kurucu unsurlarıdır. Bu ufuk daraldığında ise insan yönünü kaybeden bir varlığa dönüşür.

Pek çoğumuz benliğimizi doğuştan gelen, yekpare ve değişmez bir bütünlük sanıyoruz. Tıpkı üzerimizde tek parça duran bir “dikişsiz giysi” gibi… Belki de “ben” dediğimiz şey, bize ait bir hakikatten çok, bize miras kalan bir anlatının yankısıdır.

Ahlak bir yargılama aracı değil, bir iç disiplindir. "Ne yapmalılar?" diye sormak ahlakçılık; "Ne yapmalıyım?" diye sormak ahlaktır.

Bu ısrar, bayramı canlı bir tecrübe olmaktan çıkarıp, ulaşılması imkânsız bir ideal hâline getiriyor. Sürekli “eskisi gibi değil” demek, bugünü değersizleştirip geçmişi de abartılı bir mit haline sokuyor. Oysa ihtiyaç olan şey, bugünün şartlarında bayramın anlamını kurabilmek.

Bugünün şehirleşmiş, hızlanmış ve bireyselleşmiş dünyasında aynı duyguyu aynı formla aramak, kaçınılmaz olarak bir hayal kırıklığı üretir. Sorun, bayramların değişmesi değil; değişen dünyaya rağmen onları hiç değişmemiş gibi anlatma ısrarı.

“Eski bayramlar” söylemi çoğu zaman sahici bir hatırlayıştan çok, seçilmiş bir nostaljinin tekrarından ibaret. Evet, geçmişte daha güçlü komşuluklar, daha sıkı aile bağları vardı; ama o bağları mümkün kılan toplumsal şartlar da bambaşkaydı.

3/ Bu "akılların ve gerekçelerin diyaloğu", metafiziğin bize en değerli mirasını gösterir: Şeylerin anlamı ve kırılgan güzelliği üzerine üretilen perspektiflerin ne kadar çeşitli, zengin ve ufuk açıcı olduğunu…

2/ Her düşünür, kendinden öncekiyle bir hesaplaşma içindedir: Platon Parmenides'e, Aristoteles Platon'a, İbn Rüşd İbn Sina'ya, Hegel Kant'a, Heidegger Husserl'e cevap verir. Bu, birbirine karşıtlaşırken aynı zamanda birbirine eklemlenen devasa bir zincirdir.

1/ Felsefe tarihi, pek çok açıdan metafiziklerin bir savaşı olarak okunabilir. Ancak bu tarihsel "savaş", yıkıcı bir mücadeleden ziyade, eşyanın ve varoluşun anlamına dair yürütülen uzun süreli bir söyleşi ve a priori bir diyalog niteliği taşır.

Düşüncenin gerçek sınavı da burada başlar: Tarihin kritik anlarında söz söyleyebilme cesareti. Aksi hâlde düşünce, hakikat arayışından çok entelektüel konforun bir biçimine dönüşür.
Ve bazı zamanlarda susmak, tarafsızlık değil; yalnızca konforlu bir geri çekiliştir.

Oysa savaş yalnızca stratejik ya da jeopolitik bir hadise değildir; aynı zamanda ahlaki bir imtihandır. İnsan hayatının değeri, adaletin imkânı ve vicdanın sınırları tam da böyle zamanlarda görünür hâle gelir.

Sessizlik de bazen bir fikirdir; fakat çoğu zaman düşüncenin geri çekilişidir. Ortadoğu günlerdir ABD–İsrail merkezli insanlık dışı vahşetin gölgesinde. Buna rağmen Türkiye’de medeniyet, mensubiyet ve aidiyet üzerine yoğun biçimde konuşan bazı akademisyen ve düşünürler sessiz.