Sabitlenmiş Tweet
TCK 145 İLE TCK 158 NASIL ÇÖZÜLECEK?
1) TCK 145’in mevcut yapısı ve sınırları
TCK 145 “değer azlığı” hükmüdür ve bugün hırsızlık suçlarında uygulanmaktadır. Bu hüküm, suç konusu zararın düşük olması halinde hâkime cezada indirim yapma ya da ceza vermeme imkânı tanır. Ancak burada en kritik nokta, “değer azlığı”nın kanunda açık bir sınırının bulunmaması ve tamamen hâkimin takdirine bırakılmış olmasıdır.
2) TCK 158 dosyalarına uygulanırsa ne olur?
Eğer TCK 145, TCK 158 kapsamına dahil edilirse, “değer azlığı” bu kez dosyadaki zarar miktarı üzerinden değerlendirilecektir. Hâkim, zararın düşük olduğunu düşünürse indirim uygulayabilir, bazı durumlarda ceza vermeyebilir. Ancak burada da net bir ölçüt olmadığı için uygulama tamamen hâkimin yorumuna bağlı kalacaktır.
3) Yargıtay kriteri ve pratikteki etkisi
Yargıtay içtihatlarında “değer azlığı” için suç tarihindeki brüt asgari ücretin yaklaşık 1/10’u yol gösterici kabul edilmektedir. Bu kesin bir sınır değildir ancak uygulamada çoğu zaman bunun üzerindeki dosyalarda TCK 145 uygulanmamaktadır. Bu da mevcut haliyle düzenlemenin çok dar bir alanı kapsadığını göstermektedir.
4) Sadece genişletme yapılırsa ortaya çıkacak tablo
Eğer sadece “TCK 145, TCK 158’e de uygulanır” denilirse, sonuç değişmeyecektir. Sadece çok düşük miktarlı dosyalar bu kapsama girecek, daha yüksek tutarlı dosyalar sistem dışında kalacaktır. Bu nedenle bu yöntem, geniş kapsamlı bir sorunu çözmek için yeterli olmayacaktır.
5) Yeniden düzenleme ihtimali ve kritik ayrım
TCK 145 yeniden düzenlenirse, kanun koyucu “değer azlığı” kavramını ortadan kaldırabilir veya somut bir parasal çerçeveye oturtabilir. Özellikle IBAN kullandırma gibi dosyalarda burada yapılması gereken temel ayrım şudur:
Basit ve sınırlı zarar içeren olaylar ile organize ve yüksek tutarlı dolandırıcılık eylemleri birbirinden ayrılabilir.
Bu noktada belirlenecek sınır, hayatın olağan akışına uygun olmalıdır. Yani milyonlarca liralık, planlı ve organize yapılar bu kapsamda değerlendirilmeyerek; daha düşük tutarlı, çoğu zaman organize bir yapı içinde olmayan dosyalar ayrı değerlendirilebilir.
6) Hakim takdirine dayalı modelin sınırları
Bu tür bir düzenlemede hâkime yine bir takdir alanı bırakılmaktadır. Hâkim; zararın miktarına, olayın oluş şekline ve dosyanın niteliğine göre indirim ya da dosya kapatma kararı verebilir. Ancak takdir alanı geniş bırakıldığında uygulama birliği sağlanamaz ve farklı mahkemelerde farklı sonuçlar ortaya çıkmaya devam eder.
⭐ En güçlü ve net çözüm modeli
En etkili çözüm, kanun koyucunun açık ve net sınırlar çizdiği düzenlemedir.
Örneğin:
Parasal sınır kaldırılabilir veya belirli bir parasal sınırın altındaki dosyalarda, zarar tamamen giderilmişse ve etkin pişmanlık hükümleri uygulanmışsa, dosyanın doğrudan kapanacağı açıkça düzenlenebilir.
Bu model:
• Hâkim takdirini sınırlar
• Uygulama birliğini sağlar
• Belirsizliği ortadan kaldırır
Ve en önemlisi:
Bu bir cezasızlık modeli değil, zarar giderimi esaslı bir adalet modelidir. Mağdur zararını alır, dosya kapanır ve yargı sistemi gereksiz yükten kurtulur.
Sonuç
TCK 145 mevcut haliyle dar ve sınırlı bir hükümdür. TCK 158 gibi geniş kapsamlı bir sorunu tek başına çözmesi mümkün değildir. Ancak açık sınırlar, net kriterler ve zarar giderimi esaslı bir yaklaşım ile gerçek ve kalıcı bir çözüm sağlanabilir.
Türkçe
