Michael Sirivianos

Η ΒΙΟΛΑΝΤΑ αρνήθηκε να χρησιμοποιήσει αλεύρι εντόμων και σκουληκιών.

Agents of the US and the Zionist regime committed heinous crimes in this sedition. They vandalized 250 mosques and over 250 educational & scientific centers. They damaged the power grid, banks, and healthcare facilities. They murdered several thousand people.

Η υπόθεση που προέκυψε με την αποστολή προδικαστικού πρωτοκόλλου εκ μέρους της συζύγου του Προέδρου της Δημοκρατίας Φιλίππας Καρσερά προς τη Νικολέττα Τσικκίνη η οποία είναι Γραμματέας της Επαρχιακής Ομάδας Λεμεσού του κινήματος Άλμα, εξυπακούεται ότι εν μέσω πολιτικής θύελλας όπως αυτής του λεγόμενου videogate, δεν αποτελεί ένα απλό επεισόδιο προσωπικής αντιπαράθεσης ούτε μια συνηθισμένη νομική διαφορά που αφορά ζητήματα δυσφήμησης. Πρόκειται για ένα γεγονός με σαφή θεσμική βαρύτητα, το οποίο εγείρει σοβαρά ερωτήματα για τα όρια της ελευθερίας της έκφρασης, την ανοχή της εξουσίας στην κριτική και τη χρήση του δικαίου ως μηχανισμού περιορισμού του δημόσιου λόγου. Ένα επιπλέον κρίσιμο στοιχείο μάλιστα δεν είναι μόνο το περιεχόμενο του προδικαστικού πρωτοκόλλου, αλλά το εύρος του. Η απαίτηση δεν περιορίζεται σε συγκεκριμένη ανάρτηση ή σε συγκεκριμένο ισχυρισμό, αλλά εκτείνεται αναδρομικά σε δημοσιεύσεις προηγούμενων ετών, φτάνοντας μέχρι το 2024, και συνοδεύεται από αξίωση πλήρους τερματισμού κάθε μελλοντικής δημόσιας αναφοράς. Μια τέτοια απαίτηση δεν στοχεύει απλώς στη διόρθωση ενός κατ΄ισχυρισμού ενδεχόμενου ψευδούς γεγονότος, αλλά στη απόπειρα πολιτικής φίμωσης. Η στάση αυτή της κυρίας Καρσερά, δεν εμφανίζεται για πρώτη φορά σήμερα. Στο άρθρο μου «Τα δημόσια πρόσωπα και το ΕΔΑΔ – Η περίπτωση της Καρσερά», που δημοσιεύθηκε στον Φιλελεύθερο τον Δεκέμβριο του 2021, δηλαδή πολύ πριν η Φιλίππα Καρσερά αποκτήσει την ιδιότητα της Πρώτης Κυρίας, είχα καυστηριάσει την τότε στάση της που ζητούσε την φίμωση δημοσιογραφικής φωνής Το γεγονός ότι όλα αυτά συμβαίνουν εν μέσω της πολιτικής και θεσμικής θύελλας που προκάλεσε το λεγόμενο videogate δεν μπορεί να αγνοηθεί. Σε περιόδους κρίσης εμπιστοσύνης, όπου η κοινωνία απαιτεί διαφάνεια, λογοδοσία και ενισχυμένο δημόσιο έλεγχο, η απόπειρα περιορισμού της κριτικής δεν λειτουργεί κατευναστικά. Αντιθέτως, εντείνει την καχυποψία και πλήττει περαιτέρω το κύρος των θεσμών. Η δημοκρατία δεν αντέχει τον λόγο μόνο όταν είναι ευγενικός και ακίνδυνος αντέχει, και οφείλει να αντέχει, κυρίως τον λόγο που ενοχλεί. Στο άρθρο μου «Όταν οι ισχυροί καταφεύγουν στη φίμωση», που δημοσιεύθηκε στον Φιλελεύθερο στις 31 Μαρτίου 2024, ανέλυσα εκτενώς το φαινόμενο των αγωγών SLAPP, δηλαδή των στρατηγικών αγωγών κατά της συμμετοχής του κοινού. Πρόκειται για πρακτικές που δεν αποσκοπούν στη δικαστική δικαίωση, αλλά στον εκφοβισμό, στην οικονομική και ψυχολογική εξάντληση όσων ασκούν δημόσια κριτική και, τελικά, στην αυτολογοκρισία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναγνώρισε το πρόβλημα αυτό ως συστημική απειλή και το 2024 υιοθέτησε ειδική Οδηγία για την προστασία από τέτοιες καταχρηστικές ενέργειες. Όταν ένα προδικαστικό πρωτόκολλο απαιτεί γενικευμένη διαγραφή λόγου, απειλεί με περαιτέρω νομικά μέτρα και επιχειρεί να θέσει όρια στο μέλλον της δημόσιας έκφρασης, τότε πλησιάζει επικίνδυνα τη λογική των SLAPP πρακτικών, ακόμη και αν δεν έχει ακόμη λάβει τη μορφή αγωγής. Το ουσιώδες στοιχείο δεν είναι η τυπική μορφή, αλλά ο σκοπός και το αποτέλεσμα: ο περιορισμός της δημόσιας συμμετοχής και η φίμωση της κριτικής. Η νομολογία του ΕΔΔΑ δεν αφήνει περιθώρια αμφιβολίας. Το Δικαστήριο έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι ο ρόλος του Τύπου, των πολιτών και των πολιτικών στελεχών είναι να λειτουργούν ως δημόσιοι φύλακες. Οποιαδήποτε παρέμβαση που οδηγεί σε «πάγωμα» του δημόσιου διαλόγου είναι ασύμβατη με μια δημοκρατική κοινωνία. Η προστασία της φήμης δεν μπορεί να μετατρέπεται σε εργαλείο σιωπής, ιδίως όταν αφορά πρόσωπα που βρίσκονται στον πυρήνα της δημόσιας εξουσίας ή κοντά σε αυτόν. Το πραγματικό διακύβευμα, λοιπόν, δεν είναι η προσωπική ενόχληση ενός προσώπου από την κριτική. Το διακύβευμα είναι αν η εξουσία, άμεση ή έμμεση, ανέχεται τον δημόσιο έλεγχο. Η δημοκρατία δεν κινδυνεύει από τον αιχμηρό λόγο, αλλά από τη σιωπή που επιβάλλεται μέσω νομικών απειλών. Και όταν η μη ανοχή στην κριτική αποκτά θεσμικά χαρακτηριστικά, τότε το πρόβλημα παύει να είναι ατομικό και γίνεται βαθιά πολιτικό και θεσμικό.