Lex ₿acker

Area of circle

Don’t pass on what was never yours to carry

Milton Friedman: “Economists don’t know much, but there’s one thing we know very, very well—and that’s how to produce shortages.” “You want a shortage of housing in New York City? Set a maximum price on rent, and you will have a shortage of housing.”

Een ochtendcolumn De simpelste oplossing voor de woningcrisis is tegelijkertijd de minst populaire: rendement. Niet meer regels, niet weer een subsidieregeling, geen nieuwe herverdeling, maar simpelweg zorgen dat bouwen en investeren weer geld oplevert. Voldoende rendement, met stabiele vooruitzichten en zonder het permanente risico dat een volgende coalitie de rekensom opnieuw sloopt met extra belastingen, huurplafonds of politieke symboolwetgeving. Opmerkelijk genoeg komt dat geluid inmiddels niet meer alleen van beleggers en ontwikkelaars. In mei 2026 stelde het IMF in zijn jaarlijkse beoordeling van Nederland opvallend expliciet dat hervorming van de huurmarkt nodig is, inclusief “sterkere financiële prikkels en hogere winstgevendheid” voor private ontwikkelaars en beleggers in de middenhuur. Dat advies gaat dwars tegen de Nederlandse bestuursreflex in. Hier reageert men liever met nieuwe regulering, uitzonderingen, subsidies voor de ene groep en lastenverzwaring voor de andere. Alsof de woningmarkt vooral lijdt onder een gebrek aan overheidsingrijpen. Intussen gaat het debat voortdurend over schijnoplossingen. De hypotheekrenteaftrek moet worden beperkt. Starterssubsidies erbij, belastingvoordelen eraf, nieuwe fondsen, nieuwe uitzonderingen, nieuwe potjes. Alsof de woningmarkt met fiscale schuifjes kan worden gerepareerd terwijl de basisvoorwaarde steeds vaker ontbreekt, voldoende rendement voor iedereen die woningen bouwt, ontwikkelt of financiert. De afgelopen jaren stapelden de maatregelen zich op. Hogere belastingen in box 3, strengere huurregulering, opkoopbescherming, aanvullende duurzaamheidseisen en voortdurende politieke discussies over verdere ingrepen. Elke afzonderlijke maatregel leek verdedigbaar, maar samen ontstond een markt waarin projecten steeds moeilijker rond te rekenen zijn. Daarna volgt steevast verbazing dat beleggers afhaken, bouwprojecten stilvallen en nieuwbouwproductie inzakt. Dat de doelstellingen niet worden gehaald. Illustratief was de nieuwe minister die recent aangaf eerst twee jaar nodig te hebben voor een analyse van het dossier. Terwijl de analyse allang op tafel ligt, zelfs bij het IMF, zorg dat investeren weer loont. Maar precies daar wringt het in Nederland. Rendement, winst en vermogensgroei zijn steeds vaker moreel verdacht geworden. De afgelopen jaren ontstond een politieke cultuur waarin geld verdienen al snel wordt gezien als graaien, bezit als ongelijkheid en succes als iets dat gecorrigeerd moet worden. De woningmarkt is daardoor niet alleen een economisch dossier geworden, maar vooral ook een afgunstdossier. En juist daarom ligt de echte oplossing politiek zo gevoelig. Want zodra wordt erkend dat beleggers geld moeten kunnen verdienen om woningen te bouwen, botst dat frontaal met een samenleving waarin herverdeling populairder is geworden dan vermogensvorming. Toch verandert die morele afkeer niets aan de economische werkelijkheid. Zodra rendement aantrekkelijk én voorspelbaar wordt, lost een groot deel van het probleem zich bijna vanzelf op. Woningen worden gesplitst, stilgevallen bouwgrond komt in beweging, projecten keren terug van de tekentafel en beleggers verschijnen weer op de markt. Dat geldt voor huurwoningen, maar net zo goed voor nieuwbouw in bredere zin. Iedere potentiële vierkante meter krijgt waarde zodra er weer geld mee verdiend kan worden. Dus blijft Den Haag liever sleutelen aan subsidies, fiscale verschuivingen en nieuwe regels, terwijl de basisvoorwaarde voor meer woningen al jaren bekend is, zorg dat bouwen loont, en garandeer dat een volgende coalitie dat rendement niet opnieuw vernietigt.

Pattern recognition is the highest form of intelligence.

The digital divide has reversed. Digital is cheap, ubiquitous, often fake. Physical is the premium product now.

Yaşayan ya da ölmüş hiçbir forvetin repertuarında böyle bir gol yok.