Mesut C. AKÇAY

Türkiye’de modern devletin oluşumuna disiplinlerarası bir perspektiften katkı sunmak isteyen araştırmacıları bekliyoruz. Tarihsel süreklilikler, kırılmalar ve dönüşümler ekseninde özgün çalışmalarınızı paylaşabilirsiniz. 📌 Son başvuru: 8 Nisan 2026 📩 editor@akademikkale.com

Akademik ünvan ile akademik kadronun farklı mekanizmalar olduğunu açık biçimde ayırt etmek gerekir. Yüksek lisans ve doktora, ünvan kazandıran eğitim programlarıdır. Bu programları tamamlayanlar sırasıyla “bilim uzmanı” ve “bilim doktoru” ünvanlarını elde ederler. Söz konusu ünvanlar, akademik kadrolardan bağımsızdır. Akademik kadrolar ise ayrı bir idari ve hukuki sürece tabidir. Bir kişi, yüksek lisans derecesine sahip olmadan da belirli akademik kadrolara atanabilir. Bununla birlikte, bir kadroya atanmış olmak kişiye akademik ünvan kazandırmaz; yalnızca ilgili kadro statüsünü sağlar. Benzer şekilde, bir akademik kadroda görev yaparken yüksek lisans ya da doktora derecesi elde etmek de mevcut kadronun kendiliğinden yükselmesi sonucunu doğurmaz. Kadro değişimi, yasal mevzuat çerçevesinde ilgili kadroya başvuru ve atama sürecini gerektirir. Güncel tartışmaların düğümlendiği nokta tam olarak burasıdır. Yüksek lisans veya doktora öğrencisiyken araştırma görevlisi kadrosuna atanmış bir akademik personel, doktora derecesini tamamladığında doğrudan “doktor öğretim üyesi” kadrosuna yükselemez. Zira “doktor öğretim üyesi” bir ünvan değil, belirli atama kriterlerine bağlı bir akademik kadrodur. Bu kadroya geçiş, ilgili mevzuatta tanımlanan şartların sağlanması ve yeniden atama sürecinin işletilmesiyle mümkündür.

Başvuru için: 100–150 kelimelik özet + kısa CV Son tarih: 8 Nisan 2026 📩 editor@akademikkale.com

Türkiye’de modern devletin oluşumuna disiplinlerarası bir perspektiften katkı sunmak isteyen araştırmacıları bekliyoruz. Tarihsel süreklilikler, kırılmalar ve dönüşümler ekseninde özgün çalışmalarınızı paylaşabilirsiniz. 📌 Son başvuru: 8 Nisan 2026 📩 editor@akademikkale.com

PhD education is shaped by different dynamics around the world, yet it largely rests on similar research processes. Beyond these similarities and differences, however, another striking point is that such a demanding process is only partially supported. This limited support also offers clues about the future direction of global academic trends.

You are not alone in your PhD struggles.

@BurakAslanmirza Sayın hocam, size geri dönüş sağladım.

@sokrateless Yeniden değerlendirme vakti gelmiş geçiyor hakikaten. Güzel bir proje, elinize sağlık. Kitap projesi hangi yayın grubuna sunulacak, belli mi?

📜 Geç Osmanlı dönemine ait bir süreli yayın görselinde: “Galatasaray Hokey Kulübü” Bu görsel futbol kulüplerinin çok şubeli bir spor kültürü geliştirdiğini gösteren erken dönem izlerden biri. #galatasaray

Türk Akademisi şu üç grup yüzünden hızla itibar kaybediyor: Yıllardır araştırmayan/üretmeyenler, meşhur olmak için kanal kanal gezip her konuda ahkam kesenler, ünvanlarını siyasete sıçrama aracı/ek gelir üretme aparatı olarak kullananlar. Hiç birinin memlekete 1 kuruş faydası yok

It’s kinda wild that The Simpsons hasn’t already done this scene.

Dil öğrenmenin örselendiği, gezmenin ayıplandığı bir kitlenin içindeyiz. Her şeyin hem çok kolay hem de çok zor olduğu bir zihniyet dünyası… Bu kitle, bir yandan bugünün bilim anlayışını referans alarak asırlar öncesinin ilim geleneğinin ürettiği düşünce ürünlerini “çöp” diye nitelendiren insanların müridi olabiliyor. Artık karşılaşmaların, tartışmaların ve müşterek tecrübenin şekillendiği gerçek bir kamusal mekândan söz etmek oldukça zor. Oyunlar oynadığımız, arkadaşlıklar edindiğimiz, düşüp-kalktığımız, hayatı anladığımız alanın yerini zaman ve mekân sınırlarının silikleştiği, her şeyin mümkün göründüğü fakat gerçekte neredeyse hiçbir şeyin mümkün olmadığı sanal bir alan aldı.

@deniskrc hahahaga

Hahaha şok geçirdim😱😱😱 futbol programında ekrana yansıttıklarına bakar mısınız 😁

Otoritenin entelektüel tahakkümüne tarih boyunca sıkça tanık olduk; ancak bugün, entelin entelektüel tahakkümünün de aynı derecede dışlayıcı ve buyurgan bir nitelik kazandığına ilk kez bu kadar açık biçimde şahit oluyoruz. Basit bir taziye mesajıyla dahi gösterilebilecek asgari nezaketin yerini; hınç, öfke ve ahlaki üstünlük iddiasıyla beslenen bir dil almış durumda.

🎨 Länge (1921) | Karl Wiener

Albert Camus, Nobel konuşmasında gerçek sanatçının hiçbir şeyi küçümsemeyen; hüküm vermeden önce anlamaya çalışan kişi olduğunu söylemişti. Bugün de en çok ihtiyaç duyduğumuz şey tam olarak bu: anlamak. Ne var ki içinde yaşadığımız iklimde anlamaya çalışmak bile giderek istisnai bir tavra dönüşüyor. Öyle ki artık anlamaya yönelmek, neredeyse başlı başına bir sanatçı duruşu gerektiriyor.

Yükseköğretim Kurulu’nun öğretim elemanı dışındaki kadrolara atamalara ilişkin usul ve esaslarda yaptığı son düzenleme, öncelikli alanlarda doktora öğrenci seçimi ve araştırma görevlisi istihdamı bakımından yeni bir model getiriyor. Yeni düzenlemeye göre, YÖK tarafından belirlenen öncelikli alanlarda doktora eğitimi almak isteyen adayların merkezi bir yazılı sınava girmesi gerekiyor. Nihai değerlendirmede ALES, yabancı dil ve lisans not ortalamasının yanı sıra bu sınavdan alınan puan da dikkate alınıyor. Doktora programına yerleşen adayların ise aynı anda araştırma görevlisi kadrosuna atanması öngörülüyor. Akademik istihdam süreçlerinde daha nesnel ve ölçülebilir kriterler oluşturma yönünde uzun süredir beklenen bir usulün en azından öncelikli alanlardan başlanarak uygulanmaya konulması önemli bir adım olarak değerlendirilebilir. Bununla birlikte, akademide yıllardır tartışma konusu olan torpil ve nepotizm pratikleri dikkate alındığında, benzer bir merkezi değerlendirme mekanizmasının yalnızca belirli alanlarla sınırlı kalmayıp akademinin tüm alanlarında uygulanması gerektiği yönündeki beklenti de güçlüdür. Öte yandan düzenleme, merkezi yazılı sınavın nasıl uygulanacağına ilişkin bazı belirsizlikleri de beraberinde getiriyor. Sınavın kapsamı, soru hazırlama süreçleri ve değerlendirme mekanizmalarının nasıl işleyeceği henüz netlik kazanmış değil. Dolayısıyla bu adım, akademik istihdamda daha şeffaf ve standartlaştırılmış bir yapıya doğru önemli bir başlangıç olmakla birlikte, sistemin nasıl uygulanacağı ve akademinin geneline yayılıp yayılmayacağı önümüzdeki süreçte belirleyici olacaktır.

Sosyal medya platformları, entelektüel düşüncenin derinlik gerektiren tartışmaları için henüz elverişli bir zemin sunamamakta. Düşünce üretimi; sakinlik, derinlik, sabır ve heyecan gibi hassas bir dengenin varlığını gerektirirken, bu mecralarda tartışmalar çoğu zaman yalnızca heyecan unsurunun baskın olduğu bir atmosferde yürütülmektedir. Bu nedenle düşüncenin olgunlaşmasına imkân tanıyan yavaşlık ve dikkat, yerini hızlı ve tepkisel karşılaşmalara bırakmaktadır. Bu ortamda bir entelektüelin siyasal duruşunun, onunla çekilmiş bir fotoğrafın paylaşılması üzerinden ilan edilmesi de aynı heyecan rejiminin güvenli bir ifade alanı üretmektedir. Böylece düşüncenin içeriği yerine, sembolik yakınlıklar ve aidiyet işaretleri öne çıkmaktadır. Sonuç olarak tartışmalar giderek hınç, kin ve öfke etrafında şekillenen bir dile sürüklenmekte; bu atmosfer ise neredeyse herkes için sıradan bir hâl almaktadır. Bu durumu bir tür ruh haline dönüştürme telaşı da düşünceyi ortaya atanlar ve tartışmaya katılanları taraf olmaya zorlamaktadır.

🎨 Kawase Hasui (1883-1957) | Derleme

Yaşam hakkı ve özgürlükleri yalnızca “kendi mahallesine” ait olduğunda anlamlı gören; bunun dışında kalan ihlalleri önemsizleştiren yaklaşım, ideolojiler çağının en derin ve en şiddetli anomalisini oluşturur. Bu seçici duyarlılık, ahlaki çöküşün ideolojik olarak gerekçelendirilmesidir. Kitlesel katliamlar, kırımlar ve toplumsal acılar, bir sanat galerisinde sergilenen tablolar gibi temsile indirgenerek etkisizleştirilemez; temsil edildikleri ölçüde gerçekleşmiş sayılmaz, estetize edildikleri ölçüde de meşrulaştırılamaz. Acı, ancak evrensel bir etik çerçevede tanındığında ve siyasal aidiyetlerin ötesinde kavrandığında, gerçekten görünür ve anlamlı hâle gelebilir.

Žižek, kaosu salt kuralsız ve rastlantısal bir düzensizlik olarak ele almayı reddeder. Ona göre düzensizlik gibi görünen süreçlerin içinde de belirli bir yapı ve işleyiş mantığı vardır. Futbol sahasında maçın özellikle son dakikalarında ortaya çıkan karmaşa buna iyi bir örnektir. Oyuncular yerlerini terk eder, planlanan dizilişler bozulur ve oyun kontrolsüzmüş gibi görünür. Ancak bu kaos içinde bile pas alışkanlıkları, alan kapatma refleksleri ve taktik sezgiler işlemeye devam eder. Oyun dengeden uzaklaşmış olsa da tamamen rastlantısal değildir; belirli kurallar ve içsel yasalar çerçevesinde sürer.

Anderson hayali cemaatleri şöyle tarif eder: “Ulus, üyelerinin birbirlerini asla tanımadıkları hâlde zihinlerinde bir ‘biz’ duygusu kurdukları, hayal edilmiş bir siyasal cemaattir.” Buradaki “imagined” kavramı, basit bir hayalden ziyade kolektif bir tasavvur olarak düşünülmelidir. Bu tasavvuru değerli kılan unsur ise ulus mefhumunun, tüm toplumsal eşitsizliklere rağmen, üyeleri arasında yatay bir kardeşlik duygusu üretmesidir. Bu sayede ulusun bireyleri, soyut bir birlik adına fedakârlıkta bulunabilir, hatta hayatlarını feda edebilirler.

Akademik yazımda yapay zekâ destekli araçların yaygınlaşmasıyla birlikte, biçimsel açıdan kusursuz metinlerin üretimi giderek olağanlaşmaktadır. Bu dönüşüm, çok uzak olmayan bir gelecekte “insansı hata”nın olumlu bir nitelik olarak yeniden değerlendirilmesini beraberinde getirebilir. Belirli bir düzeydeki biçimsel kusur ya da sınırlı ölçekteki metinsel benzerlikler, mutlak bir etik ihlalden ziyade, insan emeğinin ve yorumunun göstergesi olarak daha anlaşılır görülmeye başlanabilir. Bu bağlamda akademide, yapay zekâ kullandığını açıkça beyan edenler ile etmediğini belirtenler arasında yeni bir ayrımın ortaya çıkması muhtemeldir. Bununla birlikte, yapay zekâdan yararlanmasına rağmen bu durumu gizleyen “örtük kullanıcılar”ın da akademik alanın görünmez aktörleri hâline gelmesi olasılık dışı değildir.