Tarik Guney

Takımınıza, departmanınıza, ya da şirketinize konuşacak birini arıyorsanız, yardımcı olabilirim. calendly.com/tarikguney Yönetici olarak takımın moralini arttırmak ve onları değişen teknik gelişmelere hazırlamak için tek başınıza mücadele etmek yetmeyebiliyor. Ekibinizle AI, işin geleceği, yazılım mühendisliği, takım performansı, motivasyon ve büyük teknoloji şirketlerinde işlerin nasıl yürüdüğü üzerine konuşabilirim. Bu bir sunum da olabilir, soru-cevap da olabilir, daha samimi bir ekip sohbeti de olabilir. Eğer ekibiniz “AI bizi nasıl etkileyecek?”, “daha iyi nasıl çalışırız?”, “büyük şirketlerde mühendislik kültürü nasıl?”, “kariyerimizi ve takım performansımızı nasıl geliştirebiliriz?” gibi konuları merak ediyorsa, birlikte konuşabiliriz. 3 farklı seçenek var: 1. Team Alignment & Strategy — 6 kişiye kadar 2. Department Performance Workshop — 20 kişiye kadar 3. Company Performance & Motivation Talk — 20+ kişi / şirket oturumu Zaman ayırmak isterseniz buradan uygun bir oturum seçebilirsiniz: calendly.com/tarikguney

Önemini nasıl anlatırım emin değilim, ama hayat kalitenizi, perde kapanıp seyirciler ayrıldıktan sonraki anlara göre optimize edin. Çünkü o noktada rol biter, illüzyon kaybolur, alkışlar susar, ve ne kazanıp ne kaybettiğinizi göreceğiniz gerçek an gelmiş olur.

@fkadev Umarım başına bir şey gelmez. Suçlamaları kabul etmeyen yönetim ve diğer oyuncular, şu an bu ifadelerin altında kalmak istemeyecekler. İstifa sebebi olacak en ufak suçu kabul etmeyen bir yönetim anlayışı var Türkiyede. Arda, halkın duymak istediğini söyledi, yönetimin değil.

Takımdaki en yaşı küçük oyuncu ama hepsinden daha yüksek EQ’ya sahip. Bahane üretmeyip sorumluluğu üstleniyor.

Cevabın basitliği, cevabı bulma sürecinin de basit olması demek değildir. Basit cevap, karmaşıklığı anlayan, yöneten, derinlere inen, sadece düşünceleri değil, düşünceyi üreten yapıyı da inceleyen, sistemi analiz eden bir düşünce sürecinin sonucu olduğu zaman doğruya yakınlaşır. Aksi halde basit cevaplar kolay anlaşılan bir yalandır. İçeni de zehirler, söyleyeni de.

@meyusufdemirci Farkındayım maalesef. Ama bir tane deniz yıldızı kurtulsa, onun için çok şey değişmiş olacak. Bir kişinin bir toplum kadar değeri vardır. İnsana gelince, değer miktar değil, bireyin kendisidir.

@atarikguney Abi çok doğru söylüyorsun ancak malesef çoğu ailede akşamları tv açılmadan, o lanet haberler izlenmeden zaman geçirme alışkanlığı yok. Sırf arkada ses olsun diye tv açılır.. Çoğu aile kendisini bu bataklığa çoktan kaptırmış..

Size anlatacağım şeyi herkesin hemen anlayacağını düşünmüyorum. Bunu anlamak bazen yıllar alabiliyor. Bu da bir eleştiri değil. Eğer bir hükümet bütün medya kuruluşlarını ele geçirirse, bu medya kuruluşları vasıtasıyla insanları düşünemez hale getirmek isteyebilir. Bunu anlamak için önce insanın yaratılışındaki bazı mekanizmaları anlamak gerekir. İnsanın yaratılışında kendisini korumaya yönelik mekanizmalar vardır. Bu mekanizmalar aslında özel durumlar için yaratılmıştır. Mesela birisi size bıçakla koştuğunda, o anda rasyonel düşünme melekeleriniz ikinci plana itilebilir. İnsan ya kaçar, ya donar, ya da savaşmaya hazırlanır. Adrenalin yükselir, beden kendisini korumaya odaklanır. Dışarıdan, size bıçakla koşan kişiyi görmeyen biri sizin davranışlarınızı izlese, “Bu adama ne oldu? İçine cin mi girdi?” diyebilir. Çünkü ortada alışılmışın dışında bir davranış vardır. Oysa gerçekte olan şey, insanı korumaya yönelik yaratılıştaki bir mekanizmanın devreye girmesidir. Buradan önemli bir sonuç çıkar: Yaratılış, insanın can güvenliğini terbiye edilmemiş aklına emanet etmemiştir. İnsan, zor durumlarda sakin kalmayı, olayları analiz etmeyi, karmaşık durumlar karşısında soğukkanlı davranmayı öğrenmemişse; yaratılış onu kendi ham aklıyla baş başa bırakmaz. Onu korumaya yönelik başka mekanizmalar devreye girer. Bir insanın, böyle durumlarda durup “Bu adam gerçekten bana mı koşuyor?”, “Burada tam olarak ne oluyor?” diye düşünebilmesi için aklını eğitmesi gerekir. Zor durumlara alışkanlık geliştirmesi, karmaşık durumlar karşısında düşünme becerisini terbiye etmesi gerekir. Yani terbiye olmamış bir akla, insanın can güvenliği emanet edilmemiştir. Şimdi buradan hareketle şunu görebiliriz: Benzer mekanizmalar, korku, panik, öfke, heves, şehvet ve insanın yaratılışında bulunan diğer ham eğilimler üzerinden de tetiklenebilir. İnsan aklını terbiye etmemişse, olayların sonuçlarını değerlendirmek yerine bu duyguların etkisi altında hareket etmeye başlayabilir. Böyle bir insanı korkutursanız geri çekilebilir. Menfaat sunarsanız size yaklaşabilir. Öfkelendirirseniz düşünmeden tepki verebilir. Artık yaptığı davranışın artısını eksisini değerlendiren biri olmaktan çıkar; dışarıdan gelen uyarıcılara göre hareket eden biri haline gelebilir. Bu noktada propaganda meselesini daha iyi anlayabiliriz. Ele geçirilmiş medya kuruluşları ve haber yayınları, insanları bu hale getirmeye çalışabilir. Çünkü böyle bir toplum çok daha kolay yönetilebilir. Buradaki amaç insanlara sadece ne düşüneceklerini söylemek değildir. Asıl amaç, insanların düşünme melekelerini devre dışı bırakmak; onları korku, panik, öfke ve ham dürtüler üzerinden hareket eden bireylere dönüştürmektir. Bunu anlamak kolay değildir. Çünkü sistem buna göre kurulmuş olabilir. Bunun üzerine ciddi kaynaklar aktarılıyor olabilir. Bu iş üzerine çalışan insanlar olabilir. Amaç, insanların bir manipülasyona maruz kaldıklarını fark etmeden, düşünme kabiliyetlerinin zayıflamasına sebep olmaktır. Bu yüzden en akıllı insan bile, en eğitimli insan bile, uzun süre bu tür yayınlara maruz kalırsa zamanla aklını teslim edebilir. Çünkü sistem bunun üzerine kuruludur. Bunun üzerine çalışan insanlar vardır. Bunun için ciddi kaynaklar harcanır. Bunu ateş örneğiyle düşünebilirsiniz. Dışarıdan bakan biri ateşin insanı yakacağını bilir ve ona göre tedbir alır. Ateşe yaklaşırken dikkatli davranır. Ama ateşin içine girdikten sonra “Ben yanmıyorum.” diyemezsiniz. Aynı şekilde, henüz bu mekanizmaların etkisi altına girmemiş biri, dışarıdan baktığında bazı haberlerin ve medya yayınlarının insanları manipüle ettiğini, gerçekle oynadığını, bir illüzyon oluşturduğunu görebilir. Fakat sabah akşam bu yayınlara maruz kalan insanlar zamanla bunlara inanmaya başlayabilir. Hatta inanmasalar bile, söylenen yalanlar onlar için normalleşebilir. Peki bu durumda aklını korumak isteyen insan ne yapmalıdır? Bu akvaryumdan, bu illüzyondan çıkmak isteyen insanın ilk yapması gereken şey, bu yayınlara maruziyetini bitirmektir.

Bunu anlayacak insanlara çok ihtiyaç var lakin…

Bu AWS’in kendi düşüncesi değil de, podcastde Honeycomb CEOsunun dedikleri. Ama bunu böyle yayınlamaları da kendilerindeki bir değişimin sinyali olabilir. Erken konuşmayalım.

Şirketlerin ve takımların çürümelerine neden olacak en büyük sebeplerden birisi inanmak istedikleri şeyleri doğrulayacak sonuçlara odaklanmaları olur. Öyleki etrafındaki insanları da bilmeyerek, bu sonuçlar ile yanlış yönlendirip gerçeklikten kopmuş bireyler haline getirirler. İnsan neyi ölçerse onu optimize eder. İnsan neyi optimize ederse, o sonuç artar. Arttıkça, kişiyi yaptığı şeyin doğruluğuna daha çok inandırır. İnandıkça, haberinin bile olmadığı, kendisini bitirecek olan diğer gelişmeleri ve yan etki diye gördüğü ama gerçeğin kendisi olan artışları görmezden gelir, gelir de onlar tarafından biter. Buna confirmation bias deniliyordu. İnsanlık tarihi boyunca vardı. Şimdi de var. Var olmaya da devam edecek. AWS belki ufak bir farkına varış yaşıyordur. Ne kadar sürer belli olmaz. Çok umutlanmamak lazım. Para tatlıdır.

Teknolojik gelişmeler üzerine yapılan uzun vadeli tahminlerin önemli bir kısmı, aslında uzun vadeyi öngörmek için değil, kısa vadeli kazanımları artırmak için. Çünkü bu tahminleri yapanların birçoğu, on yıl sonra ya aynı konumda olmayacak ya da bu iddialarıyla hesap verecek bir görünürlükte olmayacak. Teknolojik gelecek tahminlerini değerlendirirken yalnızca ne söylendiğine değil, bu tahminlerden bugün kimin neyi ne kadar hızlı kazandığına da bakın. Çoğumuz 30 sene sonra bile hala çalışmak zorunda olacağımız için, yalana değil hakikata odaklanmamız lazım.

@fkadev Meta mı? Şu an için değil. Microsoft daha yakın. Önyargılı olabilirim çünkü içeriden de bakıyorum.

I’d say Microsoft instead of Meta.

@unquale Açıkcası sisteminizin başarısını merak ediyorum. Eğer biraz objektif detay paylaşırsan sevinirim.

Peki incelemenizin ve okumanızın yasak olduğu bir kodda eleştirel düşüncenin eksikliğinin olmadığını nasıl ölçüyorsunuz? Sizce burada bir tezat yok mu? Görmediğiniz bir hastanın tedaviye ihtiyacı olmadığına inanmak gibi geldi bana anlattıklarınız. Sizin açınızdan bakarsam ve dediklerime katılmazsam eğer, aklıma gelen tek ölçüm: testler geçiyor mu olur. Ama kodu inceletmeyen bir processin, testlere de dokunmaya izin vermediğini düşünürsek, testleri de aynı sistemin yazdırdığınızı hesaba katınca, sonuç aynı tezatlığa çıkıyor. Diğer bir varsayım, projeniz küçük bir servis olabilir, yeni bir proje olabilir, yeni başlamış olabilirsiniz. Belki böyle durumlarda dediğinizi daha makul görebilirim. Ya da şirketiniz AI kullanımını arttırmak için ileride pişman olacağı radikal bir tutum sergiliyor olabilir.

AI ile yazılım geliştirirken eleştirel düşünmenin ve sistematik ilerlemenin ne kadar önemli olduğu yeterince konuşulmuyor. Bunu bir örnek üzerinden anlatayım. AI ile code review yaptığımda bazen karşıma 5-6 tane çok kritik görünen öneri çıkıyor. İlk bakışta insanın hepsini kabul edesi geliyor çünkü gerçekten mantıklı duruyorlar. Ama sonra şu soruyu soruyorum: “Bu senaryo gerçekte nasıl ortaya çıkabilir?” Bu sorunun peşinden gidince önerilerin önemli bir kısmı zaten eleniyor. Sonra işin içine ekip dinamikleri, sistemin nasıl kullanıldığı, bugüne kadar edinilmiş operasyonel tecrübeler gibi AI’ın bilmediği bağlamlar giriyor. Birkaç tanesi daha gidiyor. Sonunda gerçekten ele alınması gereken 1-2 konu kalıyor. Asıl düşündüren kısım ise şu: Eğer ben bunları sorgulamadan review yorumu olarak bıraksam, diğer mühendislerden gerçek hayatta karşılığı olmayan problemler için çözüm üretmelerini istemiş olabilirim. Eğer PR’ı gönderen mühendis de aynı şekilde, yorumun nedenini anlamadan AI’a “Bunu düzelt” diye sorup gelen çözümü uygularsa, varsayımlar yavaş yavaş koda dönüşmeye başlıyor. Bir kontrol daha ekleniyor. Bir edge-case daha ele alınıyor. Bir soyutlama daha geliyor. Bir süre sonra kendimizi, gerçekte var olmayan problemler için yazılmış kodların oluşturduğu karmaşıklığı yönetirken buluyoruz. Bence AI’ın en büyük riski yanlış cevap vermesi değil. Makul görünen cevaplar vermesi. Çünkü makul görünen her öneri uygulanmaya değer değil. AI bize “Ne olabilir?” sorusunda çok yardımcı oluyor. Ama “Gerçekte ne oluyor?”, “Bu ne kadar olası?” ve “Bunun getireceği karmaşıklığa değer mi?” sorularını hâlâ bizim cevaplamamız gereken bir gerçek. Fikir üretmenin maliyeti düştükçe, eleştirel düşünmenin değeri artıyor.

Kınadığımız hataların başımıza gelmesinin sebeplerinden biri, onları hafife almamızdır. İnsan hafife aldığı şeye karşı tedbirsiz olur. Önlem almaz, kendisini sınayacak durumlardan uzak durmaz. Bu yüzden bazen başkasında kınadığını, bir gün kendisinde bulur.

Basladik: youtube.com/watch?v=YaF53j…

15 dk içinde canlı yayın açıyorum. Anlatacaklarım, çoğu insanın herhalde kendi anne babasından, öğretmenlerinden ya da çevresinden duymadığı tavsiyeler olacak. Özellikle genç arkadaşların ve gelişimlerinde bir şeylerin eksik olduğunu düşünenenlerin katılmasını tavsiye edeceğim bir yayın. Bir 10-15 dakika içinde açıyorum, beklerim. youtube.com/tarikguney

Çoğu insan için kariyerlerinde ilerlemek için ilk şart doğru zamanda doğru yerde olmalarıdır. Uzun bir gözlem sonucunda bunu söylüyorum ama tabiki de bunun tersine inanmakta özgürsünüz.

Bence gerçeklikle ilgili en büyük yanılgılarımızdan biri, olayları fazla steril bir yerden değerlendirmeye çalışmamız. Bir proje planlarken, bir şirketi yorumlarken, AI’ın geleceği hakkında konuşurken ya da ekonomiyle ilgili tahmin yaparken çoğu zaman bütün dağınık parametreleri dışarıda bırakıyoruz. Her şey normal şartlarda ilerleyecekmiş gibi düşünüyoruz. Ama gerçek dünyada “normal şartlar” yok. Bu bizim olayları ve kaosu ve bilinmezliği yönetebilmek gerçeği akla indirgemeye çalışma çabamız. İnsan hasta olur. Bilgi eksik gider. Kötü haber yukarı çıkarken yumuşatılır. İnsanlar ceza almamak için gerçeği törpüler. Teşvikler, korkular, kazançlar, kayıplar, statüler, kurum içi kurallar her şeyi etkiler. Bu yüzden bazen çok temiz görünen planlar gerçekliğe çarpınca bozulur. Çok emin yapılan tahminler, sistemin içindeki insan zaaflarına ve görünmeyen kurallara takılır. Bir CEO’nun söylediği bir cümleyi de bu yüzden tek başına okuyamayız. O insanı parçası olduğu sistemden koparıp, söylediği ifadeyi mutlak doğru gibi ele aldığımız anda yanılma başlar. Kontekst dediğimiz şey sadece anlatılan bilginin bağlamı değil. O bilginin hangi sistemin içinde üretildiği, kimin tarafından söylendiği, o kişinin hangi teşviklere, baskılara, kayıplara ve kazançlara maruz kaldığıdır. Mesela bir CEO’nun “10 bin kişiyi işten çıkarıyoruz” dedikten hemen sonra “şirketimiz hiç olmadığı kadar kârlı” demesi, gerçeğin çok sıkıştırılmış bir hâlidir. O cümlede piyasa dinamikleri, şirket içi dengeler, yatırımcı beklentileri, politik baskılar ve kişinin görevinin gerektirdiği dil aynı anda vardır. Bunları görmeden o cümleyi tam olarak anlayamayız. Bu yüzden gelecek hakkında doğru analiz yapmak kolay bir iş değil. 3-5 cümleyle yapılan yorumların çoğu analizden çok panik, kanaat ya da kitlesel yaygaranın kişisel versiyonudur. Dolayısıyla insanların da şunun farkına varması lazım: Ya hiçbir yeterliliği olmayan ya da bu konudaki yeterliliği çok az olan, en azından yazılım mühendisliği üzerinde bile ölçeklenmiş bir yeterliliği bulunmayan insanların söylediklerine de bir zahmet temkinli yaklaşmak gerekiyor. Her söylenene kanmamak lazım. Anonim hesaplar, daha ismini bile göstermeyen, resmini göstermeyen, kim olduğu hakkında hiçbir fikrimizin olmadığı, yeterliliği hakkında hiçbir şey söyleyemeyeceğimiz hesapların çıkıp “şöyle olacak, böyle olacak” demeleri ve insanların da hemen paniğe kapılması, aslında kitlesel zaafların ne kadar hassas ve kırılgan olduğunu gösteriyor. Gerçek analiz daha bütüncül yapılır. Sistemi, insanı, teşvikleri, korkuları, bilgi akışını ve görünmeyen kuralları birlikte okumayı gerektirir. Herkes bunu yapamaz. Zaten sorun da biraz burada başlıyor. Bu aslında çok güzel bir şey. Çoğu düşünceyi otomatik olarak elemenize yardım eden bir filtre bu.