Penguin X@ThePenguinBTC
1985 PLAZA ANLAŞMASI ÇİN İÇİN TEKRARLANIYOR OLABİLİR !!
Dün sabah ekrana bakarken bir rakam dikkatimi çekti.
Çin Yuan'ı Dolar karşısında Mayıs 2023'ten beri en yüksek seviyesine ulaşmış.
Herkes "Çin güçleniyor" derken aslında zayıflıyor olabilir.
Herkes "Trump kaos çıkartıyor" derken sistematik bir plan işliyor olabilir.
Size 40 yıl önce Japonya'ya yapılan oyunun şimdi Çin için tekrarlandığını göstereceğim. Dikkatli okuyun çünkü tarih tekerrürden ibaret ve bu sefer trilyonlarca dolar tehlikede.
YUAN SESSİZCE GÜÇLENİYOR
Son 12 ayda Yuan Dolar karşısında %5.5 güçlendi. Trend devam ediyor.
Herkes "küçük bir hareket" diyebilir ama para piyasalarında %5 hareket deprem etkisi yaratır. Özellikle dünyanın ikinci büyük ekonomisi söz konusuysa bu hareket çok şey anlatıyor.
BU ÇİN İÇİN FELAKETİN HABERCİSİ OLABİLİR
Yuan güçlenince tüm Çin ürünleri pahalanır ve ihracat avantajı kaybolur.
Çin tekstil sektörü dünyayı domine ediyor ama Yuan güçlenince Vietnam, Bangladeş, Hindistan daha ucuz hale gelir ve Çin müşterilerini kaybeder.
40 YIL ÖNCE AYNI ŞEY JAPONYA'NIN BAŞINA GELDİ VE HALA TOPARLANAMADI
Şimdi en önemli kısım geliyor çünkü tarih kendini tekrar ediyor olabilir.
1985 yılında Amerika rakip gördüğü Japonya'yı sistematik olarak çökertmek için bir plan uyguladı ve bu plan o kadar iyi çalıştı ki Japonya 40 yıl sonra hala toparlanamadı.
İşte o planın tüm detayları.
1985: PLAZA ANLAŞMASI
1980'lerin başında Japonya Amerika için varoluşsal tehdit haline gelmişti.
Toyota Amerikan otomotiv endüstrisini yok ediyordu. Amerika'da Otomotiv fabrikaları birer birer kapanıyordu. Sony, Canon, Panasonic elektronik pazarını ele geçirmişti. Amerikan şirketleri rekabet edemiyordu. Japon bankaları dünyanın en büyükleri haline gelmişti. 1985'te dünya'nın en büyük 10 bankasının 8 tanesi Japondu.
Amerika'nın ticaret açığı 150 milyar dolara ulaşmıştı ve Kongre öfkeliydi. Senatörler "Japonya'ya %50 gümrük vergisi koyalım" diye bağırıyordu.
Reagan yönetimi farklı bir plan yaptı ve bu plan Japonya'yı 40 yıllığına bitirdi.
22 EYLÜL 1985: PLAZA HOTEL TOPLANTISI
New York'taki Plaza Hotel'de 5 ülke toplandı: Amerika, Japonya, Almanya, Fransa, İngiltere.
Reagan yönetimi masaya şu teklifi koydu: "Dolar çok güçlü ve bizim ihracatımız çöküyor. Koordineli müdahale yapacağız ve doları %50 düşüreceğiz."
Japonya'ya mesaj çok netti: "Ya bu anlaşmayı kabul edersin ya da Kongre %50 gümrük vergisi koyar ve ticaret savaşı başlar."
Japonya köşeye sıkışmıştı ve kabul etti.
Plaza Anlaşması imzalandıktan sonra 5 ülkenin merkez bankası koordineli şekilde dolar sattı. Yen, Mark, Frank aldı.
Sonuç yıkıcı oldu.
Japon Yeni 24 ay içinde %100 değerlendi ve Japon ekonomisi çökmeye başladı.
Yen güçlenince Japon ürünleri pahalandı.
Toyota'nın bir arabası 1985'te Amerika'da 10,000 dolara satılıyordu. 1987'de aynı araba 18,000 dolara çıktı. Amerikalı tüketici "çok pahalı" dedi ve almadı.
Sony, Honda , Canon , Panasonic hepsi aynı kaderi paylaştı ve satışlar çöktü.
İhracat rakamları:
1985: 175 milyar dolar
1988: 100 milyar dolar
%43 düşüş sadece 3 yılda.
Toyota, Sony, Honda zarar etmeye başladı. Fabrikalar kapandı. İşten çıkarmalar başladı.
Japonya Merkez Bankası ekonominin çöktüğünü görünce panik yaptı.
İhracat bitmiş, işsizlik artıyor, ekonomi daralıyordu. Ya faiz düşüreceklerdi ya ekonominin çökmesine izin vereceklerdi.
Faizi agresif şekilde indirmeye başladılar:
1985: %5 faiz
1990: %2.5 faiz
1995: %0.5 faiz
2000: %0.1 faiz
2016: -%0.1 faiz (negatif faiz!)
30 yıl boyunca sıfır faiz politikası uyguladılar ama hiçbir şey işe yaramadı.
Düşük faizle birlikte Japonya Merkez Bankası trilyonlarca Yen bastı.
Ekonomiyi canlandıracağız dediler ama para üretim ekonomisine değil varlık balonuna gitti.
1986-1989 arası Tokyo'da emlak fiyatları aşırı yükseldi. Tokyo arazisi tüm California eyaletinden değerli hale geldi.
Nikkei borsası 10 bin'den 38 bin'e çıktı.
1990'da balon patladı ve Nikkei borsası %82 düştü. 13 yıl süren bir çöküş başladı.
Balon patladıktan sonra Japonya deflasyon tuzağına düştü.
Fiyatlar düşmeye başladı:
1991: %3 enflasyon
1995: %0 enflasyon
1999: -%1 deflasyon
2009: -%2 derin deflasyon
Deflasyon neden bu kadar kötü? Çünkü insanlar "fiyatlar düşüyor, bekleyelim" dedi ve tüketimi erteledi. Şirketler satış yapamadı, kâr edemedi, işten çıkarmalar başladı. İşsizlik arttı, insanlar daha az harcadı, fiyatlar daha fazla düştü. Kısır döngü 20 yıl sürdü.
Japonya'nın sıfır faizi başka bir felakete yol açtı: Carry Trade.
CARRY TRADE NASIL ÇALIŞTI?
Japonya'da faiz %0.1, Amerika'da faiz %5 olunca yatırımcılar şunu yaptı:
1. Japonya'dan Yen borç aldılar
2. Yen'i dolara çevirdiler
3. Amerikan tahvili aldılar
4. Yıl sonunda tahvili sattılar.
5. Japonya'ya Yen borcu ödediler
7. Risksiz, kar elde ettiler.
Goldman Sachs yaptı. Morgan Stanley yaptı. Tüm hedge fon'lar bu yöntemi kullandı.
Japonya'nın parası dünya tarafından sömürüldü ve ekonomileri büyümedi çünkü sermaye sürekli dışarı çıkıyordu.
Japonya faizi şuan %0.75 carry trade hala devam ediyor. Tahmini 2-3 trilyon dolarlık pozisyon var.
Plaza Anlaşması'nın yarattığı felaket 40 yıldır sürüyor.
2025: ŞİMDİ AYNI SENARYO ÇİN İÇİN UYGULANIYOR OLABİLİR
ÇİN AMERİKA'YI GEÇMEK ÜZERE
Enerji üretimi: Çin 2 kat fazla üretiyor.
Fabrika üretimi: %28'i Çin, %16'sı Amerika. 2030 yılına kadar dünya'da üretilen ürünlerin %45'inin Çin'in üreteceği düşünülüyor.
Teknoloji: BYD Tesla'yı geçti. 5G'de lider. Yapay zekada Amerika'ya yaklaşıyor. Robot üretiminde önde.
10 yıl içinde Çin dünya'nın 1. ekonomisi olacak ve veriler bunu net gösteriyor.
Amerika bunu engellemek zorunda çünkü hegemonya sona erecek.
TRUMP'IN STRATEJİSİ: İKİ SORUNU BİRDEN ÇÖZÜYOR
1985'teki gibi Amerikanın şuan 2 büyük sorunu var:
Sorun 1: 38 trilyon dolar borç. Toplanan her 4 dolar vergiden 1 doları faize gidiyor. Faiz ödemesi yılda 1 trilyon dolar'ın üzerinde. 2026'da 10 trilyon dolar borç yenilenecek.
Sorun 2: Çin yükselişi. 10 yıl içinde Çin 1. olacak. Amerikan hegemonyası bitecek.
Trump'ın çözümü: Zayıf dolar stratejisi.
Bu strateji iki sorunu birden çözer:
Borç çözümü: Dolar %50 zayıflarsa 38 trilyon dolar borç kağıtta aynı kalır ama gerçek değeri yarıya iner. Basit matematik, borç eridi.
Çin çözümü: Dolar zayıf yuan güçlü olursa Çin ihracatı çöker, ekonomi zayıflar, yükseliş durur.
HERKES SORUYOR: DOLAR ZAYIFLARSA ENFLASYON YÜKSELİP HALK FAKİRLEŞMEZ Mİ?
Çok önemli soru.
Normal şartlarda evet. Dolar zayıflar, ithalat pahalanır, enflasyon yükselir, halk fakirleşir.
Burada Elon Musk ve Kevin Warsh devreye giriyor.
Kevin Warsh yeni Fed başkanı olacak. Kasım 2025'te bir makale yazdı.
"YAPAY ZEKA GÜÇLÜ BİR DEFLASYONİST GÜÇ. VERİMLİLİK PATLAMASI ENFLASYON OLMADAN BÜYÜME SAĞLAR."
Bu cümle Trump ve Musk'ın planını doğruluyor.
Normal senaryo: Dolar zayıf → Enflasyon gelir → Halk fakirleşir.
Warsh'ın senaryosu: Dolar zayıf → Yapay zeka üretimi artırır → Mal bolluğu → Enflasyon gelmez.
Elon Musk 2040 yılına kadar 10 milyar insansı yapay zeka robotu üretmeyi planlıyor.
Robotlar işçilik ve hata maliyetini yok ediyor. Aynı zamanda üretimi artırıyor. Yapay zeka robotları tam anlamıyla aktif olduğu zaman üretimi istediğin kadar artırabilirsin.
NASIL ÇALIŞIYOR BU?
Robotlar gıda üretiyor → Gıda fiyatları düşüyor.
Robotlar konut inşa ediyor → Konut fiyatları düşüyor.
Robotlar her şeyi üretiyor → Mal bolluğu → Fiyatlar düşüyor.
Dolar zayıf ama mal ucuz. İkisi birbirini dengeliyor.
Sonuç: Enflasyon gelmeyen dolar zayıflaması.
ÇİN'İN 30 YILLIK AVANTAJI NASIL BİTİYOR?
Şu an:
- Çin üretim maliyeti: Düşük (ucuz işçilik)
- Amerika üretim maliyeti: Yüksek (pahalı işçilik)
- Güçlü dolar: Amerikan ürünleri daha pahalı
Çin kazanıyor.
Yeni plan:
- Zayıf dolar: Amerikan ürünleri ucuz
- Robot üretimi: Maliyet sıfıra yakın
- Yapay zeka optimizasyonu: Verimlilik maksimum
Amerika kazanıyor.
İhracat yükseliyor. Ekonomi büyüyor.
WARSH NEDEN FARKLI?
Powell eski kafa: Enflasyon gelirse faiz artır. Ekonomi yavaşlar.
Warsh yeni kafa: Yapay zeka var. Üretim artır. Faiz düşür. Enflasyon gelmez.
Fed tarihinde ilk defa bir başkan böyle düşünüyor.
RİSKLER
Risk 1: Robotlar beklediği gibi çalışmazsa dolar zayıf, üretim artmadı, enflasyon yükseldi. Halk fakirleşti.
Risk 2: İşsizlik artar. Robotlar işçilerin yerini alır. Sosyal kriz çıkar. Hükümet daha fazla yardım yapar. Elon Musk'ın "Emeklilik için para biriktirmenize gerek yok" sözü aslında bunu destekliyor.
Ama alternatif ne? Hiçbir şey yapmazlarsa 2030'da 50 trilyon, 2035'te 70 trilyon dolar borç. Sonuç: Şişirilmiş balon gibi patlama.
Siz bu konu hakkında ne düşünüyorsunuz ?