✹ אָדֶם

ڕێوڕەسمی ناشتنی نوێتریین گیانبەختکردووانی کۆمەڵە

Hırt milliyetçileri sizi

Vefâtının sene-i devriyesinde saygı, rahmet ve özlemle… Şeyh Said’in küçük kardeşi Şeyh Abdurrahim 17-18 Temmuz 1937 yılında Cumartesi gününü Pazar gününe bağlayan gece ve sabah saatleri sırasında şehit düşerek hayatını kaybetti. Mîrqulya (Çeltikli) köyünden olayın tanığı Şeyh Salih’in anlatımına göre, Şeyh Abdurrahim ve arkadaşlarının yerinin ortaya çıkması, grupta bulunan ve Balıkkesirli Yüzbaşı Ziya olarak bilinen kişinin güvenlik güçleriyle iş birliği yapmasıyla gerçekleşti. Ziya, Aşağı Salat köyüne önceden giderek kendisini Bismil Jandarma Komutanı olarak tanıttı ve askerlerinin erzağa ihtiyacı olduğunu söyleyerek köylülerden yardım istedi. Devlete yakınlığıyla bilinen Emerê Koperî, gerçek Bismil Jandarma Komutanı’nı tanıdığı için bu kişinin sahte olduğunu fark etti. Bunun üzerine Yüzbaşı Ziya gerçek kimliğini açıklayarak, gruba Şeyh Said’in kardeşi Şeyh Abdurrahim’in liderlik ettiğini ve beraberindeki kişilerin kimler olduğunu anlattı. Daha sonra Emerê Koperî ile birlikte en yakın jandarma karakoluna gidilerek durum yetkililere bildirildi. Haber önce Bismil’e, ardından Diyarbakır merkezine ulaştırıldı. Olayın ortaya çıkışına dair dönemin gazeteleri farklı bir anlatım sunmaktadır. Gazetelere göre grup ilk olarak Nasuh adlı Romanya göçmeni bir kişi tarafından görülmüş, Balıkkesirli Ziya da bu kişi aracılığıyla el yazısıyla hazırladığı bir pusulayı nahiye müdürü Hakkı Bey’e göndererek grubun kimlerden oluştuğunu bildirmiştir. Dengbêj Sıdık ise kılamında Wusifê Rehîma, Emerê Koperî ve Silêmanê Evdilqadir’i ihbarcılar arasında saymaktadır. Wusifê Rehîma Aşağı Salat köyünün muhtarı, Emerê Koperî Yukarı Salat köyünden devlet yanlısı biri, Silêmanê Evdilqadir ise Sinan köyünden devletle iyi ilişkileri bulunan bir şahıs olarak tanınmaktadır. Yusuf Bozarslan’ın anlatımına göre Emerê Koperî, 1925’ten itibaren devlet adına çalışıyordu. İhbarın ardından Diyarbakır, Bismil, Batman ve Mardin’den sevk edilen askerler ile bölgedeki milisler geniş çaplı bir kuşatma gerçekleştirdi. Çatışma Aşağı Salat köyü yakınlarında, Mîrqulya çevresindeki Çolê Çetelê, Çemê Dırıkê ve Kendalê Hesosıjo mevkilerinde başladı. Şeyh Salih’in ifadesine göre ilk şehit düşen kişi Şeyh Abdurrahim oldu. Başlangıçta ne askerler ne de köylüler öldürülen kişinin Şeyh Abdurrahim olduğunu biliyordu. Aynı çatışmada arkadaşlarının açtığı ateş sonucu ihbarcılar arasında gösterilen Aşağı Salat Muhtarı Wusifê Rehîma da atıyla birlikte öldürüldü. Şeyh Abdurrahim’in ölümünün ardından arkadaşları cenazesini geride bırakarak kuşatmayı yarmaya çalıştı. Yaklaşık iki kilometre ilerledikten sonra bir sulama kanalına ulaştılar. Burada Serreş gruptan ayrılarak pirinç tarlasında gizlendi. Grup ilerlemeye devam ederken Cemilê Seyda ağır yaralandı ve arkadaşlarına kendisini bırakmalarını söyledi. Sağ kalanlar Dırık (Dikenli) köyü yakınlarına ulaştıklarında yeniden kuşatıldılar ve sığındıkları geniş buğday tarlası alay komutanının emriyle ateşe verildi. Alevler arasında kalan grup hem yangın hem de yoğun makineli tüfek ateşi altında kaldı; 7–8 kişi buğday tarlasında yanarak veya kurşunlanarak öldürüldü. Hayatta kalan üç kişi Zengilo yönüne kaçmaya çalışırken Elodîno ile Zengilo arasındaki tepede kurulan pusuyla karşılaştı. Buradaki çatışmada Hürram adlı bir başçavuş öldürüldü. İlk günün sonunda yalnızca Şeyh Misbah, Selahaddin ve Savurlu Ali Bey nehir kenarındaki çalılıklarda saklanarak kurtulabildi. Gece olunca üçlü bölgeden uzaklaşmaya çalıştı. Şeyh Misbah, çevrede tanıdığı köylerden yardım almak amacıyla Heşter köyüne giderek akrabası Abdulsamet’in evine sığındı. Abdulsamet görünüşte yardım etmesine rağmen ertesi sabah Silvan Jandarma Karakolu’na haber verdi. Köy kuşatılınca Şeyh Misbah, köyün zarar görmemesi için teslim oldu. Ancak karakola götürülürken yolda öldürüldü ve başı kesildi. +++

Duran Kalkan: “Devlet Bahçeli ile biraz hemşeri sayılırız. Ayrıldı ya oralar, onlar Osmaniye oldu biz Adanayız.”