✅ 2003'te boşanırken adam "ömür boyu ayda 1500 dolar nafaka veririm" dedi. 18 yıl sonra dolar 4,5 kat arttı, emekli maaşıyla bu parayı ödeyemez hale geldi. Mahkeme "sözünden dönemezsin" mi dedi, yoksa "şartlar değişti" mi dedi?
📌 Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 2023/582 E. — 2025/24 K.
Çift 2003'te anlaşmalı boşandı, protokolde erkek kadına aylık 1.500 dolar yoksulluk nafakası ödemeyi kabul etti. Yıllar geçti, erkek emekli oldu, ikinci kez evlendi, yeni bir çocuğu oldu. 2021'de "bu nafakayı artık ödeyemiyorum, Türk Lirasına çevrilsin" diye dava açtı. Kadın tarafı "sen bunu bile bile, boşanmayı kolaylaştırmak için kabul ettin, şimdi sözünden dönemezsin" dedi.
HGK, sözleşmeler hukukunun temel bir gerilimine girdi: "ahde vefa" (verdiğin sözde dur) ile "işlem temelinin çökmesi" (TBK m. 138 — şartlar öngörülemez şekilde değiştiyse sözleşme yeniden uyarlanabilir) ilkeleri arasında. Kurul, TBK m. 138'in uygulanabilmesi için dört şartın birlikte gerçekleşmesi gerektiğini vurguladı:
1️⃣ Sözleşme kurulduğunda öngörülemeyen, olağanüstü bir durum ortaya çıkmalı
2️⃣ Bu durum borçludan kaynaklanmamalı
3️⃣ Durum, ifayı borçludan istemeyi dürüstlük kuralına aykırı düşürecek derecede aleyhine değiştirmiş olmalı
4️⃣ Borçlu borcunu henüz ifa etmemiş olmalı
18 yıllık süre, döviz kurundaki 4,5 kat artış ve erkeğin emekli maaşıyla sınırlı geliri bir araya gelince, kurul bu dört şartın da oluştuğuna karar verdi. Nafaka dolar yerine Türk Lirası olarak güncellendi.
Bir sözleşmede verilen söz bağlayıcıdır, ama aradan geçen uzun süre içinde şartlar öngörülemez şekilde ve borçludan kaynaklanmayan bir nedenle ağırlaşmışsa, dürüstlük kuralı sözleşmenin yeniden uyarlanmasını gerektirebilir.
✅ Boşanma protokolünde "dolar üzerinden, süresiz" gibi ifadeler kullanmak kısa vadede kolay görünebilir ama on yıllar sonra hem alacaklı hem borçlu için öngörülemeyen sonuçlar doğurabilir. Böyle uzun vadeli yükümlülüklerde TL endeksli veya periyodik gözden geçirmeli ifadeler tercih edilmeli.
Türkçe
