Tablolarla Felsefe

Fas'ta Ramazan Bayramı Victor Eeckhout

Cenneti Kaybeden Adem ve Havva Pavel Popov

Mitolojiden Dilimize Günlük hayatta aniden kapıldığımız o yoğun ve mantık dışı korku hali için kullandığımız "panik" kelimesi, köklerini Antik Yunan mitolojisindeki Tanrı Pan’dan alır. Doğanın, ormanların ve çobanların tanrısı olan Pan; yarı insan, yarı keçi formundaki tekinsiz görüntüsüyle bilinir. Antik çağlarda, ıssız dağlarda veya karanlık ormanlarda duyulan ve kaynağı belli olmayan ani seslerin Pan tarafından çıkarıldığına, bu seslerin hem insanlarda hem de hayvan sürülerinde mantıksız bir dehşet ve kaçma içgüdüsü yarattığına inanılırdı. Yunanlıların "Pan’a ait korku" anlamında kullandığı "panikon deima" ifadesi, zamanla modern dillere ve Türkçeye "panik" olarak yerleşmiştir. Bu kavram sadece bireysel korkuyu değil, orduların bir anda bozguna uğramasına neden olan toplumsal cinnet hallerini de kapsar.

"Kahramanlarının karanlıkta senin gibi sendeleyen insanlar olduğunu keşfettiğinde büyümek acı veriyor." — Anaïs Nin

"Bir sembol kesin bir mesaj vermez, arayıcının bilinç seviyesini yansıtan bir ayna gibi davranır." — A. Jodorowsky

“Ruh bir şeyle meşgul olmazsa, sahibini meşgul eder." - Gazali

- Prometheus (önceden-bilen) bir kayanın üzerinde oturarak kilden oluşturduğu insan bedenini elinde tutuyor. Bedene hayat vermesi için Athena'nın gelmesini bekliyor. Prometheus insanları ve hayvanları kardeşi Epimetheus (sonradan-bilen) ile beraber oluşturmuştur. Ölümlülere adaletli olarak dağıtılması gereken yaşamsal özellikleri Epimetheus dağıtmıştır. Epimetheus bütün özellikleri hayvanlara harcadığını "sonradan fark eder" , çünkü insanı unutmuştur. Prometheus insanın bu acizliğini örtebilmesi için tanrıların katından ateşi çalmıştır.

Kassandra ve Kassandra Kompleksi Yunan mitolojisinde Kassandra, Truva Kralı Priam ve Kraliçe Hekabe'nin kızıydı. Kassandra'nın güzelliği ve zekası ünlüydü ve birçok talip tarafından gelin olarak aranırdı. Hatta Tanrı Apollon ona aşık olmuş ve sevgisi karşılığında ona kehanet yeteneğini vermeyi teklif etmiştir. Kassandra hediyeyi kabul etti ama Apollon'un aşkını reddetti, bu yüzden Apollon onu lanetledi, böylece söylediklerinin ne kadar doğru oldukları kanıtlansa da kimse onun kehanetlerine inanmayacaktı. Bu onun trajik hikayesinin sadece başlangıcıydı. Kassandra Truva'nın Yunanlılar tarafından yıkılacağını önceden görmüş; Truvalılar büyük tahta atı şehirlerinin kapılarının dışında bulduklarında Kassandra onlara atı şehre sokarlarsa Yunanlıların onları yok edeceğini söylemiştir. Yunanlılara karşı kazandıkları zaferi şölenlerle kutlayan Truva halkını Yunan savaşçıların Truva Atı'nda saklandıkları konusunda uyarmaya çalışır. Kassandra'ya inanmayan Truvalılar, ona isimler takmaya ve hakaretler yağdırmaya başladılar. Haklı olduğunu kanıtlamak isteyen Kassandra bir eline baltayı, diğer eline de yanan bir meşaleyi alarak Yunanlıları yok etmek niyetiyle Truva Atı'na doğru koşmaya başladı, ancak Truvalılar onu durdurdu. Atın içinde saklanan Yunanlılar rahatlamış, ancak Kassandra'nın planlarını bu kadar açık bir şekilde sezmiş olması karşısında telaşa kapılmışlardır. Truva'nın düşüşü sırasında Kassandra, Athena tapınağının içinde Ajax tarafından saldırıya uğradı. Kassandra, Athena'nın heykeline tutunarak tanrıçanın korumasını ister, ancak Ajax, Kassandra'yı heykelden uzaklaştırır ve tapınağın içinde ona tecavüz eder, bu açık bir kutsala saygısızlık eylemidir. Truva'nın düşmesinin ardından genç rahibe Yunan komutan Agamemnon tarafından esir alınır. Kral Priam'ın kızı olarak değerli bir ödül olarak görülmekteydi, ancak kehanet güçleri onu bir sorumluluk haline getirmiştir. Kassandra'nın hikâyesi, Yunanlılar tarafından esir alındığı ve Agamemnon'un sarayına cariye olarak getirildiği Aeschylus'un Agamemnon oyununda devam eder. Oyunun başında, Kassandra saraya varır ve onu içeri girmeye teşvik eden bir Yaşlılar korosu tarafından karşılanır. Onların ikna çabalarına rağmen Kassandra tereddütlüdür ve korkunç bir şeyin gerçekleşmek üzere olduğunu hisseder. Daha sonra hem kendisinin hem de Agamemnon'un, karısı Clytemnestra'nın eliyle öleceği kehanetinde bulunur. Ancak Agamemnon kendisinin yenilmez olduğuna inandığı için uyarıları dikkate alınmaz. Gerçekten de Kassandra, Clytemnestra'nın varlığını hisseder ve Agamemnon'u ona güvenmemesi konusunda uyarır, ancak Agamemnon'un kibri ve küstahlığı onu tehlikeye karşı kör eder. Clytemnestra sonunda hem Kassandra'yı hem de Agamemnon'u kızları Iphigenia'nın kurban edilmesinin intikamını almak için öldürür; onların sefil kaderi insan gururunun yıkıcı gücünü ve kehanet uyarılarını göz ardı etmenin korkunç sonuçlarını vurgular. Kassandra Kompleksi (çeşitli şekillerde Kassandra 'sendromu', 'fenomeni', 'çıkmazı', 'ikilemi') Geçerli uyarılar veya endişeler göz ardı edildiğinde veya bunlara inanılmadığında ortaya çıkar. Kassandra kompleksi, bazı psikologlar tarafından, sıkıntı verici kişisel algıların bir sonucu olarak fiziksel ve duygusal acı çeken ve acılarının nedenini başkalarıyla paylaşmaya çalıştıklarında kendilerine inanılmayan bireylere uygulanır.