Zeki Berk

Enflasyon-kur artışı makası açılmaya devam ediyor. Bu durum, Türkiye’nin dünyaya göre giderek daha pahalı bir ülke olması anlamına geliyor.

Geçenlerde paylaşmıştım. Yann LeCun, Silikon Vadisi'ndeki firmaları bir tür uyarıyordu ve Çin'in yükselişine dikkat çekiyordu. Tam da bunun üstüne Financial Times'ta bu yükselişin temel nedeni "dahi sınıfları"nı anlatan bir köşe yazısı yayımlandı. Henüz 2026'nın başında olsak da benim için şu ana kadar okuduğum en bilgilendiriciköşe yazılarından biri bu sene. O yüzden kısaca bahsetmek istiyorum, çünkü bu sistem öyle ya da böyle içinde bulunduğumuz teknoloji yarışının bir tür belirleyicisi. Makalenin yazarı Zijing Wu da aslında bu "dahi sınıflarının" eski bir öğrencisi. Sistem, ülkenin zeki çocuklarını henüz lise çağındayken tespit edip bilim, matematik ve teknoloji alanlarında uluslararası rekabete hazırlamayı amaçlıyor. Öğrenciler için bu sisteme girmenin en büyük motivasyonu ise Çin'in korkulan üniversiteye giriş sınavı Gaokao'yu atlayarak, doğrudan Tsinghua veya Pekin Üniversitesi gibi elit kurumlara yerleşme şansı elde etmek. Bu uğurda öğrenciler, normal lise müfredatının yanı sıra üniversite düzeyinde dersleri de kapsayan, tarih veya coğrafya gibi derslerden feragat edilen son derece ağır bir çalışma temposuna giriyorlar. Bu sınıflardan mezun olanlar arasında TikTok, Alibaba, Meituan ve DeepSeek gibi şirketlerin kurucu ya da beyin takımından isimler var. Özellikle DeepSeek'in başarısı, bu sistemin yerli yetenek havuzunu nasıl efektif bir sonuca çevirdiğinin kanıtı olarak öne çıkıyor. Genç mühendisler, hiyerarşiden uzak ve kaynağın bol olduğu ortamlarda, tıpkı lise yıllarındaki bilim olimpiyatlarına hazırlanır gibi çalışarak, çok daha düşük maliyetlerle Amerika'da geliştirilen modellerle yarışmaya çalışıyorlar. Fakat dediğim gibi, Zijing Wu bu dahi sınıfının eski bir öğrencisi ve kendi deneyiminden yola çıkarak bu sistemin yarattığı insani maliyete dikkat çekiyor. Edebiyata ilgi duymasına rağmen matematik yeteneği yüzünden bu sisteme dahil edilen Wu, sürecin öğrencilere ağır bir baskı ve sosyal izolasyon getirdiğini, ancak aynı zamanda onlara ömür boyu sürecek bir sorgulama ve akıl yürütme disiplini kazandırdığını söylüyor. Yapay zekadaki yarış aslında Amerika'nın sermaye ve teknolojik altyapı gücü ile Çin'in kalifiye insan gücü arasındaki bir yarış gibi duruyor.

İş ilanlarının azalmasında yapay zekanın büyük payı var anlatısı ne kadar doğru, emin değilim. Pandemi öncesine kıyasla, Hindistan ve BAE hariç, dünya genelinde işe alımlarda ortalama %20 azalma var. Ancak asıl sebep yapay zekadan ziyade ekonomik belirsizlik. Yapay zeka 2023-25 arasında yeni iş tanımları oluşturmuş ve bu pozisyonlara 1.3 milyondan fazla insan alınmış. Üstelik yapay zekanın etkilediği iş tanımları da oldukça kısıtlı. Büyük şirketlerin yaptığı işten çıkarmaların ana sebebi çoğunlukla yapay zeka değil ama bunu öyle lanse etmek daha kolay geliyor.

Gelir düzeyi yüksek ülkeler yapay zekayı iş ve kişisel amaçlarla, gelişmekte olan ülkeler ise daha çok eğitim odaklı kullanıyor. Antrophic’in raporuna göre yapay zeka karmaşık görevleri basit görevlere kıyasla 12 kat hızlandırıyor, ancak işlerin niteliğinin düşmesi riskini de beraberinde getiriyor. Güzel rapor. Bağlantıyı aşağıya bırakıyorum.

Over half of OECD countries saw a slowdown of food inflation in November 2025. Food inflation remained broadly stable in France in November but fell in Italy, the UK, Germany & Japan. Conversely, food inflation in Canada jumped to 4.5%. 🔗 brnw.ch/21wZ54Z | #OECDstats

#SeninHayatındanGidiyor

Freedom of the Press Worldwide 2025 1. Norway🇳🇴 2. Estonia🇪🇪 3. Netherlands🇳🇱 4. Sweden🇸🇪 5. Finland🇫🇮 6. Denmark🇩🇰 7. Ireland🇮🇪 8. Portugal🇵🇹 9. Switzerland🇨🇭 10. Czechia🇨🇿 11. Germany🇩🇪 12. Liechtenstein🇱🇮 13. Luxembourg🇱🇺 14. Lithuania🇱🇹 15. Latvia🇱🇻 16. New Zealand🇳🇿 17. Iceland🇮🇸 18. Belgium🇧🇪 19. Trinidad and Tobago🇹🇹 20. United Kingdom🇬🇧 21. Canada🇨🇦 22. Austria🇦🇹 23. Spain🇪🇸 24. Taiwan🇹🇼 25. France🇫🇷 26. Jamaica🇯🇲 27. South Africa🇿🇦 28. Namibia🇳🇦 29. Australia🇦🇺 30. Cabo Verde🇨🇻 31. Poland🇵🇱 32. Suriname🇸🇷 33. Slovenia🇸🇮 34. Armenia🇦🇲 35. Moldova🇲🇩 36. Costa Rica🇨🇷 37. Montenegro🇲🇪 38. Slovakia🇸🇰 39. Timor-Leste🇹🇱 40. Fiji🇫🇯 41. Gabon🇬🇦 42. North Macedonia🇲🇰 43. Dominican Republic🇩🇴 44. Samoa🇼🇸 45. Seychelles🇸🇨 46. Tonga🇹🇴 47. Belize🇧🇿 48. OECS 49. Italy🇮🇹 50. Mauritania🇲🇷 51. Mauritius🇲🇺 52. Ghana🇬🇭 53. Panama🇵🇦 54. Liberia🇱🇷 55. Romania🇷🇴 56. Sierra Leone🇸🇱 57. United States🇺🇸 58. Gambia🇬🇲 59. Uruguay🇺🇾 60. Croatia🇭🇷 61. South Korea🇰🇷 62. Ukraine🇺🇦 63. Brazil🇧🇷 64. Ivory Coast🇨🇮 65. Andorra🇦🇩 66. Japan🇯🇵 67. Malta🇲🇹 68. Hungary🇭🇺 69. Chile🇨🇱 70. Bulgaria🇧🇬 71. Congo-Brazzaville🇨🇬 72. Central African Republic🇨🇫 73. Guyana🇬🇾 74. Senegal🇸🇳 75. Comoros🇰🇲 76. Malawi🇲🇼 77. Cyprus🇨🇾 78. Papua New Guinea🇵🇬 79. Qatar🇶🇦 80. Albania🇦🇱 81. Botswana🇧🇼 82. Zambia🇿🇲 83. Niger🇳🇪 84. Paraguay🇵🇾 85. Thailand🇹🇭 86. Bosnia Herzegovina🇧🇦 87. Argentina🇦🇷 88. Malaysia🇲🇾 89. Greece🇬🇷 90. Nepal🇳🇵 91. Northern Cyprus 92. Benin🇧🇯 93. Bolivia🇧🇴 94. Ecuador🇪🇨 95. Tanzania🇹🇿 96. Serbia🇷🇸 97. Brunei🇧🇳 98. Eswatini🇸🇿 99. Kosovo🇽🇰 100. Angola🇦🇴 101. Mozambique🇲🇿 102. Mongolia🇲🇳 103. Guinea🇬🇳 104. Maldives🇲🇻 105. Burkina Faso🇧🇫 106. Zimbabwe🇿🇼 107. Lesotho🇱🇸 108. Chad🇹🇩 109. South Sudan🇸🇸 110. Guinea Bissau🇬🇼 111. Haiti🇭🇹 112. Israel🇮🇱 113. Madagascar🇲🇬 114. Georgia🇬🇪 115. Colombia🇨🇴 116. Philippines🇵🇭 117. Kenya🇰🇪 118. Equatorial Guinea🇬🇶 119. Mali🇲🇱 120. Morocco🇲🇦 121. Togo🇹🇬 122. Nigeria🇳🇬 123. Singapore🇸🇬 124. Mexico🇲🇽 125. Burundi🇧🇮 126. Algeria🇩🇿 127. Indonesia🇮🇩 128. Kuwait🇰🇼 129. Tunisia🇹🇳 130. Peru🇵🇪 131. Cameroon🇨🇲 132. Lebanon🇱🇧 133. Democratic Rep. of Congo🇨🇩 134. Oman🇴🇲 135. El Salvador🇸🇻 136. Somalia🇸🇴 137. Libya🇱🇾 138. Guatemala🇬🇹 139. Sri Lanka🇱🇰 140. Hong Kong🇭🇰 141. Kazakhstan🇰🇿 142. Honduras🇭🇳 143. Uganda🇺🇬 144. Kyrgyzstan🇰🇬 145. Ethiopia🇪🇹 146. Rwanda🇷🇼 147. Jordan🇯🇴 148. Uzbekistan🇺🇿 149. Bangladesh🇧🇩 150. Laos🇱🇦 151. India🇮🇳 152. Bhutan🇧🇹 153. Tajikistan🇹🇯 154. Yemen🇾🇪 155. Iraq🇮🇶 156. Sudan🇸🇩 157. Bahrain🇧🇭 158. Pakistan🇵🇰 159. Türkiye🇹🇷 160. Venezuela🇻🇪 161. Cambodia🇰🇭 162. Saudi Arabia🇸🇦 163. Palestine🇵🇸 164. UAE🇦🇪 165. Cuba🇨🇺 166. Belarus🇧🇾 167. Azerbaijan🇦🇿 168. Djibouti🇩🇯 169. Myanmar🇲🇲 170. Egypt🇪🇬 171. Russia🇷🇺 172. Nicaragua🇳🇮 173. Vietnam🇻🇳 174. Turkmenistan🇹🇲 175. Afghanistan🇦🇫 176. Iran🇮🇷 177. Syria🇸🇾 178. China🇨🇳 179. North Korea🇰🇵 180. Eritrea🇪🇷 @RSF_inter

Yıl sonunda asgari ücretin açlık sınırının %36 altına düşeceğini tahmin ediyorum. (Biraz önce paylaştığım grafikte bir formül hatası yapmışım, yeniden hesapladım, özür dilerim).

Dibin de dibi varmış..

Google'ın deprem uyarı sistemi nasıl çalışıyor?

How does the risk of death change as we age? After the first year of life, death rates continue to decline through childhood. This chart visualizes annual death rates across age groups, using national data from the United States, which covers all births registered between 2018 and 2021. The chart uses a log scale, which shows that the risk reduction during childhood is very dramatic. For example, during these years, a ten-year-old child’s risk of dying was almost fifty times lower than an infant’s. In adolescence, however, death rates rise again suddenly, which looks like a hump. As you can see, this is mainly due to a rise in deaths from external causes (shown in orange), which include accidents, falls, overdoses, poisonings, violence, suicides, and other injuries. Deaths from these causes then remain roughly stable until old age. Research shows that the precise shape and timing of the hump varies between countries and changes over time. However, the total death rate continues to rise across adulthood due to increased deaths from diseases. You can see that the rise becomes exponential — for example, 80-year-olds are around ten times more likely to die than 60-year-olds. As we age, our cells get damaged by injury, stress, and DNA mutations. Because of this, our organs deteriorate. This makes us more vulnerable to additional damage, and our body becomes less able to repair itself. Research suggests that this leads to an exponentially growing risk of developing many diseases — including cancers, cardiovascular diseases, infectious diseases, dementias, and others — which increase death rates overall.

Türkiye'de minimum emekli maaşı 81 ilin 79'unda ortalama bir ev kirası ödemeye yetmiyor. Ortalama ev kiraları Muğla'da minimum emekli maaşının 3.3 katı, İstanbul'da 2.9 katı, Antalya'da 2.5 katı, Ankara'da 1.7 katı. Büyükşehirlerde yaşamak kirada oturan emekliler için zor.

Dünya Kölelik Endeksi’nin tepesinde olduğumuzu anımsatayım: en fazla birkaç milyon kişi rahat hayat yaşıyor olabilir ama 80 milyon köleleri gibi çalıştığı için…

Son transferlerden sonra TBMM'deki partilerin vekil dağılımı bu şekilde oluştu. Başka partilerden olup, CHP listelerinden giren 39 vekilden 4 tanesi iktidar partisine geçmiş. Bu vekillerin 3'ü Gelecek 1'i İyi Partili. İttifak politikası haricinde en fazla vekil kaybeden parti İYİ Parti. 43'ten 29'a düşmüş. CHP ve AKP'ye eşit sayıda vekil geçmiş. (6).

Son 135 ayın 123'ünde net asgari ücret, 4 kişilik bir ailenin sadece gıda gideri olan açlık sınırının altında.

Zaten hiç hapiste olmaması gereken @tayfun_kahraman ve şimdi de @mhrpolat kronik hastalıkların da mağdurları… Bu hak ihlallerine vesile olmak, göz yummak, insanlığının gereğini yerine getirmemek demek. Teyzem Sevgi Soysal’ın bir zamanlar cezaevinden yazdığı “Biz insanları sevdiğimiz, çok sevdiğimiz için buradayız” sözleri tam da onlar, Silivri ve ötesindeki “düşünce suçluları”, öğrenciler, siyasetçiler, belediye başkan ve yöneticileri, sivil toplum mensupları için de geçerli…

"Resepsiyona indiğimde karşımda 3 sivil polis vardı" Türkiye'de gözaltına alınan ve sınır dışı edilen BBC Muhabiri Mark Lowen yaşadıklarını DW'ye anlattı Detaylar: dwturkce1.com/tr/s%C4%B1n%C4…

😳

@AltugYucel Hepimiz Pikaçuyuz!

İmamoğlu ilk duruşmaya Pikaçu kılığında gelirmiş. Ne gülerim ama.

Ekrem İmamoğlu’nun Cumhurbaşkanı adaylığı; adaletin ve milletin egemenliğinin teminatı olacak bir yolculuğun başlangıcıdır. Gelin, yarın saat 12.00’de Maltepe’ye koşalım, meydanda buluşalım, iktidar yürüyüşümüzü hep birlikte başlatalım!