RTI Activists 리트윗함

સાથાનકુલમ કસ્ટોડિયલ ડેથ કેસ: કાયદો, સમાજ અને પોલીસ માટે એક કડક સંદેશ.
ભારતમાં કાયદો માત્ર નાગરિકોને નિયંત્રિત કરવા માટે નથી, પરંતુ રાજ્યની દરેક સંસ્થા, ખાસ કરીને પોલીસ માટે પણ બંધનકારક છે. સાથાનકુલમ કસ્ટોડિયલ ડેથ કેસનો ચુકાદો એ સિદ્ધાંતને ફરી મજબૂત બનાવે છે કે “કાયદા ઉપર કોઈ નથી.”
ઘટનાનો સાર:-
2020માં Sathankulam, તામિલનાડુમાં પિતા-પુત્રને COVID-19 લોકડાઉનના નિયમોના ભંગના આરોપમાં પોલીસે ધરપકડ કરી. પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન તેમને અમાનવીય યાતનાઓ આપવામાં આવી. બાદમાં જેલમાં મોકલ્યા પછી થોડા જ દિવસોમાં બંનેના મૃત્યુ થયા. આ ઘટનાએ સમગ્ર દેશમાં ભારે રોષ ફેલાવ્યો અને પોલીસના વર્તન અંગે ગંભીર પ્રશ્નો ઊભા કર્યા.
મુખ્ય કાયદાકીય મુદ્દાઓ:-
1) જીવનનો અધિકાર – આર્ટીકલ 21
ભારતના બંધારણનો આર્ટીકલ 21 દરેક વ્યક્તિને “જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતા”નો અધિકાર આપે છે. કસ્ટડીમાં થયેલ મોત આ મૂળભૂત અધિકારનું સીધું ઉલ્લંઘન છે.
2) પોલીસ ધરપકડ અને કસ્ટડી પ્રક્રિયા
D.K. Basu vs State of West Bengal કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટએ ધરપકડ માટે સ્પષ્ટ માર્ગદર્શિકા આપી છે—જેમ કે ધરપકડ મેમો, પરિવારને જાણ, અને મેડિકલ તપાસ. આ કેસમાં આ માર્ગદર્શિકાનો ભંગ થયો હતો.
3) IPC હેઠળના ગુનાઓ
પોલીસ કર્મચારીઓ સામે નીચેની કલમો લાગુ કરવામાં આવી:
Section 302 IPC – હત્યા
Section 330 IPC – કબૂલાત મેળવવા માટે મારકૂટ
Section 342 IPC – ગેરકાયદેસર કેદ
આથી સ્પષ્ટ થાય છે કે “કાયદો તોડનાર પોલીસ પણ ગુનેગાર ગણાય છે.”
4) “Rarest of Rare” સિદ્ધાંત
મૃત્યુદંડ આપતી વખતે કોર્ટ “Rarest of Rare” સિદ્ધાંત અપનાવે છે. જ્યારે ગુનો અત્યંત નિર્દયી અને સમાજ માટે ખતરનાક હોય, ત્યારે જ આ સજા આપવામાં આવે છે.
પોલીસ માટે સંદેશ:-
“ખાખી” માત્ર શક્તિનું પ્રતિક નથી, પરંતુ જવાબદારીનું પણ પ્રતિક છે. કાયદો અમલમાં મૂકવો પોલીસની ફરજ છે—બદલો લેવો નહીં. કસ્ટડી સજા માટે નહીં, સુરક્ષા માટે છે. માનવ અધિકારોનું પાલન કરવું ફરજિયાત છે. જો પોલીસ પોતાની મર્યાદા ભૂલે, તો જાહેર વિશ્વાસ તૂટે છે—અને વિશ્વાસ વગર કાયદો ટકી શકતો નથી.
સમાજ માટે સંદેશ:-
નાગરિકોએ પોતાના અધિકારો વિશે જાગૃત રહેવું જોઈએ અને પોલીસની ગેરવર્તણૂક સામે અવાજ ઉઠાવવો જોઈએ. કાયદાકીય લડત લાંબી હોઈ શકે, પરંતુ ન્યાય મળવો શક્ય છે.
આ કેસ એ દર્શાવે છે કે સામાન્ય નાગરિક પણ ન્યાય મેળવી શકે છે, જો તે ન્યાય માટે અડીખમ ઉભો રહે.
- સંજય ઇઝાવા ( RTI એક્ટિવિસ્ટ )
સંપર્ક નંબર - ૦૯૭૧૨૯૯૯૬૬૬

GU














