coincidentia oppositorum

Marx thought calculus was fake because he thought he had disproven derivatives.

1915 olayları hakkındaki tartışmalar hakkında artık son tweetim. 1915 Olaylarını soykırım olarak değerlendirmemek, Ermeni halkının yaşamış olduğu korkunç acıların boyutunu inkar etmek anlamına gelmiyor. Guenter Lewy’nin yazdığı gibi, “Bu tartışmadaki esas mesele, Ermenilerin yaşadıkları acıların boyutları değil, özel kasıt sorunudur: diğer bir deyişle, 1. Dünya Savaşı esnasında meydana gelmiş olan katliamların, Jön Türk rejimi tarafından kasıtlı olarak organize edilmiş olup olmadığıdır.” 1915 olayları çok trajik olaylar silsilesidir. 1,7 Osmanlı Ermeni’sinden, tahminen 640 bin’i çok acı biçimde tehcir sırasında hayatlarını yitirmişlerdir. Böyle bir tarihsel olayla övünmek de benim kanımca mümkün değildir. Ama on binlerce silahlı güçlerden oluşan Ermeni isyanlarının varlığını yadsımak, binlerce Türk’ün de Nisan 1915’e gelmeden çetelerce öldürüldüğünü yok saymak; “ermenilerin burnu bile kanamadı” demekle eşdeğer saçmalıktadır. Tehcir, tabii ki salt güvenlik ile açıklanamaz. Bu, bir demografik mühendislik biçimiydi; zira Talat Paşa Anadolu’nun hiçbir yerinde Ermeni nüfusun yüzde 5’i geçmemesi gerektiğini ifade ediyordu. Bu tehcir sırasında, özellikle Diyarbakır ve Mardin Valileri, hapisten çıkardıkları Kürt ve Çerkes Çeteleriyle beraber sistematik olarak binlerce masum Ermeni’yi katletmişlerdir. (Diyarbakır’daki katliamları, Alman Musul Konsolos yardımcısı Holstein çok detaylı biçimde anlatır. PA-AA; BoKon/169, A53a, 4184;p 11.07.1915; PA-AA; R14086; A21483 17.07.1905.) Sadece çeteler de değil; jandarmaların da tehcir edilen grupları soyduğu ve katlettiğini Erzurum Alman Konsolosu rapor eder. (PA-AA; BoKon/169, A53a; 3426; p. 05.06.1915) Hatta 17 Temmuz 1915 tarihli bir Alman raporuna göre, bu emire itiraz eden ve şikayet etmek isteyen bir Kaymakam’ı Diyarbakır Valisi Reşid Bey, çetelerine öldürtmüştür. Ama şimdi bunların üzerine; madalyonun diğer yüzünden de bahsetmezseniz, o zaman bu haksızlık olur. Alman raporları, Cemal Paşa’nın Ermeni katliamına karşı çok sert önlemler aldığını ve 3. Orduya da Ermeni katliamlarını önleme emirleri verdiğini ifade eder. (PA-AA; R14086; A 21483, pr. 15.07.1915) Veya Dahiliye Bakanlığı Şifreli yazışmalarında Talat Paşa’nın defalarca kez çetelere karşı önlem alın, Ermenilerin can sağlığını temin edin telegrafları da mevcuttur. Mesela aşağıya bunlardan bazılarını bırakıyorum. 1) Erzurum’daki Jandarma katliamlarını Bâb-ı Ali öğrenince, Talat Paşa Erzurum vilayetine çok açık biçimde Ermenilerin can sağlığını güvence altına alın mesajı yollar. (BOA. DH. ŞFR, nr. 54/156. Metini 1. Fotoğrafta paylaştım.) 2) Talat Paşa’nın tehcir sırasında Urfa’da Ermenileri katleden jandarmaların askeri mahkemelere verilmesi emrini verir. (BOA. DH. ŞFR, nr. 57/309. 2. Fotoğrafta paylaştım metini.) 3) Diyarbakır Vilayetine Kürt Çetelerin katliamlarına derhal müdahale edilmesini emreder(BOA. DH. ŞFR, nr. 54/9. 3. Fotoğraf) 4) Diyarbakır’daki katliamlara derhal son verilmesini emreder.(BOA. DH. ŞFR, nr. 54/406 4. Fotoğraf) Böyle daha birçok emir bulunuyor… Ayrıca Talat Paşa, birçok bölgede Ermenilerin tehcir edilmemesi gerektiğini de şifreli telegraflarda yazmıştı. Mesela Antalya veya Kastamonu’da Ermenilerin sevkedilmemesi talimatı verir. (BOA. DH. ŞFR, nr. 57/82; BOA. DH. ŞFR, nr. 55/59) Ayrıca Talat Paşa, Sivas, Trabzon ve Diyarbakır vilayetlerine esnaf, zanaatkar ve tüccar Ermenilerin sadece kasaba değiştirmesinin yeterli olduğu(BOA. DH. ŞFR, nr. 54/287), Erzurum’da Katolik Ermenilerin tehcirine gerek olmadığı (BOA. DH. ŞFR, nr. 54-A/252) , Adana’da hasta olan Ermenilerin sevkinin durdurulması (BOA. DH. ŞFR, nr. 56/27) talimatını da verir. Şimdi soru şu: Eğer Talat Paşa, Ermeni halkını sistematik biçimde imha etmek isteseydi, böyle gizli ve şifreli talimatlar verir miydi? Zannetmiyorum. (Bu emirlerin fotoğraflarını yorumlara bırakıyorum. Bakıp, kontrol edebilirsiniz.)