Mohámmád Kháláfi

کات به کلوزآپ قریبیان. سر می‌چرخانَد. کات به چراغ قرمزِ ایستگاه که یک‌باره سبز می‌شود. کات به کلوزآپ قریبیان. کات به پی‌اُویِ قریبیان. مدیر کمی سر بلند می‌کند اما نگاه خود را ازشان می‌گیرد. دیالوگ طلایی،‌ با شعف: «راه داد!»... سینماست. ۲از۲

فرامرز قریبیان شوفر لوکوموتیو است. خسرو شکیبایی کمک‌شوفر. در ایستگاه قطارند. منتظرند. اجازه‌ بابت عبور به آنها داده نمی‌شود. نگاه‌شان به مدیر ایستگاه است از پشت شیشه‌های پنجره‌ی لوکوموتیو. شیشه‌های پنجره مدیر ایستگاه تارَند. پشت‌شان خود مدیر نشسته. ۱از۲

در این روزهای متلاطم، خوندن این مطلب و به اشتراک گذاشتنش با عزیزانتون رو به شدت توصیه می‌کنم. این گزارش بی‌بی‌سی عربی با استفاده از تجربه کشورهای منطقه، توضیح می‌ده که چرا و چطور اضطرابِ جمعیِ زندگی زیر سایه خطر جنگ، کمتر از خود جنگ نیست: «وقتی مردم برای مدتی طولانی تحت تهدید جنگ زندگی می‌کنند، سیستم عصبی آن‌ها تفاوتی میان جنگ واقعی و احتمال وقوع جنگ قائل نمی‌شود. بدن به‌طور مستقیم به انتظار خطر واکنش نشان می‌دهد. گفت‌وگوهای سیاسی مکرر درباره جنگ، مغز را حتی بدون وجود بمباران واقعی، در حالت جست‌وجوی همیشگی برای خطر نگه می‌دارد. آن‌چه اکنون از نظر بالینی می‌بینیم فقط اضطراب معمولی نیست، بلکه دستگاه عصبی‌ است که هرگز به‌طور کامل آرام نمی‌گیرد. بدن برای ماندن همیشگی در وضعیت «جنگ یا گریز» طراحی نشده است. کورتیزول به ما کمک می‌کند هوشیار بمانیم، اما سطح بالای آن در درازمدت بر خواب، ایمنی، خلق‌وخو، گوارش و سلامت عمومی تاثیر مخربی می‌گذارد. مواجهه مداوم با اخبار جنگ، الگوهای «تفکر فاجعه‌بار» را تقویت می‌کند و ذهن برای محافظت از خود، همیشه آماده بدترین سناریوهاست که این موضوع هزینه روانی بالایی دارد. واکنش‌های مردم در این مناطق بزرگ‌نمایی نیست، بلکه با محیطی که در آن زندگی می‌کنند تناسب دارد. پایین آوردن سطح کورتیزول به معنای نادیده گرفتن واقعیت نیست، بلکه به معنای فرستادن سیگنال‌های آرامش‌بخش به سیستم عصبی است تا بتواند توان از دست رفته‌اش را دوباره به دست آورد. سلامت روان در مناطق درگیر منازعه و جنگ، فقط به آسیب‌های گذشته مربوط نیست، بلکه به بار سنگین انتظار بستگی دارد، انتظار برای اتفاق خطرناکی که شاید رخ دهد و شاید هم هرگز پیش نیاید.» در این گزارش، ماری مزوق، روان‌درمانگر بالینی و متخصص درمان شناختی‌رفتاری چند توصیه کاربردی و درمانی ساده هم ارائه داده: «تنظیم تنفس: چند دقیقه تنفس آرام با طولانی‌تر کردن زمان بازدم؛ این کار پیام امنیت به سیستم عصبی می‌فرستد و به خروج از حالت «جنگ یا گریز» کمک می‌کند. ایجاد روتین روزانه ساده و پیش‌بینی‌پذیر: کارهایی مثل بیدار شدن در ساعتی مشخص، خوردن منظم وعده‌های غذایی یا پیاده‌روی در زمانی معین؛ چرا که پیش‌بینی‌پذیر بودن امور، نیاز به هوشیاری دائمی را کمتر می‌کند. محدود کردن پیگیری اخبار: چک کردن اخبار فقط یک یا دو بار در روز، به جای دنبال کردن لحظه‌ای آن. تمرین زمزمه برای تحریک عصب واگ: نفس کشیدن از راه بینی و سپس بازدم همراه با ایجاد صدایی بم و ممتد به مدت ۲ تا ۳ دقیقه؛ این کار سیستم عصبی مسئول آرام‌سازی بدن را فعال می‌کند. ضربه زدن متناوب روی شانه‌ها: ضربه زدن آرام و یکی‌درمیان روی شانه‌ها به مدت یک یا دو دقیقه که به آرام کردن تنش کمک می‌کند. آرام غذا خوردن و جویدن هر لقمه حداقل ده بار در سمتی از دهان که معمولا از آن استفاده نمی‌کنید: تمرینی ساده برای کم کردن سرعت ریتم بدن و تمرکز بر لحظه حال.» bbc.com/persian/articl…

خب، گوینده‌ی خبر گفته: «یا مولا، دلُم تنگ اومده.» جمله رو هم با تحریر خوانده. خب، حجاب آزاد شد؟ کودتا شد؟ «اصغری، بریم شمال»؟ چی؟ ها؟ دست بردارید بابا. دست بردارید.

من اصلا آماده‌ی شهادت نیستم برخلاف پزشکیان که گفته ما آماده‌ی شهادتیم. من نیستم. من می‌خوام هرچه از عمرم مونده تو امنیت یک زندگی با کرامت داشته باشم. و اینقدر که الان هستم، اسیر این معاش روزانه‌ی لعنتی نباشم.

عشقِ به‌مرگ‌آشنا... لب‌های باخنده‌قهر... زمانی هم بود که از ترانه‌ها می‌شد فارسی یاد گرفت. می‌شد شنیدشان و بهتر به فارسی حرف زد. ترکیب‌ها آشنا نیستند؟ از شهرآشوبِ هایده انتخاب شده‌اند.

همه محتاجِ دست‌آویزند. یکی به مذهب متوسل می‌شه، یکی به باورهای شخصی. همون‌قدر که باورهای تو قابلِ تحقیر نیستند، مذهب هم تحقیرپذیر نیست. چه بسیار مذهبی‌هایی که باورهای تو رو غنیمت می‌دونند.

از کی‌ها خیلی بدم می‌آد؟ مثلاً... آها! از کسانی که با یک همراهِ پُرحرف وارد کتاب‌فروشی می‌شن و، تا پُرحرفه می‌آد نظر بده راجع به کتابی، خود یارو با بلغوری از انگلیسی، با شمایلی از نحوه تلفظ آمریکایی، جوری زِر زِر می‌کنه که حساب دستت بیاد نیم‌ساعته که از تگزاس برگشته.

کتابفروش‌ها، تا دهان باز می‌کنند، حتی از لحن‌شان هم (فارغ از مضمونِ حرف‌هاشان) می‌فهمی که کتاب می‌خوانند، یا نه، مطلقاً کتاب ورق هم نزده‌اند. یارو حوزه کارش ادبیاته، ولی یک‌بار هم اسم «منصور رستگار فسایی» رو نشنیده. خاک بر سرت.

مامان‌باباها، از ۱۳۰۰ تا ۱۴۰۴، اسمی رو برای بچه‌ها انتخاب می‌کنند که ازش لذت می‌برند. چه محمد، چه سیّده‌آنّاکاترینا.

اسم کتاب علی‌محمد افغانی، «شوهر آهوخانم»، برای من، یادآور اسم فیلم اصغر فرهادی‌ئه: «جدایی نادر از سیمین».

ببخشید، انگیزه‌ای ندارم بگم «درود» یا «درود بر شما». من «سلام» رو ترجیح می‌دم. دوست هم دارم.

مشکل فقط فِراستی خوندنِ فَراستی نیست. مشکل فقدانِ حساسیته. وقتی حساسیت از دست بره، دقت هم لقب وسواس می‌گیره. بعد هم کسانی که ایراد از بابت تلفظ می‌گیرند، از نظر خیلی‌ها، می‌شن کسانی که دارن گیر می‌دن. درست می‌شه!

تو می‌توانی ناامیدی را،‌ مثلِ کتابی، منتشر کنی. او هم می‌تواند خود را مخاطب کتاب تو قرار بدهد یا ندهد. چه‌ خودخواهی تو که می‌خواهی او هم به رسیدنِ دنیا به پایان فکر کند!

یک «مردم» داریم و یک «تصور از مردم». مردم، همیشه، این دوتا رو با هم قاطی می‌کنند.

مجید رضوی سعی می‌کنه صداش شبیه صدای تتلو باشه. یوسف زمانی سعی می‌کنه صداش شبیه صدای شادمهر باشه. من عرضی ندارم. پی‌نوشت: رضوی و شادمانی رو نمی‌شناسم. تو اسنپ داشت پخش می‌شد و یک سرچِ ساده کردم.

ایران کجاس؟ مملکتی که سردبیر مجله‌ی عامه‌پسندش رضا سیدحسینی بود.

به‌نظرم قسمتِ سینا حجازی تنها قسمتِ واقعاً جذاب‌ پامپ بود‌.

فکر می‌کردم اشاره به بی‌اخلاقی، در هر مکان و هر زمان، خودش یک ضرورت اخلاقی‌ برای ما و زمانه‌ی ماست. اما همگی اشاراتم را به حساب غرزدن‌ِ می‌نوشتند و تصویر آدمی غرغُرو را ازم در ذهن‌شان می‌ساختند. آدمی حوصله‌سربر. آدمی نق‌نقو. باشه، دیگه نمی‌گم. عوض‌ش، از بوی شکوفه‌های بهاری می‌گم.

فهمیدم که، تا امروز، هر وقت، به هر مناسبتی، در هر جمعی، به نفرتم از عدمِ‌تقیّد فلانی به اخلاق اشاره کرده‌ام، بقیه حوصله‌شان سررفته و لحظه‌شماری کرده‌اند تا نطقم تمام شود. ۱از۲