Μετα²δομιστής

In Engels's letter to August Bebel, Engels says that the Dictatorship of the Proletariat (DOTP) (e.g. Paris Commune) is not the state in the true sense of the term. Rather, Engels argues that an apt name for DOTP is Gemeinwesen (translation: commonality, community, body politic).

Μας χωρίζει μια ιδεολογική άβυσσος, όμως δεν μπορώ να μην εξάρω την έντιμη και ανθρώπινη στάση, χωρίς ναι μεν αλλά, της Λιάνα Κανέλλη στο ζήτημα της κτηνώδους συκοφαντικής επίθεσης κατά του Γιώργου Μυλωνάκη με σοβαρές συνέπειες στην υγεία του.

Τα έθιμα δεν είναι νοσταλγία. Είναι ο τρόπος που ένας πολιτισμός μεταδίδει αυτό που δεν μπορεί να γράψει, μέσα από πράξεις, τη δράση, την επανάληψη. Όταν ανάβεις κερί στην Ανάσταση ή σπας το κόκκινο αυγό, δεν «τηρείς παράδοση». Τοποθετείσαι σε μια αλυσίδα. Ο πολιτισμός δεν είναι μουσεία και βιβλία. Λαοί που κόβουν τα έθιμά τους νομίζουν ότι εκσυγχρονίζονται. Ανακαλύπτουν αργότερα τι έχασαν... Χριστός Ανέστη. Χρόνια πολλά σε όλους.

Ποιοι είναι οι ψηφοφόροι της ακροδεξιάς, τελικά; Οι συνήθεις αναλύσεις συγκρίνουν τα κόμματα, η εικόνα των ψηφοφόρων, όμως, είναι πιο ξεκάθαρη και λιγότερο «ακραία» - link άρθρου στα σχόλια. «Δεν είμαστε ακραίοι, είμαστε αντισυστημικοί». Έτσι αυτοπροσδιορίζονται συχνά στελέχη ή υποστηρικτές των κομμάτων που βρίσκονται «δεξιότερα» της Νέας Δημοκρατίας. Συχνά, όμως, το υπόλοιπο πολιτικό φάσμα δεν αποδέχεται αυτόν τον χαρακτηρισμό -και όχι άδικα, αφού προγραμματικά και ρητορικά τα κόμματα αυτά εμφανίζονται ως πιο «ακραία», δηλαδή αρκετά πιο «δεξιά» στο κλασικό φάσμα αριστερά–δεξιά. Η απάντηση, ωστόσο, βρίσκεται περισσότερο στους ψηφοφόρους παρά στα ίδια τα κόμματα. Οι πολιτικές ταυτότητες και οι στάσεις των πολιτών δεν χωρούν πάντα σε ένα μόνο δίπολο. Αυτό αναδεικνύει η μελέτη μας που δημοσιεύτηκε από το Ελληνικό Παρατηρητήριο του London School of Economics, βασισμένη σε απαντήσεις ψηφοφόρων την άνοιξη του 2025 σε έρευνα του Έτερον. Τέσσερα βασικά στοιχεία απορρέουν: πρώτον οι ψηφοφόροι διαχωρίζονται πρωτίστως από το κλασικό χάσμα «αριστερά-δεξιά» αλλά δευτερευόντως και από ένα νέο χάσμα «αντισυστημικότητας» . Δεύτερον, όσοι υποστηρίζουν λιγότερο οικονομικό παρεμβατισμό εναντιώνονται και στη μετανάστευση. Τρίτον, οι ψηφοφόροι των «ακροδεξιών» κομμάτων δεν βρίσκονται πιο δεξιά των ψηφοφόρων της ΝΔ, είναι δεξιοί αντισυστημικοί. Τέταρτον, οι ψηφοφόροι είναι πιο διατεθειμένοι να μεταπηδήσουν σε ένα περισσότερο ή λιγότερο αντισυστημικό κόμμα, παρά στον άξονα αριστερά-δεξιά. Τι σημαίνουν όλα αυτά στην πράξη; Αρχικά, ότι το δίπολο αριστερά-δεξιά δεν φτάνει για να εξηγήσει τις διαφορές μεταξύ των Ελλήνων ψηφοφόρων. Και αυτό παρόλο που έχει ευθυγραμμιστεί η δεξιά με τον αντιμεταναστευτισμό, κάτι που δεν ίσχυε παλαιότερα, όταν κόμματα της δεξιάς υποστήριζαν την εισαγωγή φθηνότερων εργατικών χεριών. Πιο σημαντικό, όμως, είναι ότι η έρευνά μας ρίχνει φως σε ένα βασικό κομμάτι του πολιτικού αφηγήματoς των αντισυστημικών (ακρο)δεξιών κομμάτων. Η βάση αυτού του αφηγήματος είναι ότι οι ψηφοφόροι τους δεν είναι ακραίοι και ότι οι ψηφοφόροι της ΝΔ υποστηρίζουν τις πολιτικές τους και θα έρθουν «στη μεριά τους» καθώς η κυβέρνηση δεν τους «ακούει». Τα αποτελέσματά μας ουσιαστικά επαληθεύουν το πρώτο, αλλά αντικρούουν το δεύτερο σκέλος αυτού του αφηγήματος. Πράγματι, οι ψηφοφόροι τους δεν βρίσκονται ιδεολογικά «ακραία» πιο δεξιά αυτών της ΝΔ. Στον αντίποδα, όμως, οι ψηφοφόροι ενώ μεταπηδούν σχετικά εύκολα σε περισσότερο ή λιγότερο αντισυστημικά κόμματα, δεν μεταπηδούν εύκολα πιο αριστερά/δεξιά. Τα (ακρο)δεξιά κόμματα, λοιπόν, έχουν κατά πάσα πιθανότητα ήδη απορροφήσει όσους ψηφοφόρους ενδιαφέρονταν να βρεθούν πιο δεξιά αλλά κυρίως όσους είναι πιο αντισυστημικοί. Ίσως, μάλιστα, θα ήταν πιο πιθανή η αντίστροφη μετακίνηση, προς τη ΝΔ, αφού και στα τρία αντισυστημικά κόμματα της δεξιάς οι ψηφοφόροι τους θεωρούν τη ΝΔ ως μια από τις δύο εναλλακτικές τους, ενώ για αυτούς της ΝΔ η πρώτη εναλλακτική τους είναι το ΠΑΣΟΚ. Τα αποτελέσματα αυτά, ο διαχωρισμός των ψηφοφόρων σε δύο βασικές διαστάσεις και η κατανόηση ότι μετακινούνται πιο εύκολα στη δεύτερη από ότι στην πρώτη, μπορεί να βοηθήσει την κατανόηση τόσο των ελληνικών όσο και των ευρωπαϊκών τάσεων, καθώς βάζει στο επίκεντρο τους ίδιους τους ψηφοφόρους. Στέφανος Τύρος, University of Innsbruck Χρήστος Παπαγιάννης, Maastricht University Σοφία Βασιλοπούλου, King’s College London

Techno Yanis