max

De VVD. Nog even in het kort een bericht uit mijn onderzoek over hun betrokkenheid in de asielindustrie daarna even pauze om me te richten op verder onderzoek en werven van fondsen. De VVD heeft zich in de loop der jaren diepgaand verweven met het Nederlandse asielopvangbeleid, niet alleen vanuit de politieke arena, maar ook via invloedrijke posities binnen de uitvoerende organen die het systeem in stand houden. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA), de spil van de landelijke asielopvang, vormt hiervan een treffend voorbeeld. Achter de façade van een neutrale overheidsinstantie schuilen vaak netwerken van partijgetrouwen, oud-politici en bestuurders met een VVD-signatuur – of in ieder geval een liberale affiniteit. In 2011 zat Loek Hermans, een VVD-prominent, oud-senator en voormalig fractievoorzitter, voor aan de Raad van Toezicht van het COA. Hij was de toezichthouder op een organisatie die toen al in zwaar weer verkeerde. Onder zijn hoede kwam de toenmalige bestuursvoorzitter Nurten Albayrak – van Turkse afkomst en in de jaren negentig een snel opklimmende topambtenaar – in een storm van kritiek terecht. Albayrak, die van 2004 tot 2012 algemeen directeur was, werd in de media afgeschilderd als een autoritaire “zonnekoningin”. Medewerkers spraken van een angstcultuur, torenhoge salarissen, een luxe Mercedes als dienstauto en ondoorzichtige uitgaven. Minister Gerd Leers (CDA) schorste haar. Later volgde een strafrechtelijke veroordeling wegens valsheid in geschrifte: ze had fictieve werkafspraken in haar agenda laten zetten om privégebruik van de auto te verhullen. Het gerechtshof legde haar in 2017 een werkstraf van 100 uur op. Hermans zelf kwam eveneens onder vuur te liggen en stapte op als voorzitter van de Raad van Toezicht. Het incident wierp een schaduw over de integriteit van het toezicht in dit gevoelige dossier. Een decennium later nam Milo Schoenmaker het stokje over. Schoenmaker, oud-VVD-burgemeester van Bussum en Gouda, was van januari 2019 tot en met december 2025 bestuursvoorzitter van het COA. Onder zijn leiding groeide de organisatie explosief: van zo’n 22.000 opgevangenen op 63 locaties in 2019 naar bijna 80.000 mensen op 327 locaties en ruim 8.500 medewerkers eind 2025. Hij pleitte openlijk voor meer spreiding en samenwerking met gemeenten, en stond bekend als een bruggenbouwer die ook naar linkse geluiden luisterde. In 2015, midden in de vluchtelingencrisis, had hij als burgemeester al opdracht gegeven een oude kazerne gereed te maken voor opvang. Begin 2026 trad hij terug om, in opdracht van het ministerie van Asiel en Migratie, samen met Harry Paul onderzoek te doen naar de toekomst van het Nederlandse migratiebeleid. Hij vertrok als een van de meest zichtbare gezichten van een van de meest beladen dossiers in Den Haag. Ook lokaal duikt de VVD op in asielkwesties. Mark Verheijen, VVD’er met een turbulent verleden (declaratieschandalen, integriteitsonderzoek en banden met omstreden vastgoed in Limburg, wat hem in 2015 zijn Kamerlidmaatschap kostte), is sinds april 2024 waarnemend burgemeester van Wijdemeren. In 2026 besloot hij – gesteund door het college, maar zonder inspraak van omwonenden – om maximaal 110 asielzoekers, voornamelijk alleenstaande mannen, op te nemen in het oude gemeentehuis in Loosdrecht. Hij noemde het een maatschappelijke plicht om de druk op Ter Apel te verlichten en asielopvang eerlijk te verdelen. De beslissing leidde tot felle protesten: op 20 april 2026 escaleerde een demonstratie, met vuurwerk en eieren naar agenten. Verheijen greep in met een noodbevel; de Mobiele Eenheid ontruimde het terrein. Critici spraken van een “eenmansactie” of zelfs “dictatoriaal” optreden. De huidige waarnemend voorzitter van het COA is Joeri Kapteijns. Hij is sinds november 2019 bestuurslid en nam per 1 januari 2026 de rol over van Schoenmaker. Kapteijns profileert zich als een nuchtere, uitvoerende bestuurder zonder zichtbare partijpolitieke kleur – een ambtenaar in de klassieke zin, die zich vooral richt op capaciteit, financiering en praktische spreiding. Zo tekent zich een patroon af: de VVD heeft het asielbeleid niet alleen gestuurd vanuit de Tweede Kamer of het kabinet, maar ook via bestuurlijke posities in het hart van de uitvoering. Van toezicht en directie bij het COA tot lokale beslissingen over opvanglocaties – de liberale vingers reiken diep in dit complexe, vaak controversiële web van beleid en praktijk. Het illustreert hoe partijnetwerken, persoonlijke carrières en publieke verantwoordelijkheid in de Nederlandse asielketen verstrengeld raken. Nog even een intrigerend zijpad dat leidt naar Fatma Özgümüş, moeder van voormalig VVD-leider Dilan Yeşilgöz. Zij kwam in 1984 als politieke vluchteling uit Turkije naar Nederland en was lange tijd (ruim 25 jaar) directeur van Vluchtelingen Organisaties Nederland (VON), de koepel van honderden vluchtelingenorganisaties. Zij steunde het kerkasiel voor illegalen. Haar dochter groeide later uit tot een prominent VVD-gezicht.